Indonesië lanceert militair als presidentskandidaat

De militairen keren terug in de Indonesische politiek. Net nu ze uit het parlement lijken te verdwijnen, overweegt bijna iedere partij een militair af te vaardigen als presidents-of vice-presidentskandidaat.

JAKARTA - Met de benoeming van ex-generaal Wiranto tot de presidentskandidaat van Golkar, de partij van voormalig dictator Soeharto, is de kans vergroot dat na de presidentsverkiezingen van 5 juli opnieuw een hoge militair Indonesië gaat leiden. Want Wiranto is niet de enige militaire presidentskandidaat.

Studenten, die met gevaar voor eigen leven in 1998 een einde maakten aan het 32-jarige militaire regime van Soeharto, noemen de huidige politieke leiders verraders. ,,Door militairen naar voren te schuiven, laat de burgerregering zien dat ze er niet in slaagt dit land te besturen”, zegt de politicoloog Arbi Sanit.

De Indonesiërs zijn teleurgesteldna vijf jaar democratie. In de stemhokjes voor de parlementsverkiezingen van 5 april mopperden de kiezers dat er nauwelijks economische vooruitgang is. Geen partij behaalt de meerderheid. Megawati's Strijdende Democratische Partij (PDI-P), die in 1999 nog met 34 procent van de stemmen won, krijgt de hardste klappen. Met nog maar 19 procent van de stemmen staat de partij op de tweede plaats, na Golkar, die met 21 procent de grootste partij van Indonesië wordt.

President Megawati won in 1999 de verkiezingen omdat de Indonesiërs na Soeharto's hardvochtige dictatuur behoefte hadden aan een zachtaardig moederfiguur. Maar die rol heeft ze niet waargemaakt, omdat ze nauwelijks interesse had voor de wong cilik, het gewone volk. Haar achterban schampert nu over haar. Moeder brengt haar dagen liever door als een first lady, die lintjes doorknipt in plaats van te regeren en haar ongedisciplineerde ministers aan het werk te zetten.

Door een weinig tactische zet, was het uitgerekend ook president Megawati die, samen met haar echtgenoot Taufik Kiemas, de militair lanceerde als presidentskandidaat. Megawati reageerde jaloers toen haar populaire minister voor veiligheidszaken,de ex-luitenant-generaal Susilo Bambang Yudhoyono, als leider van de natie optrad in een verkiezingsfilmpje van de Nationale Kiescommissie. Taufik beschuldigde Susilo ervan een goedkope verkiezingsstunt uit te halen, omdat hij ook de presidentskandidaat is van de nieuwe Democratische Partij.

Na Susilo's optreden negeerde Megawati haar minister. Toen Susilo ook niet meer werd uitgenodigd voor de wekelijkse kabinetszitting, nam hij ontslag. Op straat spraken de Indonesiërs er schande van. Hij scoort nu het hoogst in de opiniepeilingen.

De groeiende populariteit van ex-luitenant-generaal Susilo was de reden dat de Golkarpartij deze week ex-generaal Wiranto naar voren schoof, en niet de gedoodverfde partijvoorzitter Akbar Tandjung. Sindsdien overweegt voorzitter Amien Rais van de Hervormingspartij PAN de gepensioneerde generaal Agum Gumelaar, eveneens minister in Megawati's kabinet, tot zijn vice-presidentskandidaat te benoemen.

Maar met een generaal als de nieuwe president van Indonesië komen de Indonesiërs volgens de politicoloog Arbi Sanit net zo bedrogen uit als met Megawati. De presidentskandidaten Wiranto en Susilo worden beiden gesteund door gepensioneerde militairen uit de Soeharto-periode. Generaals van de oude stempel die niet geloven dat burgers Indonesië kunnen besturen.

,,Wiranto is geen man met visie of met een groot intellect. Hij heeft net zomin verstand van economie als Megawati”, zegt Sanit. Over Susilo wordt gezegd dat hij maar moeizaam knopen kan doorhakken.

Mensenrechtenactivisten zijn ervan overtuigd dat een generaal als president het hervormingsproces in de weg staat. Onder Soeharto was het heel gebruikelijk dat militairen als parlementariërs werden benoemd. Het hoogste volksorgaan, de MPR heeft twee jaar geleden besloten dat in 2004 alle militairen uit het parlement moeten zijn. Opperbevelhebber Sutarto heeft hiermee ingestemd. Zijn manschappen mochten tijdens deze verkiezingen ook niet stemmen, omdat hij vindt dat militairen neutraal moeten zijn.

Ook al wordt de nieuwe president van Indonesië een generaal, het betekent niet automatisch de terugkeer naar de periode van Soeharto. Indonesië zit midden in een democratiseringsproces. Kiezen voor een militair is ook een democratische keuze.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden