Ingrijpende bezuinigingen in Zuid-Afrika

Redding economie treft armsten in land

Zuid-Afrika hield gisteren zijn adem in toen minister van financiën Pravin Gordhan de Zuid-Afrikaanse versie van de Miljoenennota uitsprak. Economisch analist Daniel Silke zei van tevoren dat 'zeggen dat dit de belangrijkste begrotingstoespraak is sinds 1994, zelfs nog voelt als een understatement'. In 1994 kwam, na de val van de apartheid, het ANC aan de macht.

Zuid-Afrika staat 22 jaar na dat enorme politieke succes aan de economische afgrond. Overheidsschulden lopen al jaren op, de economische groei voor 2016 wordt geraamd op slechts 0,9 procent en de werkloosheid blijft torenhoog.

De situatie is zo nijpend dat Zuid-Afrika vreest voor een afwaardering door internationale kredietbureaus naar 'junkstatus'. Zo'n afwaardering zou geld lenen voor Zuid-Afrika erg duur maken, wat stimulering van de haperende economie haast onmogelijk maakt. Gordhan stond voor de moeilijke taak de internationale financiële markten gerust te stellen.

De belangrijkste bezuinigingen moeten plaatsvinden binnen de bureaucratie, zei hij. Gordhan wil minder uitgeven aan ambtenarensalarissen. Verder probeert Zuid-Afrika via hogere belastingen op benzine, sigaretten, alcohol en suiker extra geld op te halen. Gordhan kon niet uitsluiten dat hij op termijn ook de btw verhoogt. Met uitgaven gaat hij voorlopig uiterst zuinig om: uitkeringen zullen bijvoorbeeld wel stijgen, maar langzaam.

Volgens hoogleraar Ontwikkelingsstudies Patrick Bond van de Universiteit van KwaZulu-Natal zijn de maatregelen vooral desastreus voor arme Zuid-Afrikanen. Hun uitkeringen zullen langzamer stijgen dan de inflatie. Vooral voedselprijzen stijgen hard, als gevolg van droogte.

"Gordhan probeert internationale kredietbureaus te paaien ten koste van de armste Zuid-Afrikanen", sneert Bond. "Het is tragisch dat kredietbureaus zo machtig zijn. Zij dwingen Zuid-Afrika het financieringstekort in 2018 terug te brengen tot 2,4 procent van het bruto nationaal product. Dat lukt superrijke Europese landen niet eens." De plannen vergroten volgens hem de economische ongelijkheid in Zuid-Afrika, nu al bijna de grootste ter wereld. "Want de belastingverhoging voor de rijken is minimaal."

Ook economisch analist Silke wijst op de gevolgen voor de armen. Silke prijst Gordhans nadruk op fiscale degelijkheid, maar vreest dat de speech investeerders niet geruststelt. De minister zei weliswaar dat Zuid-Afrika in economisch zware tijden streng moet zijn voor zichzelf, en dat Zuid-Afrikanen dat in hun portemonnee zullen voelen - garanties geven deze uitspraken niet. De Zuid-Afrikaanse munt verloor gisteren na de begrotingstoespraak aan waarde. Het tekent het minimale internationale vertrouwen in de Zuid-Afrikaanse economie. Het wachten is op de nieuwe ratings van de kredietbureaus.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden