Indonesische vrouwen tarten kledingfatwa

Wel een hoofddoek dragen, maar daaronder strakke shirts en jeans. 'Indonesische vrouwen houden van pronken en zich aantrekkelijk aankleden.'

En nu is het genoeg. Dat moeten de geestelijken van de Indonesische islamitische oelamaraad gedacht hebben, toen ze onlangs een fatwa afkondigden tegen het dragen van te strakke kleding door moslima's.

De islamitische geleerden maken zich blijkbaar zorgen over de moraal onder jonge vrouwen die wel een jilbab (hoofddoek) dragen, maar een oogje toeknijpen als de andere kledingvoorschriften in het geding zijn.

Indonesische media hebben de term jilboobs bedacht om de stijl te beschrijven waarbij vrouwen de vaak nauwsluitende hoofddoek dragen en daaronder een strakke jeans of top aan hebben. Jilboobs is een samenvoeging van jilbab en boobs, het Engelse woord voor borsten, die volgers van deze trend inderdaad stevig accentueren.

Ondanks de afgekondigde richtlijn van de islamitische geestelijkheid is de jilboobsstijl op zaterdagmiddag in de winkelcentra van Jakarta volop te zien. Bij een telefoonwinkel zijn strakke blauwe shirts met strakke jeans onder een oranje hoofddoek het standaardtenue voor vrouwelijk personeel. Een etage hoger staat een groepje jilboobsmoeders bij een spelletjeshal van een afstandje op hun kinderen te letten.

Yuni is een van hen. Haar rode lippenstift en uitgebreide make-up verraden dat ze 's ochtends een tijdje voor de spiegel stond. "Mijn kleding is misschien niet helemaal volgens de richtlijnen, maar het kan er toch wel mee door, denk ik", zegt de 33-jarige huisvrouw.

Yuni is een jaar geleden, met steun van haar man, begonnen met het dragen van de hoofddoek. Ze voelt zich prettiger als ze er een draagt, vertelt ze.

Onder haar grijzige hoofddoek, heeft ze een strakzittend gestreept shirt aan en een nauwzittende spijkerbroek. Yuni wijst naar haar hoofddoek: "Kijk, hij komt precies laag genoeg, dan kan het wel." Subtiliteit is belangrijk, zo blijkt.

Eén centimeter stof meer of minder kan voor vrouwen het verschil maken tussen voldoen aan de norm of een dellerige kledingstijl. "Als het al te strak zit, wijst mijn man me op een vriendelijke manier terecht", merkt Yuni op.

Julia Suryakusuma, vrouwenrechtenactiviste en columniste voor onder meer de Djakarta Post en de Herald Tribune, vindt de anti-jilboobs richtlijn van de islamitische raad maar onzin. "De geestelijken zijn eigenlijk viezeriken, zij zijn juist dol op jilboobs", zegt ze vol vuur. "Misschien moeten ze het staren naar borsten maar verbieden", voegt ze eraan toe.

Het dragen van jilboobskleding is volgens de feministische moslima Suryakusuma voor sommige vrouwen een manier om het gezag te ondermijnen. "Vrouwen zeggen dat ze de regeltjes netjes zullen volgen, maar intussen gaan ze lekker hun eigen gang."

"Indonesische vrouwen houden van pronken met zichzelf en zich aantrekkelijk aankleden", vertelt Suryakusuma. Jilboobs-kleding past in die traditie, net als de typisch Indonesische kebaya (een combinatie van blouse en lange rok). "De kebaya is een sensueel kledingsstuk waarbij je je decolleté hoort te laten zien. Als je niks hebt, dan moet je maar wat in je kleren proppen om het wat te laten lijken!"

Wat de traditie ook mag zijn, jilboobsdraagster Yuni vindt het goed dat de geestelijke raad de kledingregels nog eens duidelijk onderstreept. "Ik ben het helemaal met deze fatwa eens." Toch zijn de grenzen diffuus. Natuurljk, zegt Yuni, ze is bereid te poseren voor een foto, maar eerst wil ze even naar het toilet. Niet om haar make-up bij te werken, blijkt even later, maar om haar hoofddoek wat lager te laten vallen en haar blouse wat verder over haar heupen te trekken.

Hoofddoek al eerder politiek 'fashion statement'

Volgens vrouwenrechtenactiviste Julia Suryakusuma is de jilbab niet voor het eerst een twistappel in de Indonesische samenleving. Tijdens de dictatuur van Soeharto (1967-1998) werden islamitische organisaties met politieke ambities onderdrukt. In diezelfde periode werd het dragen van hoofddoekjes in openbare scholen verboden. Toentertijd werd de jilbab vooral gedragen door islamitische vrouwen in de lagere sociale klasses en op het platteland.

Na de val van Soeharto in 1998 was het hoofddoekje plots ook meer in de grote steden te zien, ook onder vrouwen met een hogere opleiding, vertelt Suryakusuma. "Opeens voelden deze vrouwen zich vrij om hun islamitische identiteit uit te dragen. Ook in de hogere klassen en zelfs in de zakenwereld was vrij plots de jilbab te zien. Daarvoor zag je dat echt haast nooit."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden