'Inloophuizen effectiever dan psychiaters'

UTRECHT - De Amerikaanse gezondheidsactiviste Judy Chamberlin was verbaasd, toen afgelopen zaterdag op een dag van de Nederlandse Cliëntenbond de eerste spreker een psychiater was, die de aanwezigen inlichtte over een bepaalde persoonlijkheidsstoornis.

“Het leek er even op alsof er geen tegenstelling bestaat tussen de psychiatrie en mensen met een zogenaamde stoornis. Maar toen we elkaar later in kleinere discussiegroepen spraken, kwam de aap uit de mouw. Toen bleek wel degelijk hoe men zich onderdrukt en miskend voelde door de psychiatrie.”

Nederlandse groepen van (ex-)psychiatrische patiënten onderhouden normaal contact met deskundigen. Maar in Amerika leven zij dikwijls als kat en hond. Het heeft geleid tot het ontstaan van een goed lopend netwerk van inloophuizen en zelfhulpgroepen van patiënten.

Chamberlin (53) was in de jaren zestig zelf zwaar depressief na een miskraam. Ze werd onder dwang verpleegd, moest pillen slikken en het scheelde weinig of zij had onvrijwillig shocktherapie ondergaan. Eenmaal vrij sloot ze zich aan bij de kort ervoor opgerichte patiëntenorganisatie, de Mental Patients' Liberation Front (MPLP). Sindsdien heeft ze geen tijd meer om depressief te zijn. “De hele dag rinkelt de telefoon. Mensen die gedwongen worden opgenomen of die twijfelen aan de beloften die de psychiater hun doet.”

Inmiddels heeft de MPLP in veel steden in de VS speciale inloophuizen waar psychiatrische patiënten elkaar ontmoeten en helpen. “We hebben als doel het hele psychiatrisch systeem te veranderen”, zegt Chamberlin. “Maar het gaat heel langzaam omdat de geldstroom heel moeilijk is om te leiden van de ziekenhuizen naar de zelfhulpgroepen. In de centra die de zelfhulpgroepen in de VS hebben gevestigd, kunnen mensen met een psychische aandoening terecht voor een kop koffie, wat praktische hulp bij het vinden van onderdak, en gesprekken met medepatiënten. Helaas komen er meer mensen dan we kunnen helpen. Die willen niet naar het ziekenhuis of de psychiater. Daar vinden ze blijkbaar niet wat ze zoeken. Ideaal vind ik een situatie waarin de patiënt volledig gezien wordt als consument en de verschillende soorten instellingen moeten wedijveren in effectiviteit en klantvriendelijkheid. Maar dan moeten wij wel dezelfde financiële armslag hebben. Bij ons komen patiënten van wie eerder door psychiaters werd gezegd, dat ze zichzelf verwaarloosden en gevaarlijk waren.”

“Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat zij zich beter voelen in de zelfhulpgroepen, en dat de verbetering langer beklijft. Psychiaters voorspelden meer geweld, maar onder de onderzochte groepen komt evenveel zelfmoord voor als onder patiënten die in het ziekenhuis zijn opgenomen.”

Autonomie

Het gaat ons niet om betere patiëntenrechten. Zolang iemand niet handelt in strijd met de wet, hoort hij al zijn rechten te behouden. Wij willen geen betere of humanere behandeling of betere medicijnen, maar autonomie. Wij willen net zo goed de baas over onszelf zijn als mensen met een lichamelijke aandoening. In de psychiatrie worden onze fundamentele rechten alleen al door het stellen van een diagnose aangetast. Als je kanker hebt, kun je nooit door de overheid tot een behandeling worden gedwongen, maar voor iemand met een psychose is dat helaas anders.''

“Ikzelf kreeg middelen die me een zombie maakten. Ik had het gevoel dat ik niet meer kon denken en dat ik vervreemdde van mijn eigen lichaam en geest. Die middelen zijn nu wel anders, maar de bijverschijnselen nog steeds hetzelfde. Als ik met psychiatrische patiënten spreek, krijg ik precies dát te horen wat ik zelf in de jaren zestig en zeventig merkte. Die nieuwe pillen zijn er uitsluitend gekomen omdat de industrie voorzag, dat haar patenten zouden verlopen. Als je kijkt naar de wetenschappelijke basis waarop die zogenaamd revolutionaire nieuwe middelen worden gelanceerd, dan blijkt dat er geen nieuwe bewijzen voor hun werking zijn. De theorie is wel nieuw, maar het bewijs niet. Als je door een borrel iets opknapt, kun je toch ook niet zeggen dat je hersenen wat meer alcohol nodig hebben?”

“Ook al heeft een middel effect, mogelijk als placebo, ook dan zeg ik dat het nooit onder dwang aan iemand gegeven mag worden. Ik heb er niets tegen dat iemand vrijwillig een pil neemt als hij volledig op de hoogte is van de eventuele bijwerkingen. Dikwijls wordt een patiënt, die zogenaamd vrijwillig is opgenomen, bezworen dat hij nog zieker zal worden of zal sterven als hij de pillen niet inneemt. In Amerika worden zelfs mensen die rustig thuis zitten gedwongen om pillen te slikken.”

“Psychiatrie is geen wetenschap, haar conclusies zijn niet op feiten gebaseerd. Psychiatrische ziekten bestaan niet, het zijn metaforen voor gevoelens die mensen hebben. In handboeken pathologie kom je nooit een psychiatrische aandoening tegen. Toch vindt de psychiatrie steeds meer psychiatrische ziekten uit. Psychiaters maken het steeds moeilijker om onder hun handen vandaan te blijven”

Weigeren

“Als iemand in een psychiatrisch ziekenhuis een behandeling weigert, wordt dat gezien als een teken dat er meer behandeling nodig is. Als hij het ziekenhuis wil verlaten, moet hij doen alsof hij beter is en dat de pillen hun doel hebben bereikt. Ik zie het als een manier van de psychiaters om hun inkomen zeker te stellen. Ook als de Nederlandse psychiater Hanneman om meer crisisbedden roept, is dat misschien oprecht bedoeld, maar het heeft tot gevolg dat geld bij de zelfhulpgroepen wordt weggehaald. Nederland heeft van de westerse landen naar verhouding nog steeds de meeste psychiatrische bedden.”

“Er wordt ook gezegd dat psychotische mensen meer moorden plegen. Maar het aantal moorden door psychiatrische patiënten is onvergelijkbaar met het aantal doden dat 'normale' mensen veroorzaken. Het is veel waarschijnlijker dat 'gezonde' mensen een moord plegen dan psychoten. Ligt het daarom niet veel meer voor de hand de rechten van 'gezonde' mensen te beperken?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden