India was en blijft onregeerbaar

Premier Vajpayee en zijn Bharatiya Janata Party (BJP) hebben de verkiezingen in India gewonnen. De verliezer is de Congrespartij. Ook onder aanvoering van Sonia Gandhi is deze partij er niet in geslaagd haar rentree te maken in het centrum van de macht van 's werelds grootste democratie.

De definitieve uitslag komt op zijn vroegst vandaag. Maar na telling van 529 (van de 545) zetels was er weinig ruimte voor twijfel. De Nationale Democratische Alliantie (NDA), de coalitie waarmee de BJP de stembusstrijd inging, stond op 295 zetels. Dat waren er 23 meer dan de 272 die gehanteerd worden als de absolute meerderheid. De Congrespartij en enkele bondgenoten hadden op dat moment 131 zetels. De rest samen 103.

Sonia Gandhi wist, in weerwil van de peilingen, allebei de districten waar zij deelnam te veroveren. Maar de Congrespartij deed het onder haar leiding verder nog slechter dan anderhalf jaar geleden, toen 141 zetels werden behaald. De 'Italiaanse' weduwe van oud-premier Rajiv Gandhi gaf haar nederlaag gisteren toe.

De charismatische Atal Behari Vajpayee maakte woensdag al het V-teken. Rijkelijk vroeg, en hij kan zijn vingers nu beter kruisen, noteerde de Indiase pers. Zijn nieuwe regering zal waarschijnlijk net zo instabiel zijn als de oude.

De nieuwgekozen parlementariërs van de NDA komen waarschijnlijk zondag bij elkaar om Vajpayee als hun leider en kandidaat-premier aan te wijzen. Die bijeenkomst zal een kakofonie van meningen blijken.

De NDA is een verbond van 24 partijen. De BJP is daarbinnen veruit het grootst, maar weet zich opnieuw afhankelijk van een bonte verzameling van regionale partijen en partijtjes met allemaal hun eigen wensen. Samen komen zij (volgens de telling van gisteren) op 115 van de 295 zetels in de Lok Sabha, het Lagerhuis van India.

Het vorige kabinet-Vajpayee steunde op een coalitie van 18 partijen en 282 zetels. Het wankelde van incident naar incident en kwam na dertien maanden ten val omdat Vajpayee weigerde de leider van een coalitiepartner te vrijwaren van een proces wegens corruptie. Hoe de premier zijn ploeg ook samenstelt, zulke persoonlijke affaires zullen opnieuw zijn ingebakken.

Ook de inhoudelijke verdeeldheid keert terug. Het bedrijfsleven reageerde positief op de voorlopige uitslag, de beurs in Bombay schoot omhoog. Het zakenleven, nationaal en internationaal, verwacht voor de broodnodige liberalisering van de markt van India net iets meer van de BJP dan van de Congrespartij, die de huidige bureaucratie zowat zelf ontwierp. Maar onder de BJP-bondgenoten zijn rechtse partijen waarvoor het begrip swadeshi ('gemaakt in India') heilig is, én linkse, die in liberalisering een bedreiging van de arbeider zien.

De verkiezingsuitslag betekent dat er in India voorlopig maar weinig verandert. De 325 van de 620 miljoen stemgerechtigde Indiërs die de moeite namen om hun duimafdruk voor de derde keer in vier jaar te geven, hebben de ruziënde politici weer het bos ingestuurd. India was de laatste jaren onregeerbaar en dat blijft het.

Die situatie heeft ook een goede kant. De hindoe-nationalistische BJP zal opnieuw geen werk kunnen maken van haar extreemste programmapunten: de bouw van een hindoetempel in Ayodhya, op de plaats waar in 1990 een moskee werd verwoest, de afschaffing van de aparte familierechten voor met name moslims, en de afschaffing van de speciale status voor Kashmir - ook een punt dat bij het islamitische deel van de Indiase bevolking zeer gevoelig ligt.

Een andere, veel kleinere minderheid kan echter opnieuw het slachtoffer worden. De onvrede bij de radicale achterban van de BJP over het uitblijven van resultaten, ontaardde eind vorig jaar hier en daar in een heksenjacht op christenen, waarvan er in India 25 miljoen wonen.

Premier Nawaz Sharif van Pakistan was gisteren de eerste buitenlandse leider die Vajpayee feliciteerde. Sharif zei te hopen dat de twee erfvijanden nu weer tot besprekingen kunnen komen. De overwinning van Vajpayee wordt algemeen toegeschreven aan zijn onverzettelijke houding in de bijna-oorlog met Pakistan om Kashmir, dit voorjaar. Juist die onverzettelijkheid maakt het nu misschien mogelijk dat hij een dialoog begint.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden