Opinie

Indisch Herinneringscentrum heeft met rechtsherstel niets te maken

Het Indisch monument in Den Haag.Beeld anp

Vlak voor de 72ste herdenking van de capitulatie van het Japanse Keizerlijke Leger op 15 augustus, stonden de kranten vol,  schrijft onderzoeksjournalist Griselda Molemans. Maar het belangrijkste onderwerp bleef volgens haar onbenoemd.

De kranten stonden niet zozeer vol met artikelen over deze emotioneel beladen dag, maar over het 'gebaar van collectieve erkenning door de Nederlandse regering': het subsidiëren van het nieuwe onderkomen van het Indisch Herinneringscentrum in Den Haag. De werkelijke kwestie is echter onbenoemd gebleven: het kapitale uitgebleven rechtsherstel voor de Indische gemeenschap.

Voor de buitenwacht lijkt de subsidie aan dit centrum een prachtige bekroning. Dat de eerste twee versies van het Indisch Herinneringscentrum, Indisch Huis genaamd, door fraude en wanbeheer failliet zijn gegaan, is de meeste mensen ontgaan.

Maar daarnaast is er helemaal geen sprake van een eenvormige Indische gemeenschap, maar van een multi-etnische bevolkingsgroep met Indo-Europese, Molukse, Chinese, Indo-Afrikaanse, Papoea, Toegoenese en Indonesische roots. En juist deze staatsburgers en onderdanen zijn niet gerepatrieerd zoals de blanke, uitgezonden Nederlanders tussen 1945 en 1948, maar als ontheemden vanaf 1950 gedwongen naar Nederland gekomen, waar ze op een schandalige manier opgevangen zijn.

En daar zit 'm nu juist het grote pijnpunt. Al deze oorlogsslachtoffers zijn berooid naar Nederland gekomen omdat hun achterstallige salarissen plus pensioenopbouw over de oorlogsperiode niet uitbetaald zijn door de Nederlandse regering, hun bank- en spaarsaldi verdwenen waren en hun verzekeringspolissen niet uitgekeerd werden.

Al die jaren bleef de kwestie van het uitgebleven rechtsherstel onaangeroerd. Totdat een incident bij de herdenking op 15 augustus 1991 ertoe leidde dat op verzoek van premier Lubbers het Indisch Platform werd opgericht 'als aanspreekpunt'. Het ondemocratisch geïnstalleerde platform ontving jarenlang subsidies. En ging akkoord met de zeer nadelige compensatieregeling 'Het Gebaar' tegen finale kwijting.

Collectieve erkenning

De conclusie 26 jaar later is dat het Indisch Platform helemaal niets heeft kunnen betekenen voor het uitgebleven rechtsherstel. Een fors kapitaal. Alleen al met de backpayverplichting voor naar schatting 90.000 KNIL-militairen en overheidsambtenaren is 2,25 miljard euro gemoeid. In plaats van het betalen van al haar personeel kwam de Nederlandse overheid op 15 augustus 2015 met de 'heuglijke' mededeling dat aan alle rechthebbenden die op die datum nog in leven waren, een bedrag van 25.000 euro uitgekeerd zou worden. Het bleek om 577 mensen te gaan. Aan wie in totaal 14,5 miljoen euro uitgekeerd is. Tel uit je winst.

De 'deadline' van 15 augustus 2015 is nota bene voorgesteld door het Indisch Platform zelf. Dezelfde organisatie die in plaats van het aanhangig maken van het uitgebleven rechtsherstel bij staatssecretaris Van Rijn nu aangedrongen heeft op 'een gebaar van collectieve erkenning'.

Wat dit nieuwe herinneringscentrum in werkelijkheid is, is een afkoop. Een Indische fooi. Een schenking van 10 miljoen euro die doet voorkomen alsof hiermee alle openstaande rekeningen voldaan zijn. Geen woord over de reeks claims van de Indische gemeenschap jegens de Nederlandse Staat, banken en verzekeringsmaatschappijen. Wel wordt hoog opgegeven over een 'kenniscentrum repatriëring', waar 'mensen met een Indisch verleden kunnen uitzoeken met welke boot hun ouders of grootouders naar Nederland zijn gekomen.' Dat kan iedereen met een computer vanuit zijn huiskamer: typ gewoon passagierslijsten1945-1964.nl in. Het echte, schrijnende verhaal bevindt zich in de beerput onder de Haagse villa waar het Indisch Herinneringscentrum gevestigd wordt.

Lees ook: Den Haag krijgt weer een Indische pleisterplaats

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden