Ingelasten

Een wedstrijd aflassen? Je hoort het vaak, maar goed Nederlands is deze bezuiniging op het werkwoord afgelasten niet. Henk Kesler, directeur betaald voetbal van de KNVB, weet dat en heeft er kennelijk uit afgeleid dat inlassen wel evenmin correct zal wezen. In een recente tv-uitzending sprak hij dan ook over het ingelasten van een wedstrijd. Een komische vergissing: in de waan dat hij een fout vermeed, beging Kesler er juist een.

Hypercorrectie noemen taalkundigen dit verschijnsel. Er zijn voorbeelden te over van. Groter als gaat, ondanks de geharnaste verdediging ervan door dr. P.C. Paardekooper, in brede kring voor ondermaats Nederlands door. Alleen groter dan heet goed. De banvloek over die constructie met als beweegt sommigen ertoe dit woordje ook daar te vermijden waar het thuishoort -met 'Jan is even oud dan Henk' als gevolg.

Kopje kofje dankt zijn ontstaan aan het vermoeden dat de uitgang -ie, die in koppie, bakkie, lampie enz. een gemis aan civilisatie zou verraden, ook in koffie maar beter kan worden vervangen.

Poeder en moeder, pootjebaden en verrader gelden als beschaafder dan poeier en moeier, pootjebaaien en verraaier. Vandaar de verleiding om ook onberispelijke werkwoordsvormen als laaien en groeien op te waarderen. Pieter van Vollenhoven bezweek ervoor, toen hij eens voorspelde dat een discussie weer zou opladen. Wijlen Jelle de Vries, bekender van radio en tv dan van het onderhoudende standaardwerk 'Onze Nederlandse spreektaal', plukte een minstens zo uiig exemplaar uit het Sportjournaal: 'Hij laat er geen gras over groeden'.

Dat dagbladjournalisten zich nooit aan zulke capriolen overgeven, is helaas een misvatting. Ook Trouw heeft zijn lezers wel eens op ingelasten getrakteerd, al moeten we daarvoor teruggaan tot 1996. Toen werd hun vanuit de Verenigde Staten bericht dat presidentskandidaat Bob Dole in de tekst van een toespraak nauwkeurig had aangegeven waar hij pauzes moest ingelasten.

In NRC Handelsblad deed nog in 2002 een correspondent die kennelijk beeldhouder chiquer vond dan beeldhouwer, er kond van dat in Griekse rotsen de beeltenis van Alexander de Grote zou worden uitgehouden.

Ook in de journalistiek is de neiging tot hypercorrectie blijkbaar moedlijk uit te roeden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden