Indonesische portretten (7)

Indonesië bestaat in het nieuws alleen nog uit politieke spanningen, economische chaos en etnisch geweld. Hoogste tijd voor een reeks portretten van gewone Indonesiërs en hun alledaagse zorgen.

Samen met haar vriendinnetje stapt Indah in bus die voor de sloppenwijk Semper in Noord-Jakarta stopt waar de beide meisjes wonen. Ze zijn op weg naar de wijk Halim om er vanmiddag als straatmuzikantjes geld te verdienen. Als de bus wegrijdt zingen de meisjes hun eerste liedje dat gaat over gemarginaliseerde straatkinderen die vragen niet door de samenleving te worden uitgestoten. Iedereen geeft de meisjes een paar dubbeltjes. Als de bus in Halim stopt kunnen de meisjes van hun eerste collecte de buskaartjes betalen.

Indah is pas negen jaar oud. Ze heeft een mooi gezichtje met grote bruine ogen die uitstralen dat ze met twee benen stevig op de grond staat. Ze vertelt dat ze uit een gezin komt van zes kinderen vanwie zij de oudste is. Niet iedere dag is er genoeg te eten. ,,Mijn vader heeft geen baan meer. Hij werkte in de haven van Tanjung Priok. Ik kon niet meer naar school.'' De school was het allerbelangrijkst voor Indah. Ze vond het verschrikkelijk thuis te moeten blijven. Ze verveelde zich.

,,Een vriendinnetje vertelde me dat ze straatzangeres was geworden. Drie maanden geleden ging ik voor het eerst met haar mee. Ik wist niet of ik het wel kon. Maar nu zing ik al helemaal alleen.'' Trots vertelt ze dat ze met haar salaris haar moeder helpt om het schoolgeld te betalen. ,,Ik kan nu weer 's ochtends naar school en 's middags ga ik zingen. Maar ik blijf ook wel eens een middag thuis om mijn moeder te helpen.''

Indah vindt dat alle Indonesische kinderen naar school zouden moeten. ,,Anders blijf je dom en dat wil ik niet.'' Als haar moeder het goed vindt wil ze later naar de universiteit. ,,Tuurlijk word ik dan geen zangeres. Ik wil econome worden'', zegt ze heel beslist.

Door de economische crisis die in 1997 Indonesië trof konden miljoenen kinderen niet meer naar school. Veel ouders raakten hun banen kwijt en stuurden hun kinderen de straat op om geld te verdienen. Dat zie je ook in Jakarta. Kinderen poetsen de ramen van auto's, verkopen kranten of zingen voor de stoplichten de automobilisten toe. Indah heeft nog het geluk bij haar ouders te wonen. De meeste kinderen leven op straat.

Sarwani is een slungelige puber van zeventien jaar met puisjes. Tot een jaar geleden was hij ook zo'n straatkind dat zich in leven hield met tal van baantjes. Met een serieus gezicht vertelt hij hoe hij van 's ochtends vroeg tot laat in de avond kranten verkocht en in de nabij gelegen haven Tanjung Priok werkte. Toen hij dertien was gingen zijn ouders uit elkaar. Zijn moeder vertrok met de kleintjes. Ze hertrouwde. ,,Voor mij was geen plek in het nieuwe gezin. Mijn vader had geen geld om voor mij te zorgen'', vertelt Sarwani zonder dat hij zijn emoties laat zien. Drie jaar lang kon hij niet naar school. Dat vond hij 'jammer', zegt hij onderkoeld.

Vorig jaar kwam hij in aanraking met Himmata, een studentenorganisatie in Jakarta die straatkinderen helpt om weer naar school te gaan. Himmata-studenten gaan de universiteiten af en vragen medestudenten een straatkind te 'adopteren'. Daarnaast hebben studenten in de sloppenwijk waar Indah woont een schooltje opgericht. Hier kunnen straatkinderen na hun werk 's middags een paar uur naar school zodat ze nog een beetje onderwijs krijgen.

Sarwani blonk uit op het schooltje in de sloppenwijk. ,,Ik wilde graag naar de hoge school. Maar dat kon niet omdat ik niet meer bij mijn ouders woonde. Ik wilde ook niet meer naar ze terug.'' De studenten gingen bij zijn moeder langs en vroegen haar of Sarwani bij hun mocht komen wonen. Na haar toestemming ging ook het schoolbestuur akkoord. In zijn vrije tijd helpt Sarwani de studenten van het schooltje in de sloppenwijk.

,,Ik werk niet meer op straat. Ik wil mijn huiswerk goed maken. Ik hoop heel slim te worden zodat ik straks op de universiteit rechten kan studeren. Ik wil later advocaat worden'', zegt Sarwani bescheiden. Hij vertelt verlegen dat hij een bijdrage wil leveren aan de toekomst van zijn land. ,,Ik hoop dat iedereen het ooit beter zal krijgen. Er wonen zoveel arme mensen in Indonesië.'' Hij leest de kranten en volgt de huidige politieke ruzie tussen de president en zijn tegenstanders. ,,Maar me echt in deze politiek verdiepen doe ik niet. Ik houd me liever met de problemen van kinderen in deze wijk bezig.'' Hij noemt de politici in Jakarta egoïstische mensen. Judi is Sarwani's vriendje. Hij komt uit Bandung. Toen hij van zijn ouders twee jaar geleden van school moest besloot hij naar Jakarta te gaan. Hij nam zijn gitaar mee en leefde als straatmuzikant. Samen met Sarwani woont hij sinds een jaar in het huisje van de studenten van Himmata dat aan de rand van de sloppenwijk ligt. Hij zit op dezelfde school waar Sarwani ook naartoe gaat. Maar hij kan het straatleven nog niet vaarwel zeggen.

De studenten verbieden dat ook niet. Want de organisatie kan niet volledig voor de kinderen zorgen. Als regel geldt dat ze 's nachts in hun bed horen te liggen en dat ze één keer per dag een bad moeten nemen. Het geld dat ze verdienen mogen ze voor een deel opzij zetten voor hun eigen toekomst.

Judi is gek op muziek. Het liefst luistert hij naar politieke liedjes van beroemde protestzangers in Indonesië. Met een omgedraaide pet op zijn hoofd tokkelt hij met zijn eigenwijze gezichtje op zijn gitaar. Onlangs werd op straat zijn gitaar gestolen. Het leven wordt harder op straat. ,,Er komen steeds meer grotere jongens en ze sturen ons weg. Maar ik laat me niet op mijn kop zitten'', zegt hij.

Judi heeft ook grote toekomstplannen. Eerst wil hij nog een paar jaar naar school. Hij houdt van leren. Misschien wil hij ook wel naar de universiteit. Maar zijn grootste droom is om een professionele protestzanger te worden zoals de Indonesische zanger Iwan Fals. De muziek van Madonna of Michael Jackson vindt hij inhoudloos. ,,Ik wil later beroemd worden'', zegt hij stoer. ,,Zodat alle mensen mij kennen als ze me op de radio horen of op de televisie zien.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden