Ingewikkeld is dat de dreiging nu van twee kanten komt

Lieve Tascha,

Vervelend dat je door de griep bent geveld. Let je wel genoeg op jezelf? Werk je niet te hard? Mama en ik maken ons een beetje zorgen. Slim om aan het eind van je vorige brief de vraag te herhalen of ik weet hoe de polarisatie tussen autochtonen en allochtonen en tussen moslims en joden kan worden tegengegaan. Ik hoopte eigenlijk dat het je niet zou zijn opgevallen dat ik in eerste instantie om het antwoord op die vraag heen draaide. De reden daarvan is heel simpel: het is zo'n gigantisch probleem dat je aansnijdt. Als ik eerlijk tegen je ben, denk ik dat er geen gemakkelijke antwoorden bestaan. Jij maakt je terecht druk over de ikke, ikke en de rest kan stikken-mentaliteit die om zich heen grijpt. Mensen zijn bang voor hun baan en hun hypotheekschuld en gaan dan kankeren op de migranten. Minstens zo alarmerend vind ik het nationale egoïsme van landen als Polen en Hongarije die alle pogingen van Brussel om de Syrische vluchtelingen over Europa te verspreiden hebben gesaboteerd. Met een beklemd gevoel volg ik de Duitse verkiezingsuitslagen en de opiniepeilingen in Amerika (Donald Trump aan kop bij de Republikeinen), Frankrijk (Marine Le Pen rukt op) en Nederland (veertig zetels voor onze eigen Nedertrump, Geert Wilders). Maar dat is nog steeds geen antwoord op jouw vraag: wat zie jij als werkzaam tegengif tegen de polarisatie?

Ik zou willen dat je me die vraag dertig jaar geleden had gesteld (flauw, want toen was je nog niet geboren). Voor linkse journalisten als ik was de wereld toen nog heerlijk overzichtelijk. Je nam het op voor de zwaksten in de samenleving en daar hoorden de migranten, toen nog gastarbeiders genoemd, bij. In mijn studententijd kwam ik veel over de vloer bij het Komitee Marokkaanse Arbeiders in Nederland. Dat was links, vrijgevochten en tegen de macht van de koning en de moskeeën. Khadija Arib, die nu voorzitter van de Tweede Kamer is, heeft in haar boek 'Couscous op zondag' de sfeer van die tijd prachtig beschreven. Er werd gedronken en gerookt: 'De islam speelde in de jaren zeventig nauwelijks een rol in de levens van Marokkanen in Nederland.' Maar tien jaar later werden ook seculiere vrouwen als zij opeens als 'moslim' aangesproken. Dat zit me het meest dwars aan de polarisatie: mensen worden niet meer als individuen gezien maar als deel van een vijandige geloofsgemeenschap. De sociaal-economische emancipatie die wij predikten is door een godsdienstoorlog vervangen. Ik denk vaak: geef ons de gastarbeiders van de jaren zeventig terug, dan kon ik daar gewoon achter gaan staan.

Wat de situatie zo ingewikkeld maakt is dat de dreiging nu van twee kanten komt: van rechtspopulisten die de oorlog aan 'de islam' hebben verklaard en van jihadstrijders die uit naam van het geloof aanslagen als die in Parijs plegen. Daardoor staat links van het midden vaak met de mond vol tanden. De kunst is om op een robuustere manier dan tot nu toe een gematigd en genuanceerd geluid te laten horen.

Vader Max en dochter Natascha van Weezel, beiden journalist, schrijven elkaar wekelijks over wat hen bezighoudt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden