Indiase gelukszoekers van vlees en bloed

Sunjeev Sahota omzeilt de klippen van het migrantenslachtofferschap

De Britse schrijver Sunjeev Sahota (1981) vertelde laatst waarom hij fictie leest. "Door te zien hoe personages in een verbeelde werkelijkheid hun bestaan leiden, kan ik het leven beter begrijpen en dus ook beter met het leven omgaan." Precies hetzelfde ervaar je wanneer je de laatste bladzij van Sahota's roman 'Het jaar van de gelukszoekers' hebt omgeslagen. Je bent er illegale immigranten met vervalste paspoorten tegengekomen, wanhopige werklozen, mannen en vrouwen die schijnhuwelijken sluiten en verstekelingen in vrachtwagens. Dankzij Sahota's empathische aanpak staan ze voor veel meer dan lastige politieke kwesties en verontrustende statistieken. Het zijn mensen met een naam geworden, een familiegeschiedenis, broers en zusters, een ouderlijk huis, mensen die angsten moeten doorstaan, maar zich boven alles vastklampen aan de hoop op een beter leven. Na lezing van 'Het jaar van de gelukszoekers' is het migranten- en vluchtelingenprobleem vlees en bloed voor je geworden.

Voor zijn debuut werkte Sahota, die wiskunde heeft gestudeerd en weinig met romans in aanraking was gekomen, in de financiële sector. Pas naderhand maakte hij kennis met het werk van Salman Rushdie, Vikram Seth en Arundhati Roy, die net als hij hun wortels in India hebben liggen. Hij besloot ook te gaan schrijven. Na zijn eerste roman, 'Ours Are the Streets' (2011), kreeg hij een plek op de lijst van de beste jonge Britse auteurs. 'Het jaar van de gelukszoekers' kwam terecht op de shortlist van de meest recente Man Booker Prize.

Sahota's tweede roman vertelt het verhaal van drie jonge Indiase mannen. Gedreven door persoonlijke motieven hebben ze hun geboorteland verlaten, om te belanden in een bouwvallige woning in de industriestad Sheffield, tussen andere jonge, illegale migranten. Allemaal ervaren ze hun nieuwe milieu als onveilig en vijandig, geconfronteerd als ze worden met racisme, discriminatie en uitbuiting.

In hun vervallen behuizing klampen ze zich vast aan de verwachting dat het maar een tijdelijk oponthoud is op weg naar een normaal en menswaardig bestaan. Dat ze een gemeenschappelijk probleem hebben, wil niet zeggen dat ze elkaar onvoorwaardelijk steunen. Ieder van hen doet zijn uiterste best om werk te vinden en zo geld op te sparen. Daar komt nog bij dat ze allemaal hun eigen leed en littekens met zich meedragen. Door te focussen op de individuele eigenschappen en lotgevallen weet Sahota de valkuil van een simpel zwart-witschema (de vijandige samenleving versus de migranten als een ongedifferentieerde groep slachtoffers) behendig te vermijden.

Tochi, een 'onaanraakbare' uit de allerlaagste Indiase kaste, probeert in Engeland te ontkomen aan een trauma uit zijn verleden. Avtar moet zijn schuldeisers tevreden zien te houden en zijn familie beschermen tegen armoede en vernedering. Ook Randeep wil zijn familie helpen, maar zit in de knoop met zijn gevoelens voor Narinder, zijn 'visumvrouw'. Narinder op haar beurt beschouwt goedheid als de belangrijkste religieuze plicht, maar ondervindt dat je bij het naleven daarvan geregeld botst op de grenzen van de wet en de eer van de familie.

Sahota vertelt eerst vier geschiedenissen en weet zo de lezer voor zijn personages in te nemen. Vervolgens laat hij zien hoe hun paden elkaar kruisen, en hoe goed en kwaad onontwarbaar verstrengeld raken. Sahota blinkt uit in het opzetten van intrigerende verwikkelingen, prachtige beelden en aangrijpende scènes. Heel geslaagd zijn de wisselingen van perspectief en locatie, van het ene personage naar het andere en van India naar Engeland en terug. Minpuntje is dat, terwijl je in de epiloog een scherp beeld krijgt van het uiterlijk van de personages, je niet goed weet hoe ze er op jongere leeftijd uitzagen, terwijl de roman nu juist over die periode gaat.

Na 442 bladzijden heb je nog altijd niet genoeg van dit meeslepende boek, dat door zijn subtiele kijk op migratie veel kranteberichten overbodig maakt.

Sunjeev Sahota: Het jaar van de gelukszoekers

(The Year of the Runaways) Vert. Tjadine Stheeman

en Onno Voorhoeve. Prometheus; 442 blz. euro 19,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden