update

Informateur wil variant met CU óf PvdA onderzoeken

Informateur Herman Tjeenk Willink tijdens het debat van afgelopen maandag over het stuklopen van de formatie van een kabinet met GroenLinks. Beeld ANP

Informateur Herman Tjeenk Willink gaat kijken of een combinatie van VVD, CDA en D66 met de ChristenUnie óf met de PvdA mogelijk is. Dat zei hij vanmiddag tijdens een persconferentie. D66-leider Pechtold wilde na afloop van een gesprek met de informateur nog niet zeggen of hij bereid is opnieuw met de CU te gaan praten.

De combinaties van een rompcoalitie van VVD, CDA en D66 met de ChristenUnie óf met de Partij van de Arbeid liggen volgens de informateur voor de hand vanwege de getalsmatige meerderheid in de Tweede Kamer, maar de vraag voor hem is of de onderlinge meningsverschillen te overbruggen zijn.

Tjeenk Willink zei tijdens zijn persconferentie in elk geval uit te blijven gaan van een rompcoalitie van VVD, CDA en D66, aangevuld met een andere partij. Hij zei hiernaar te kijken op basis van stabiliteit – dus een meerderheid in de Tweede Kamer - en inhoudelijke overeenkomsten. Een coalitie met de ChristenUnie zou een nipte meerderheid van 76 zetels in de Kamer hebben, die met de PvdA zou over 80 zetels beschikken.

Levensbeschouwelijke verschillen

De variant met de ChristenUnie kwam enkele weken geleden al in beeld, maar stuitte op een ‘nee’ van D66-leider Alexander Pechtold die de inhoudelijke verschillen te groot achtte. Vooral op levensbeschouwelijk terrein denken de beide partijen zeer verschillend. Tijdens enkele gesprekken tussen Pechtold en CU-leider Gert-Jan Segers wisten zij hun meningsverschillen niet te overbruggen.

Volgens Tjeenk Willink heeft D66 weliswaar inhoudelijke verschillen met de ChristenUnie, maar heeft Pechtold de CU niet definitief uitgesloten. “Tjeenk Willink vindt dat er een verschil is tussen grote bezwaren hebben en blokkades leggen”, zegt politiek redacteur Bart Zuidervaart, die de persconferentie in Den Haag bijwoonde. “Hij wil straks niet het verwijt krijgen dat hij de optie met de ChristenUnie niet goed heeft onderzocht.”

De informateur kondigde aan vanmiddag een gesprek te zullen hebben met D66-leider Pechtold. Voorafgaand daaraan gaf deze al te kennen dat hij inderdaad geen blokkade opwerpt voor de ChristenUnie. 

Na afloop van zijn ontmoeting met Tjeenk Willink wilde Pechtold nog geen uitsluitsel geven over zijn bereidheid om opnieuw met de CU te gaan praten. Volgens de D66-leider is het door hem gewenste "evenwicht" tussen conservatief en progressief in het geding als ChristenUnie aanschuift. Het gaat daarbij volgens Pechtold vooral om de grote thema's klimaat, asiel en inkomensverdeling. Het is daarom volgens hem "in ieder geval nodig dat er verder verkend wordt".

'Formeren is faseren'

De tactiek die Tjeenk Willink volgt is gebaseerd op diens adagium ‘formeren is faseren’, zegt politiek redacteur Zuidervaart. “Hij pelt heel langzaam af wat niet mogelijk is, en streept die partijen weg. Daardoor wordt ook de druk op de overblijvende combinaties om te gaan bewegen steeds groter.”

Twee partijen die Tjeenk Willink in elk geval heeft uitgesloten zijn de PVV en de SP. Die zijn nu definitief afgevallen en veroordeeld tot de oppositie. De PVV was door veel partijen al uitgesloten als regeringspartner, en met SP-leider Roemer gebeurde dit na een gesprek met de informateur vanochtend.

SP-leider Emile Roemer verlaat het Binnenhof na een overleg met informateur Herman Tjeenk Willink. De SP zal verder geen rol meer spelen in de formatie. Beeld ANP

Daarbij gaf Roemer nogmaals aan niet met de VVD te willen onderhandelen, zoals hij zijn kiezers al voor de verkiezingen van 15 maart had beloofd. Roemer legde ook de wens op tafel voor een coalitie van ten minste zes partijen zonder de VVD, maar volgens informateur Tjeenk Willink ligt die coalitie niet voor de hand omdat deze niet stabiel is vanwege inhoudelijke meningsverschillen.

De Partij van de Arbeid blijft buiten beeld totdat duidelijk is of nieuwe gesprekken met de ChristenUnie kans maken. Tjeenk Willink heeft de afgelopen tijd ook nauwelijks contact gehad met PvdA-leider Lodewijk Asscher. De laatste keer was een week of twee geleden. Asscher vindt dat zijn partij, wegens het grote verlies tijdens de verkiezingen, ‘niet aan de beurt is’. Maar de PvdA-leider heeft geen blokkade opgeworpen voor regeringsdeelname.

Informateur Herman Tjeenk Willink komt geregeld op de fiets naar het Binnenhof voor zijn gesprekken met de diverse partijen. Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden