Indonesië / Megawati onder vuur na aanslag

De bomaanslag op Bali heeft de positie van president Megawati van Indonesië verder verzwakt. Enerzijds zou ze te weinig hebben gedaan om de terreur te bestrijden. Anderzijds speelt ze met vuur door moslimleider Abu Bakar Bashir te laten oppakken. En intussen wint het leger aan macht.

JAKARTA - De gezichten staan op onweer als daags na de aanslag op het toeristeneiland Bali de ministers van president Megawati's Gotong Royong (samenwerkende) kabinet in alle haast het paleis verlaten. Enkele regeringsvertegenwoordigers doen uit de doeken hoe de ministers tijdens de bijeenkomst over elkaar heen tuimelden en hoe de president in paniek de ruzie volgde.

De doorgaans ingehouden minister Syamsul van Informatie zou geëmotioneerd Megawati indirect de aanslag hebben verweten, omdat ze de ministers die verantwoordelijk zijn voor het anti-terrorisme beleid had laten aanmodderen. Maar ook vice-president Hamzah Haz, met wie Megawati al geen beste relatie onderhoudt, kreeg de wind van voren. De bomaanslag, gisteren een week geleden, zou volgens minister Susilo Bambang Yudhoyono van veiligheidszaken de schuld zijn van Haz. Die had immers verschillende malen in de media beweerd dat er geen terrorisme bestond in Indonesië.

,,Schokkend'', schreven de kranten, ,,de wereld rouwt om de slachtoffers van de aanslag en onze regering maakt ruzie.''

In de dagen na de ramp bleek Megawati niet in staat een eigen opsporingsteam naar de plek van de ramp te sturen. Pas toen de Australische minister van buitenlandse zaken zijn opwachting in Jakarta maakte, werd besloten tot een gezamenlijk onderzoeksteam.

De grootste kritiek op Megawati blijft dat ze het parlement maandenlang heeft laten debateren over een nieuwe veiligheidswet. De oude stamt nog uit de jaren vijftig. En pas vijf dagen na de aanslag vaardigde ze onder druk van Amerika een decreet uit voor de nieuwe anti-terreurwet. Mensenrechtenorganisaties noemen die nieuwe wet een aanslag op de rechtstaat en een stap terug naar het Soeharto-tijdperk, omdat burgers die worden verdacht van terrorisme onvoldoende rechtsbescherming krijgen.

Afgelopen weekeinde arresteerde de politie de moslimleider Abu Bakar Bashir, formeel niet vanwege de aanslag op Bali, maar voor bomaanslagen in 2000. De politie zou al maanden over aanwijzingen van zijn betrokkenheid beschikken. De Amerikaanse president Bush zou de arrestatie hebben geëist, omdat Bashir aan het hoofd zou staan van een moslimorganisatie in Azië die contact onderhoudt met Al-Kaida.

Megawati speelt met vuur door deze Bashir op te laten pakken, zegt de islamoloog Bactiar Effendi. Zijn arrestatie kan opnieuw tot demonstraties van radicale moslims leiden. ,,Als in Indonesië de aanhang van radicale moslimgroepen toeneemt, dan is dat de schuld van Megawati", zegt de islamoloog beslist. Hij verwijt de president met oogkleppen op te lopen. ,,De toenemende rechtsongelijkheid, de armoede en de corruptie zijn een voedingsbodem voor extremisme. Megawati's sociaal-economisch beleid heeft zichtbaar gefaald."

Het ontwrichten van Magawati's regering versterkt de positie van de generaals. Volgens het geruchtencircuit is het daarom mogelijk dat het leger achter de aanslag op Bali zou zitten. Megawati heeft de steun van de generaals nodig om in het zadel te blijven. De president gaf daar blijk van door twee dagen na de aanslag een militaire oefening bij te wonen in West-Java. Glimlachend temidden van de militairen prijkte ze op bijna alle voorpagina's.

,,Als ze haar positie wil redden moet ze stoppen met glimlachen als een koningin en de rol van staatsleider op zich nemen'', zegt politicoloog Ikrar Nusa Bhakti.

President Megawati stond er al niet zo gunstig voor. Twee weken geleden concludeerde de krant Kompas na een lezersonderzoek, dat nog maar een kwart van het volk haar steunt.

Op de ranglijst van favoriete leiders staat ze op de achtste plaats, na de oudste dochter van Soeharto en volkscongres-voorzitter Amien Rais.

,,Megawati is niet geïnteresseerd in politiek, maar dol op ceremonies, zegt de voorzitter Roeslan Abdulgani van haar adviesraad. Ooit was hij minister in een kabinet van Megawati's vader Soekarno. Hij kent haar al sinds haar jeugd. Iedere vrijdag komt de adviesraad bijeen. ,,Ik zeg dan tegen alle leden. Schrijf niet meer dan een half A-viertje anders leest ze het toch niet."

Toch is er geen alternatief voor Megawati, concluderen politicologen somber. Indonesië zal nog een generatie moeten wachten tot er een betere leider opstaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden