Ingrijpen in de Amsterdamse klimaatplannen is ook voor de staatssecretaris niet eenvoudig

Files door regenval op de A4 nabij Schiphol. Beeld ANP

Staatssecretaris Van Veldhoven van infrastructuur en milieu heeft er een probleem bij. Het gaat haar te ver om alle voertuigen op fossiele brandstof te verbieden, zoals Amsterdam per 2030 wil. Heeft het kabinet of, specifieker, heeft de staatssecretaris de middelen om deze plannen te blokkeren?

Het duurt nog wel elf jaar voor alle plannen van de gemeente Amsterdam, mocht de gemeenteraad ermee akkoord gaan, verwezenlijkt zijn. De hoofdstad is niet de enige Nederlandse gemeente die (de meest) vervuilende voertuigen tracht te weren. 

Utrecht ging de hoofdstad bijvoorbeeld al voor, met plannen die radicaler zijn. In 2022 worden bijvoorbeeld de emissie-eisen voor vrachtverkeer al beduidend strenger. In 2025 moet het vrachtverkeer, en de boten op de gracht, zelfs uitstootvrij zijn. In 2030 ten slotte, klaart de lucht boven de hoofdstad helemaal op: dan mag er geen voertuig op fossiele brandstof meer naar binnen.

Duurder

Een ambitieus plan, zeker. Met als risico dat jezelf verplaatsen met een ander vervoermiddel dan de fiets of het openbaar vervoer iets voor de allerrijkste Amsterdammers wordt. Elektrisch vervoer is immers, per fiets, per fluisterbrommer of met elektrische auto, nog altijd aanzienlijk duurder dan de traditionele varianten en zal dat nog wel een tijd blijven. Dat is echter het deel van de kritiek op haar plannen dat wethouder (en de voorgangster van Stientje van Veldhoven op dit beleidsterrein) Sharon Dijksma in eerste instantie zelf mag pareren.

26 oktober 2017, Den Haag. Sharon Dijksma draagt haar taken als staatssecretaris van infrastructuur en milieu over aan haar opvolger, Stientje van Veldhoven. Beeld ANP

Het is de vraag, gesteld dat de staatssecretaris – en een fors deel van de Kamer dat verontwaardigd reageerde op de Amsterdamse plannen – dat zou willen, of het kabinet de plannen naar de prullenmand kán verwijzen. Bijvoorbeeld met het argument dat ze in strijd zijn met het landelijke beleid en (dus) met het algemeen belang.

Het is niet gezegd dat ze daartoe de bevoegdheid heeft. Ook al niet omdat, ervaren politica als ze is, Dijksma voor onderdelen van haar plannen kan wijzen op afspraken die gemaakt zijn aan de zogeheten tafel logistiek van de klimaatonderhandelingen. Aan die tafel zaten onder meer de gemeenten, maar ook een belangenorganisatie van de automobielsector als de RAI. 

Luchtfietserij

Zij kwamen overeen dat in 2025 vrachtwagens die de gemeentegrenzen willen passeren, emissievrij moeten zijn. Dat de Rai nu protesteert tegen de plannen van Amsterdam en concludeert dat de gemeente aan luchtfietserij doet, is dan ook ietwat vreemd. Het heeft er veel van weg dat de Rai niet zit te wachten op de concrete gevolgen van de afspraken, die de organisatie zelf maakte.

Een gemeente voert beleid uit medebestuur en voor een ander deel autonoom, zonder bemoeienis van de landelijke overheid dus. Het is daarom van belang te weten of een gemeente een eigenstandig verkeersbeleid mag voeren, dan wel dat landelijke aanwijzingen dwingend moeten worden opgevolgd. 

Dat is volgens specialisten in het bestuursrecht geen uitgemaakte zaak. Van Veldhoven zal dan landelijke wet- en regelgeving moeten vinden, die voorrang heeft op het verkeersbeleid van een gemeente. En ook dan is er nog een probleem. Er kan immers ook wetgeving zijn op het terrein van de volksgezondheid, die in dit geval boven verkeerswetgeving uitgaat.

Mocht Van Veldhoven denken Amsterdam te kunnen dwingen met een beroep op wetgeving, dan wacht haar en haar mogelijke opvolgers nog een taai gevecht.

Lees ook:

Rijdt u in een benzine- of dieselauto? In Amsterdam is uw wagen per 2030 waarschijnlijk niet welkom

Nog geen jaar na zijn aantreden als groen college schroeft het gemeentebestuur van Amsterdam de ambities op. Wethouder vervoer Sharon Dijksma wil van Amsterdam de wereldhoofdstad uitstootvrije mobiliteit maken. ‘Vieze lucht kost elke Amsterdammer een jaar van zijn leven’, zegt ze. Actieplan Schone Lucht belooft inwoners drie maanden langer leven vanaf 2030.

Dappermarkt baalt van de milieudoelen: ‘Een elektrische auto, wie kan dat nou betalen?’

Op de Amsterdamse Dappermarkt is het het gesprek van de dag: vanaf 2030 is in de binnenstad schoon vervoer verplicht. Ondernemers en inwoners zijn sceptisch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden