'Informeer mensen eerlijk over pensioen'

Het Nederlandse pensioenstelsel moet soberder en duidelijker, concludeerden pensioendeskundigen gisteren op een conferentie.

De dotcomcrisis van 2002 en de kredietcrisis van 2008 hebben grote gevolgen voor de aanvullende pensioenen. De pensioenfondsen zijn die twee grote schokken nog niet echt te boven en hebben het besef doen toenemen dat er wellicht iets structureel fout zit in het stelsel. Sinds 2002 is er veel versoberd: pensioenpremies zijn opgetrokken tot het maximaal toelaatbare en pensioenuitkeringen zijn verlaagd van zeventig procent van het laatstverdiende loon naar een zelfde percentage van het gemiddeld verdiende loon.

Na de kredietcrisis kwam daarbij dat de pensioenen nogal eens niet werden aangevuld (geïndexeerd) voor loon- en prijsstijgingen. Maar daarbij zal het niet blijven. Ter voorbereiding van zijn voorstellen voor een hervorming van het stelsel stelde minister Donner van sociale zaken een aantal commissies in, die keken naar beleggingsbeleid van pensioenfondsen, hun deskundigheid en de houdbaarheid van het stelsel. Grootste gemene deler in de conclusies: de risico’s van beleggen (en dus van de kansen op een, internationaal bezien, hoog pensioen) zijn groot en dat risico moet de deelnemer van een pensioenfonds duidelijker worden gemaakt. Ook zijn fondsbesturen momenteel niet toegerust op hun ingewikkelde taak en zullen pensioenen soberder moeten worden.

Nederland stond altijd bekend om een specifiek element in de aanvullende pensioenen: de hoogte van de uitkering werd gegarandeerd (in jargon: defined benefit) in plaats van een hoogte afhankelijk van wat de ingelegde premies via beleggen opleveren (defined contribution).

Dat uniek Nederlandse bestaat al lang niet meer, zo was de conclusie van een conferentie gisteren in Den Haag, georganiseerd door Netspar, een samenwerkingsorgaan rond pensioenen van mensen uit de wetenschap. Academici en mensen uit de pensioenwereld discussieerden daar over de aanbevelingen aan Donner. Dat Nederlandse systeem is namelijk kostbaar: om daarvoor al het kapitaal te hebben, gaan de risico’s bij het beleggen omhoog. Dat risico ligt al voor een deel bij de deelnemer aan een pensioenfonds. Hij krijgt immers geen indexatie, als de beleggingsresultaten tegenvallen.

In de pensioenwereld en in de wetenschap is inmiddels de aanbeveling populair om tot veel completere contracten te komen tussen pensioenfonds en deelnemer. Daarin moet komen te staan wat de risico’s zijn en wat elk risico voor gevolg heeft voor het uiteindelijke pensioen. De pensioenwereld worstelt momenteel met het verschil tussen de verwachtingen van mensen over hun pensioen en wat er waargemaakt kan worden. Meer openheid, bijvoorbeeld in de vorm van veel completere contracten, moet daarbij helpen, vinden deskundigen.

Maar uiteindelijk zal het te incasseren pensioen er ook lager door worden. Of die twee dingen tegelijkertijd het vertrouwen kunnen herstellen is de grote vraag. Prof. Kees Goudswaard, voorzitter van de commissie, die Donner adviseerde over de houdbaarheid van pensioenstelsel, ziet die ruimte. Hij herinnerde er gisteren aan dat Nederland een pensioenstelsel heeft dat ons in de topdrie van de wereld brengt. Gemiddeld genomen is de inkomens- en vermogenpositie van ouderen in Nederland zeer goed: armoede onder senioren komt in Nederland vergeleken met andere Europese landen minder vaak voor. Er is dus ruimte om te versoberen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden