Indonesië reageerde veel te laat

Waar China, Vietnam en Thailand kippen massaal ruimen vanwege de vogelpestepidemie, keek Indonesië maandenlang de andere kant op. En nog steeds blijft de regering de feiten omtrent de ziekte verdraaien.

JAKARTA - Er is niemand in Indonesië te vinden die het ministerie van landbouw nog vertrouwt. Volgens viroloog dr.Marthen Malole van het Landbouw Instituut in Bogor verzon het ministerie leugens over de vogelpest om grote kippenexporteurs te beschermen. Pas nadat de internationale gemeenschap druk uitoefende, ondernam de regering actie.

Eerst verzweeg het ministerie vijf maanden lang dat er vogelpest in Indonesië was. Daarna ontkende de minister dat het hier om hetzelfde virustype H5N1 ging, waaraan in Thailand en Vietnam dertien mensen stierven. Gisteren bevestigde de minister, 'na het bekend worden van de onderzoeksresultaten', dat hetzelfde virus inderdaad in Indonesië bestaat. Te laat, beweert viroloog Malole. Afgelopen oktober, vier maanden geleden dus, bracht een kippenfokker het ministerie al op de hoogte dat op zijn boerderij het virus H5N1 was aangetroffen. Op eigen initiatief had hij bloedmonsters voor onderzoek naar een Nederlands bedrijf gestuurd.

Het ministerie beweert dat tot nu toe 4,7 miljoen kippen stierven. Dr.Malole zegt dat het werkelijke aantal rond de 15 miljoen ligt. Het ministerie blijft informatie verdraaien. ,,Er wordt nu geroepen dat de ziekte op de terugweg is. Maar doordat er geen kip is gevaccineerd, verspreidt de vogelpest zich razendsnel over alle eilanden'', zegt Malole.

Terwijl Thailand en Vietnam door massaal hun kippen te ruimen de ziekte onder controle proberen te krijgen, moedigde de Indonesische overheid boeren in Oost-Java aan met een gerust hart de zieke kippen op de markten te verkopen. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) had immers toch gezegd dat mensen niet doodgaan aan het eten van besmette kip? De toeristenbond op Bali organiseerde zelfs een wedstrijd kip-eten.

Onder buitenlandse druk liet president Megawati pas afgelopen donderdag voor het eerst van zich horen. Ze gaf alle boeren met zieke kippen de opdracht de dieren te ruimen. Als compensatie stelde ze voor iedere dode kip een levend kuikentje in het vooruitzicht. Maar dinsdag werd bekend gemaakt dat deze regeling alleen geldt voor die boeren waarvan de kippen na de 29ste januari door de vogelpest zijn getroffen. Op die dag riep de overheid de 'noodtoestand' voor de kippen uit.

,,Ruimen kan niet in Indonesië'', zegt de viroloog Malole. ,,Bijna iedereen heeft wel kippen rond zijn huis scharrelen. Er leven zo veel Indonesiërs van deze beesten. In Nederland is er geld om de boeren te compenseren. Hier niet. Er breekt sociale onrust onder Indonesiërs uit als iedereen zijn kippen moet vernietigen.''

Het ministerie van landbouw moet volgens Malole zo snel mogelijk goede vaccins importeren en die gratis verspreiden onder boeren. Verschillende boeren gebruiken nu illegale vaccins, die weinig uithalen. Veel boeren klagen over gebrek aan informatie. Een kippenboerin buiten Jakarta vertelt dat niemand haar officieel informeerde over de vogelpest of over vaccinatie. Vaccins zijn nauwelijks verkrijgbaar. Ze geeft haar kippen nu extra vitaminen.

Malole vindt ook dat op de markten en op de boerderijen de hygiëne moet worden verbeterd. Zoals op de centrale markt in Jakarta, waar levende kippen nog steeds ter plekke worden geslacht. In de modder liggen tientallen dode kippen te wachten voordat ze worden gewassen in een bad met smerig water. ,,Door slechte hygiëne verspeidt het virus zich snel. Je kunt alle kippen wel ruimen. Maar als je de sanitaire voorzieningen niet aanpakt, breekt overmorgen de vogelpest opnieuw uit'', zegt Malole.

Op de markt staat een kippenverkoper met een zuur gezicht achter zijn kraam. Binnen een week daalde zijn omzet met 50 procent. ,,Deze kippen zien er toch niet ziek uit'', roept hij boos. ,,Dan kun je die toch gewoon eten?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden