INDONESISCHE PORTRETTEN (slot)

Indonesië bestaat in het nieuws alleen nog uit politieke spanningen, economische chaos en etnisch geweld. Hoogste tijd voor een reeks portretten van gewone Indonesiërs en hun alledaagse zorgen.

Doodnerveus, met een dikke laag wit poeder op haar gezicht en een kolossale kralen hoofdtooi schrijdt Mina aan de arm van haar kersverse echtgenoot de marmeren trap op van Dharma Wanita, één van de populaire trouwzalen in Jakarta. Haar roze zijden jurk kleurt goed bij het roze kostuum van haar man. Met een napoleon-achtige muts op zijn hoofd en gekrulde schoenneuzen loopt hij fier naast Mina. De ruim vijfhonderd gasten klappen enthousiast als ze het jonge paar de zaal zien binnenkomen.

Achter de stoet lopen tientallen vrouwen in jurken van dezelfde kleur. Ze dragen parasolletjes boven het echtpaar en de families. De bruidsmeisjes en de bruidsjonkertjes dansen vrolijk om het bruidspaar heen. Vlak achter Mina loopt haar vader Azwar. De tranen staan in zijn ogen. Vandaag trouwt zijn oudste dochter, zijn eerstgeboren kind. De stoet is op weg naar het podium, dat speciaal voor vandaag is ingericht als een Minangkabau-huis in West-Sumatra, waar de familie van Azwar is geboren.

De Minangkabau is één van de oudste en sterkste etnische bevolkingsgroepen van de archipel. Ze worden wel de zigeuners van Indonesië genoemd. ,,We passen ons gemakkelijk overal aan. We zijn slim en economisch succesvol', vertelt Azwar trots over zijn cultuur. De Minangkabau bekleden hoge posten bij de overheid en in het zakenleven. Ook in de regering en het parlement zitten verschillende Minang.

Azwar trouwde zijn vrouw in Padang, de hoofdstad van West-Sumatra, en nam haar tegen de zin van haar ouders mee naar Jakarta. Zijn schoonouders zijn nu tevreden. Azwar heeft het als zakenman gemaakt. Hij is de eigenaar van drie grote meubelwinkels in de hoofdstad. Teakhouten banken, stoelen, kasten en tafels die hij voor weinig geld op Bali en in Oost-Java laat maken, exporteert hij voor veel geld naar Europa. Hij is Allah dankbaar dat hij vandaag de bruiloft van zijn dochter kan betalen, vertelt hij met pretoogjes.

Azwar is een levensgenieter, die alles voor zijn kind over heeft. Een maand voor de feestelijkheden is hij nog met zijn chauffeur naar zijn ouders in Bukittinggi (Hoge Bergen) gereden. Drie dagen heen en drie dagen terug. In zijn geboortestad kocht Azwar volgens de traditie een complete Minangkabause slaapkamerinrichting voor zijn prinses, zoals hij zijn dochter liefdevol noemt. Na de bruiloft trekt Mina met haar echtgenoot bij hem en zijn vrouw in.

Door zijn vertrek naar Jakarta doorbrak Azwar destijds de traditionele rolpatronen van de Minangkabau. Zijn rol in de opvoeding van zijn dochter is minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Van oudsher staat bij de West-Sumatraanse bevolkingsgroep namelijk de vrouw aan het hoofd van het gezin. Ook de vererving loopt via de vrouwelijke lijn. Families zijn daarom dolgelukkig als hun eerstgeborene een dochter is en niet een zoon. Het huis en het familiekapitaal blijven in de familie.

,,Maar bij de Minangkabau wordt geen verschil gemaakt tussen man en vrouw', bezweert Mina. ,,Na mijn huwelijk wordt mijn man niet mijn eigendom. Heel serieus vertelt ze verder dat mannen geen rechten hebben. ,,Als je als vrouw je man niet meer wilt, doe je de deur op slot, want een sleutel bezit hij niet. Hij weet dan dat zijn tijd is gekomen.'

Azwar voedde Mina op tot een zelfstandige vrouw. Ze moest een goede managementopleiding volgen. Zij krijgt later de verantwoording over het familiekapitaal. Mina is pas vierentwintig, maar zeer volwassen.

De oudste vrouw is in het Minangkabau-huishouden de baas. Op het platteland van West-Sumatra leven in sommige families wel zeventig mensen samen. Hoeveel gezinnen er in een familie wonen zie je aan de daken van de Minangkabau-huizen. Die lijken op de hoorns van een buffel. Iedere keer als er nieuwe familie bijkomt, wordt er een stuk bij aangebouwd en komen er 'hoorns' bij.

Op het podium in de trouwzaal in Jakarta heeft het nagemaakte Minangkabau-huis vandaag drie daken, in de kleuren wit en roze. Onder het middelste dak zitten Mina en haar echtgenoot op tronen, en aan weerszijden de ouders van het paar. De oudste broer van Mina's moeder heeft ook een speciale stoel. Hij is verantwoordelijk voor het gezin van zijn zus. Mocht er ooit iets met Mina's moeder gebeuren, dan neemt hij haar plaats in.

Met een strak gezicht volgt het bruids paar de toespraak van de islamitische geestelijke die in lange uithalen het paar voorspoed en geluk wenst. De gasten beginnen ongeduldig te schuiven als op de achtergrond schalen vol voedsel worden klaargezet. Maar eerst is er nog de Randai, de populairste van alle Minangkabau-dansen. Jongens leren deze dans als ze te oud zijn om bij hun moeder te wonen en nog te jong om te verhuizen naar het huis van hun aanstaande. Ze leven tot het zover is in de moskee van het dorp en leren daar de traditionele dansen.

De gasten mogen het bruidspaar feliciteren, nadat eerst de notabelen uit West-Sumatra het paar de handen hebben geschud. De helft van de aanwezigen besluit de lange rij die zich heeft gevormd vanaf de marmeren trap tot aan het podium de rug toe te keren. Ze storten zich liever op het eten. Overal staan kraampjes met Padang-gerechten, die bekend staan als de lekkerste van Indonesië.

De mannen zoenen Azwar, de vrouwen knuffelen de moeders. Het echtpaar krijgt oppervlakkig en formeel een handje. Na een uur vergaren de gasten hun tassen en kinderen. Volgens goed Indonesisch gebruiken nemen ze het overgebleven eten in doosjes mee naar huis. Op het podium zuchten een gelukkige Azwar en zijn dochter. Het was een geweldig bruiloftsfeest. Alle klanten zijn gekomen. Er waren zelfs enkele parlementariërs.

Het bruidspaar vertrekt moe naar een hotel buiten de stad voor twee dagen. Daarna is het weer werken geblazen voor Mina. Mina kijkt haar vader tevreden aan. ,,Gelukkig heeft hij zich met de keuze van mijn echtgenoot nooit bemoeid. Mijn vader zei altijd dat ik met iedereen mocht thuiskomen als hij maar moslim is.' Verliefd pakt ze de hand van haar man.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden