Informant die regimes deed wankelen

De minister van defensie is het er niet mee eens, de Republikeinen zijn woest, maar president Barack Obama vindt dat Chelsea Manning genoeg is gestraft. De 29-jarige militair die als Bradley Manning in 2010 verantwoordelijk was voor het lekken van honderdduizenden documenten, zat in een maximaal beveiligde militaire gevangenis een straf uit van 35 jaar. Ze komt vervroegd vrij. De Wikileaksoprichter zelf, Julian Assange, blijft voorlopig in de Ecuadoriaanse ambassade in Londen. Terwijl hij eerder zei dat hij bereid was zichzelf over te geven aan de Verenigde Staten mocht Manning vrijkomen.


Manning deed haar onthullingen uit desillusie over wat de Amerikanen in Irak aan het doen waren, schreef ze in 2014 in een artikel in de New York Times. "Als je het nieuws volgde gedurende de verkiezingen van maart 2010 in Irak, dan herinner je je misschien dat de Amerikaanse pers werd overspoeld met verhalen die de verkiezing tot een succes verklaarden (...) Maar wij die er gestationeerd waren, waren ons pijnlijk bewust van een meer complexe werkelijkheid."


Mannings eigen werkelijkheid was ook complex. Die van een militair die tijdens het 'don't ask, don't tell'-tijdperk nauwelijks geheim hield dat hij een homoseksuele man was, en ondertussen vocht tegen het besef eigenlijk een vrouw te zijn. Dienst nemen in het leger was deels een vlucht geweest naar een door en door mannelijke omgeving, in de ijdel gebleken hoop daar van die gedachten af te komen. Het had weinig gescheeld of die poging was al tijdens de basistraining mislukt, want Bradley Manning was klein (een gevolg van ondervoeding, verwaarloosd als hij was door zijn twee alcoholische ouders) en werd door zijn mederekruten gepest.


De gegevens die Manning liet uitlekken, haalde ze binnen van het militaire computernetwerk en smokkelde ze op cd's (ogenschijnlijk van Lady Gaga) van de basis. Ze stuurde ze via het anonieme computernetwerk Tor naar WikiLeaks. De documenten bestonden uit militaire verslagen uit Irak en Afghanistan, en diplomatieke 'telegrammen' van en naar het ministerie van buitenlandse zaken.


Uit memo's haalden media die met WikiLeaks samenwerkten allerlei pijnlijke mededelingen over buitenlandse regeringen. Die informatie droeg onder andere bij aan het uitbreken van opstanden en regime-wisselingen in een aantal Arabische landen, de 'Arabische Lente'.


Dat Manning al gauw werd gearresteerd, kwam doordat ze in haar eenzaamheid graag chatte met hackers en het daarbij zelf niet kon laten om over de lekken te beginnen. Een van die hackers waarschuwde de militaire inlichtingendienst.


Rond Manning ontstond daarna in de VS grote verdeeldheid: ze werd toegejuicht als heldin, maar kreeg ook de doodstraf toegewenst als landverrader. Ze werd uiteindelijk veroordeeld voor spionage en diefstal. Direct na haar veroordeling kwam Manning er voor uit dat ze transgender was. De militaire gevangenis kwam haar voor een deel tegemoet: ze mocht vrouwenkleding dragen en kreeg een hormoonbehandeling. Maar lang haar mocht weer niet, 'voor haar veiligheid'. Ze deed vorig jaar twee zelfmoordpogingen.


Obama is nog niet klaar met gratie of strafvermindering verlenen, vandaag zal hij volgens het Witte Huis weer een aantal besluiten tekenen. Die andere beroemde onthuller van staatsgeheimen, Edward Snowden, die in ballingschap in Rusland leeft en gisteren hoorde dat hij daar nog jaren mag blijven, hoeft niet te hopen dat hij daarbij zit.


in het nieuws omdat...


... de Wikileaks-klokkenluider vervroegd vrijkomt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden