Indringende documentaire over sociale gevolgen van slaapstoornissen

De Macht van Morpheus, 21.03-21.54 uur, Ned. 3

RUTGER VAHL

Insomnia betekent 'chronische slapeloosheid' en die komt van alle slaapstoornissen het meeste voor. Maar de documentaire 'De Macht van Morpheus' van Frans Hoeben en Caroline Moens, die de RVU vanavond uitzendt, gaat over alle mogelijke slaapstoornissen. Ondanks het feit dat slaapproblemen veelvuldig voorkomen - naar schatting kampt één op de drie Nederlanders met een slaapprobleem, 800.000 mensen worden er voor behandeld - weet de wetenschap nog betrekkelijk weinig over de oorzaken. Slaap en slapeloosheid vormen nog steeds een groot mysterie.

Hoe komt het bijvoorbeeld dat je slaap niet kan afdwingen, maar het ook niet kan tegenhouden? “De slaap grijpt je op een gegeven moment in de kraag”, zegt dichter en slaapdeskundige professor Rutger van den Hoofdakker (Rutger Kopland). “Waarom is het zo dat depressieve mensen zich na een nacht zonder slaap zoveel beter voelen”, vraagt Van den Hoofdakker, die zegt gefascineerd te zijn door het mysterie van de slaap, zich af. “Wat is de betekenis van slaap voor het geestelijk welbevinden?”

De wetenschap doet onderzoek naar slaap. In Groningen onderzoekt men de werking en betekenis van de biologische klok. Het bestaan van ochtend- en avondmensen is inmiddels wetenschappelijk aangetoond, maar over het hoe en waarom van de inwendige klok is weinig bekend. Een proefpersoon wordt vijf dagen van de wereld afgezonderd in een geblindeerde ruimte opgesloten, zodat hij al snel elke notie van tijd verliest. Welke gevolgen heeft dit voor de geestelijke gesteldheid en prestatievermogen?

Indringend brengt de documentaire in beeld welke sociale gevolgen het algemene, maar maatschappelijk onderschatte probleem van de slaapstoornis voor de betrokkenen heeft.

Gerrit lijdt aan slaap-apneu. Hoewel hij 's nachts als een blok slaapt, wordt hij de volgende morgen onuitgeslapen wakker: zijn luchtpijp wordt tijdens het slapen afgekneld, waardoor hij onvoldoende zuurstof krijgt. Dientengevolge treedt een gebrek aan diepe slaap op. De gevolgen zijn groot: op zijn werk valt hij regelmatig in slaap, thuis geeft zijn doordringende gesnurk aanleiding tot spanningen en op verjaardagen heeft hij de naam een drinker te zijn, omdat hij na een uurtje meestal in slaap sukkelt.

Beppie lijdt sinds de dood van haar man aan ernstige slapeloosheid. Ze slaapt per nacht gemiddeld een uur of twee. Ze vraagt zich af waar ze op deze manier voor leeft.

De Slaap-Waak-kliniek in Heeze onderzoekt en behandelt patiënten als Beppie en Gerrit. Ze worden geobserveerd en er wordt een diagnose gesteld. Voor veel patiënten is dit de eerste erkenning van het probleem.

Uit de documentaire blijkt hoe moeilijk het gebrek aan erkenning is. Dorien (24) viel op school tijdens de les vaak in slaap. Aanvankelijk werd ze voor 'cool' versleten, later voor 'mateloos arrogant' en lui. Op de universiteit sliep ze zoveel, dat ze colleges en tentames misliep. Na twee jaar besloot ze een fabrieksbaantje te zoeken. Tot een arts de diagnose 'narcolepsie' stelde: altijd slaap hebben. Veel begrip leverde het haar niet op. Narcolepsie is slechts een duur woord voor luiheid, kreeg ze van haar omgeving te horen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden