Ingabire krijgt verrassend 'milde' celstraf

Acht jaar voor Rwandees-Nederlandse

ILONA EVELEENS | NAIROBI

De uitspraak in de rechtszaak tegen de Rwandese oppositiepolitica Victoire Ingabire heeft verbazing gewekt onder haar aanhangers en tegenstanders. De vrouw, die zeventien jaar in Nederland woonde, kreeg acht jaar cel, terwijl levenslang was geëist. Het is nog onduidelijk of de mildheid van de straf gestoeld is op een nauwkeurige rechtsgang of op druk van buitenaf.

De rechtbank in de hoofdstad Kigali achtte het bewezen dat Ingabire vanuit Nederland geld overmaakte naar de FDLR, een Rwandese Hutu-militie die actief is in buurland Congo en die deels verantwoordelijk was voor de genocide van 1994. Maar de drie rechters waren er niet van overtuigd dat haar financiële steun werd gebruikt in de gewapende strijd. Het doel van de FDLR is onder meer om de Rwandese regering van president Paul Kagame omver te werpen.

Ingabire (44) werd ook veroordeeld voor ongeoorloofde uitspraken over Hutu en Tutsi, de twee belangrijkste volken in Rwanda die tijdens de genocide lijnrecht tegenover elkaar stonden. De huidige regering heeft het gebruik van de namen verboden, omdat het tot verdeeldheid zou leiden.

Achttien jaar geleden werden zo'n 800.000 mensen, merendeels Tutsi maar ook gematigde Hutu, vermoord door het extremistische Hutu-regime. De volkenmoordenaars werden verjaagd door een voornamelijk uit Tutsi bestaande rebellenbeweging onder leiding van Kagame. Zijn Rwandees patriottisch front (RPF) maakte zich schuldig aan wraakacties op onschuldige Hutu, waarvoor nauwelijks iemand werd gestraft.

Ingabire, die in Nederland als accountant werkte, keerde in 2010 terug naar Rwanda om mee te doen aan de presidentsverkiezingen. Ze werd echter kort na aankomst gearresteerd, nadat ze had opgeroepen tot arrestatie van degenen die verantwoordelijk waren voor de misdaden tegen Hutu. Kort voor ze achter tralies verdween, zei ze in een interview met Trouw in Kigali: "We kunnen ons alleen verzoenen als we allemaal onze misdaden toegeven. Dan pas kunnen we opnieuw beginnen."

Ingabire was zelf gisteren niet in de rechtszaal omdat ze sinds april de zittingen boycot. Ze vindt dat ze geen kans heeft op een eerlijk proces; volgens haar probeert Kagame al zijn tegenstanders uit de weg te ruimen. Maar haar aanhangers konden na de uitspraak, die zo'n vier uur in beslag nam, hun verbazing over de schappelijkheid van de straf nauwelijks verbergen. Algemeen was aangenomen dat ze levenslang zou krijgen.

Deskundigen vermoeden dat de milde straf te maken heeft met Nederland, dat er bij de autoriteiten in Kigali op aandrong dat Ingabire een eerlijk proces zou krijgen. Den Haag is een van de belangrijkste donoren van Rwanda's justitiële systeem, dat door de volkenmoord volledig was ingestort.

Het bewijs dat Ingabire geld aan de FDLR had gestuurd, kwam uit Nederland na een huiszoeking in haar woning in Zevenhuizen waar haar man en kinderen nog wonen.

De Rwandese regering heeft een laag democratisch gehalte en probeerde zich in het verleden te bemoeien met de rechtsgang tegen opposanten. Internationale mensenrechtenorganisaties en buitenlandse politici, onder wie enkele Nederlandse parlementsleden, hebben hun twijfels geuit over het verloop van het proces tegen Ingabire, dat twee jaar geleden begon.

De FDU-Inkingi, de partij van Ingabire, noemde de uitspraak in een verklaring een gemiste kans. "President Kagame's regime heeft de kans op verzoening, eenheid en stabiliteit gemist door orders te gegeven aan het justitiële systeem om mevrouw Ingabire tot acht jaar achter tralies te veroordelen."

De advocaat van Ingabire en de openbare aanklager gaan in hoger beroep tegen de uitspraak.

Ex-makker Kagame in Zuid-Afrika ook vervolgd
President Kagame wordt ervan beschuldigd zich op allerlei manieren van opponenten te ontdoen. Dat zegt ook Faustin Kayumba Nyamwasa, voormalige stafchef van het Rwandese leger en een goede vriend van Kagame. Hij liet in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2010 doorschemeren zelf ambities te hebben voor het hoogste ambt. Daardoor raakte hij in onmin met Kagame en vluchtte hij naar Zuid-Afrika. Daar werd een aanslag op hem gepleegd, die hij overleefde. Vorig jaar werd hij in Rwanda veroordeeld tot 24 jaar cel wegens bedreiging van de staatsveiligheid. De kans op uitlevering neemt toe; Zuid-Afrikaanse mensenrechtenorganisaties menen dat hij, als vriend van Kagame, geen recht heeft op bescherming.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden