Ingenieurs omtoveren in Churchills

Wijsbegeerte gaat over de grote vragen van het bestaan, maar wat heb je eraan in het gewone leven? Over de bruikbaarheid van de filosofie. Vandaag:Willem de Wit, ondernemer.

'Ik heb een adviesbureau voor verbetermanagement. Dat betekent dat ik de resultaten van organisaties probeer te verbeteren. Dit kunnen maatschappelijke resultaten zijn, zoals de veiligheid bij de politie, maar ook de commerciële resultaten van een organisatie. Ik heb bijvoorbeeld gewerkt voor een ingenieursbureau. Zij maakten te veel uren die ze niet konden declareren. Daar moest verandering in komen, maar hoe?

Om zulke resultaten te verbeteren kijk ik kritisch naar bestaande modellen. Van de filosofie heb ik geleerd dat er veel intelligente onzin wordt verkocht. Het is een van de wetten van Murphy dat wie alleen maar een hamer heeft in alles een spijker ziet. Wie zich vasthoudt aan een model, kan de hele wereld in dat model proppen, maar of je daarmee het resultaat van een organisatie verbetert, betwijfel ik.

Mijn werkwijze is sterk geënt op de organisatiedeskundige en filosoof Will McWhinney en op de wetenschapsfilosoof Karl Popper (1902-1994). Poppers uitgangspunt was dat een theorie falsificeerbaar moet zijn. Hij moet dus weerlegd kunnen worden. Mijn voorstellen om de resultaten van een organisatie te verbeteren maak ik ook altijd toetsbaar, om te kijken of ze werken. Zo niet, dan moet ik iets nieuws verzinnen.

Bij mijn werkwijze ga ik ervan uit dat wij mensen globaal in vier verschillende belevingswerelden leven. Hoewel mensen altijd, als het ware, combinaties van die belevingswerelden maken, is het voor de duidelijkheid goed ze uit elkaar te trekken.

Als eerste bestaan er groepen voor wie waarheid is wat door hun sociale omgeving als waar wordt ervaren. Zij baseren hun meningen op sociale acceptatie.

Een tweede, veel kleinere groep, bestaat uit mensen voor wie waar is wat zij zelf als waarheid zien. Zo is van Winston Churchill bekend dat hij zijn omgeving kon elektriseren met zijn visie. Hij zette een visie neer, en door de manier waarop hij die visie neerzette, werd er waarheid gecreëerd.

Een derde groep houdt er een rationele belevingswereld op na. Zij proberen de logische geldigheid van een redenering, een werkwijze, een theorie te onderzoeken. En alleen op rationele gronden ontstaat er voor hen waarheid.

Voor de laatste groep is waar wat werkt. Zij zijn alleen te overtuigen door resultaten.

Bij mijn analyse en oplossingen gebruik ik die vier belevingswerelden. Neem bijvoorbeeld dat ingenieursbureau. Allereerst sluit ik aan bij hun eigen belevingswereld. Ik probeer achter hun waarheid te komen. Wat zien zij als een goed punt van de organisatie, wat als een slecht punt? Wat zijn de knelpunten van de organisatie? Behalve dat zij onvoldoende uren konden declareren, vonden zij hun onderlinge communicatie en de communicatie met de klant onvoldoende.

Vervolgens probeer ik creatieve oplossingen te zoeken. Zíj moeten een visie neerzetten, ik moet al die ingenieurs tijdelijk in Churchills omtoveren. De stap die daarna komt, sluit aan bij de derde belevingswereld: we gaan rationeel naar de geopperde oplossingen kijken. Wat moet er met de organisatie gebeuren om deze oplossing te laten slagen? Moeten er soms procedures worden aangepast? Of moet de structuur van een organisatie omgegooid worden? Ten slotte ga ik oplossingen toetsbaar maken.

In het voorbeeld van dat ingenieursbureau moet betere communicatie met de klant leiden tot meer declarabele uren. Dat betekent dat ingenieurs onder andere begrip moeten kweken bij de klant voor het nut van hun werk. Daarmee maak je dan concreet wat communicatie betekent en je maakt het effect van de communicatie meetbaar. Om met Popper te spreken: dan zijn de oplossingen in dit project geverifieerd. Oftewel, het is mij samen met deze organisatie gelukt om hun rendement te verbeteren. En dat was me niet gelukt als ik volgens een model uit het boekje te werk was gegaan.

Juist omdat mijn werkwijze zo sterk filosofisch geïnspireerd is, voel ik me ook nog steeds filosoof. Mijn medium is alleen niet de universiteit, maar de adviespraktijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden