INDONESISCHE PORTRETTEN (6)

Indonesië bestaat in het nieuws alleen nog uit politieke spanningen, economische chaos en etnisch geweld. Hoogste tijd voor een reeks portretten van gewone Indonesiërs en hun alledaagse zorgen.

Amir aait zijn dochtertje van vier over haar mooie zwarte krullen. ,,Praat maar Engels tegen tante. Dat kun je best', zegt hij de verlegen Christina. Bij haar geboorte gaf hij haar bewust een internationale naam. Trots vertelt hij dat ze al vloeiend Engels spreekt én zingt. Elke dag kijkt ze naar Engelstalige tekenfilms en moet ze voor haar ouders een bladzijde uit haar lesboek Engels lezen. Amir wil het allerbeste voor zijn kind. En als manager van een westers bedrijf kan hij zich een privé-leraar veroorloven.

Christina's moeder Yasmin zegt achter haar echtgenoot te staan als het gaat om de opleiding van hun dochter. Ze wil dat Christina later naar de universeit gaat en een goede baan vindt. ,,Maar we zijn het oneens over de vraag of Christina nu al een jilbab (sluier) moet dragen.'

Voor Amir en Yasmin is de islam de belangrijkste leidraad in hun leven. Intellectuele moslims, noemen zij zichzelf. Ze bidden vijf keer per dag. Ze proberen volgens de Koran te leven. Amir rookt en drinkt niet, omdat in het Heilige Boek staat dat je je lichaam goed moet verzorgen. ,,We zijn ook tegen agressie omdat de profeet van ons eist dat we elkaar liefhebben.' Samen nemen ze actief deel aan bijeenkomsten waar gediscussieerd wordt over de betekenis van de islam in Indonesië. De bijeenkomsten worden steeds meer bezocht door jonge mensen, zegt Amir.

Yasmin wil dat haar dochtertje de jilbab gaat dragen. Zelf is ze ook gesluierd. Ze is van mening dat meisjes daar zo jong mogelijk mee moeten beginnen. Maar Amir is erop tegen. ,,Ze is pas vier. Een kinderhoofdje heeft veel zon nodig. Ik vind dat ze pas de jilbab moet gaan dragen als ze haar eerste menstruatie heeft gehad.' Hij kan zich niet voorstellen dat Christana zelf ooit de keuze zal maken om ongesluierd door het leven te gaan.

Yasmin is helemaal geen moslim van huis uit. ,,Ik kom uit een Chinese familie. Toen we op de universiteit zaten besloten mijn zus en ik ons te bekeren tot de islam. De ontmoeting met mijn echtgenoot was een van de redenen.' Het dragen van een sluier was een bewuste keuze. Lachend vertelt ze hoe verbijsterd haar moeder was toen haar beide dochters gesluierd thuiskwamen. Haar zus is ook met een moslim getrouwd.

In Jakarta is er een opvallende toename van gesluierde vrouwen. Overal op straat zie je jonge vrouwen met witte jilbabs lopen. De meesten zijn modieus gekleed en gebruiken make-up. Van Yasmin zijn alleen gezicht en handen zichtbaar. De rest van haar lichaam is gehuld in wijde kleden. ,,Ik voel me veiliger als vrouw sinds ik een sluier draag. Voorheen werd ik door mannen op straat bekeken en riepen ze vaak schunnige opmerkingen naar me.'

Een geëmancipeerde moslimvrouw, noemt Yasmin zich. Als schrijfster van wetenschappelijke boeken verdient ze haar eigen inkomen. Daarnaast geeft ze lezingen over vrouwenemancipatie en de islam.

Volgens Amir zijn veel Indonesiërs bezig met hun moslimidentiteit. Hij wijt dat aan de val president Soeharto, vier jaar geleden: ,,Al is Indonesië het grootste moslimland ter wereld, onder Soeharto werd de islam meer dan dertig jaar lang onderdrukt. Indonesië mocht geen moslimstaat worden, uit angst dat de moslims de macht van de president zouden overnemen.' De eerste president van Indonesië, Soekarno, kondigde na de onafhankelijkheid in 1945 de Pancasila af, een staatsfilosofie waarin alle religies gelijkwaardig aan elkaar zijn.

Extremisten vinden dat de Pancasila moet worden afgeschaft, zodat Indonesië officieel een moslimstaat kan worden. Negentig procent van de bevolking is moslim. Amir is het daar niet mee eens. ,,Ik ben bang dat de moslims elkaar in de haren vliegen. Dat voor andere geloofsgroepen Indonesië nog onveiliger wordt.'

Amir is verontwaardigd over het gedrag van extremistische moslimorganisaties die de laatste tijd disco's en kroegen kapot slaan omdat er alcohol wordt geschonken. Ook hij is tegen alcohol, maar hij vindt dat hij anderen niet zijn principes kan opleggen. ,,Vorig jaar eisten moslimgroeperingen dat de rosse buurt in Jakarta werd gesloten. Ik vrees dat de criminaliteit nu over de hele stad wordt verspreid.' Amir maakt zich zorgen: ,,Nog even en we worden met de Arabische staten vergeleken. Maar zo extreem islamitisch is Indonesië nooit geweest en zullen we ook nooit worden.'

Amirs moeder komt binnen. Hij staat op om haar hand te kussen. Zijn gezin woont in het huis van zijn moeder. Zijn vader overleed tien jaar geleden. Hij zorgt voor haar. Als ze weer vertrekt vertelt Yasmin moeite te hebben met de positie van de moederfiguur in de islam. In de Koran staat geschreven dat de zoon zijn moeder moet aanbidden. ,,Als zijn moeder en ik het niet met elkaar eens zijn geeft Amir haar altijd gelijk ook al heeft ze dat niet.' Amir begrijpt haar probleem. Hij probeert conflicten tussen de beide vrouwen te vermijden. ,,Maar Yasmin heeft het te accep teren.'

De kleine Christina wil nog even haar jilbab laten zien. Vervolgens gooit ze de doek naar haar moeder en gaat buiten spelen. ,,Kijk, dat is wat ik bedoel. Een sluier draag je niet te pas en te onpas. Die draag je voor het leven. Zolang ze dat nog niet beseft, beginnen we er nog niet aan', zegt Amir tegen zijn vrouw.

,,Ons huwelijk is goed', zegt Yasmin verzachtend. ,,Als man en vrouw hebben we veel respect voor elkaar.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden