Informateurs duiken massaal op in gemeenten

De uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen is zo ingewikkeld dat overal externe politieke zwaargewichten worden ingevlogen. 'Hoe meer partijen, hoe meer conflicten ze moeten oplossen.'

Meer dan ooit doen gemeenten een beroep op voormalige staatssecretarissen, (oud-)Kamerleden en burgemeesters bij de formatie van nieuwe gemeentebesturen.

En niet alleen in grote steden; in het hele land draven inmiddels informateurs op - gepokt en gemazeld in de politiek - om nieuwe colleges op de been te helpen. Ze moeten klaarheid brengen in het sterk veranderde lokale politieke landschap. In veel gemeenten is de versplintering groot door de winst van lokale partijen en de verliezen van oude machthebbers. Vaak zijn er meer dan vier partijen nodig om een meerderheid te krijgen.

Het zijn niet de minsten die uitrukken. Het zegevierende D66 schakelt tal van zijn prominenten in. Alexander Rinnooy Kan, oud-voorzitter van de Ser, moet binnen tien dagen Amsterdam 'een realistische reeks van mogelijke coalities' voorschotelen. In Utrecht gaat de voormalige burgemeester van Amersfoort, Albertine van Vliet, aan de slag. Oud-staatssecretaris emancipatiezaken Annelies Verstand probeert zaken te doen in Enschede, waar de PvdA na een halve eeuw niet langer het primaat heeft. D66 in Enschede verwacht een complex proces. "De kiezer wil dat er een frisse wind gaat waaien", verklaarde lijsttrekker Jasper Kerkwijk tegenover RTV Oost.

'Beduusd' van de grote overwinning in Arnhem, waar de PvdA eveneens 'historische klappen' kreeg, heeft D66 daar senator Hans Engels gevraagd als verkenner.

Ook andere gemeenten doen een beroep op oude rotten. Van Wassenaar, Zeewolde, Sùdwest-Fryslân, Twenterand tot Zwartsluis is er het besef dat de vorming van een coalitie met een breed draagvlak een zware dobber is, waarbij een relatieve 'buitenstaander' van pas komt.

De politieke huize is niet altijd doorslaggevend. Dalfsen, waar Gemeentebelangen de grootste is geworden, koos oud-burgemeester Leo Elfers (CDA).

Delfzijl zocht een informateur - VVD-burgemeester Koen Schuiling uit Den Helder - die niet besmet is met de lokale politiek.

Eindhoven gaat voor oud-senator Han Noten. De PvdA, nog steeds de grootste partij, kwam 'in samenspraak' met de grootste winnaar, de SP, tot deze voordracht. "Hij is als geen ander in staat om in complexe situaties verbindingen te maken", prijst de lokale PvdA-lijsttrekker Torunoglu.

De opmars van externe informateurs is overigens al langer gaande. Ook in 2010 deden naar schatting enkele tientallen gemeenten een beroep op dit soort verkenners. Politicoloog André Krouwel signaleerde destijds dat ze 'steeds langere rondjes langs de velden' maakten: "Hoe meer partijen, hoe meer conflicten ze moeten oplossen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden