India heeft schoon genoeg van al het rottende vuilnis

Ambtenaren en vrijwilligers vegen en poetsen na een oproep van premier Modi

"Nu gaan we vegen op Colaba Causeway", zegt hoteleigenaar Abedin Sham (32) gebarend. Jongeren in felgele T-shirts met ouderwetse twijgjesbezems lopen al vegend naar de drukke straat vlakbij het Abode-hotel in de Indiase stad Mumbai. Sham loopt op een groepje mensen af dat snel kookgerei, pannen en lege eierschalen onder een geparkeerde taxi schuift.

"Een illegaal straatrestaurant", legt hij uit, "daar komen ratten op af. Dat heb ik dus weggestuurd."

De vrijwilligers in Mumbai zijn niet de enigen die aan het vegen zijn geslagen in India. Sinds premier Modi zijn campagne 'Swachh Bharat' ('Schoon India' in het Hindi) lanceerde, is schoonmaken al wat de klok slaat. Hij zette zelfs ambtenaren aan het werk en liet hen beloven honderd uur per jaar schoon te maken in en rond hun kantoor. Bollywoodsterren als Salman Khan en Priyanka Chopra twitteren en Facebooken dat iedereen moet meehelpen om India proper te houden.

En schoonmaken is hard nodig. Rommel slingert overal in India. Zelfs de straten bij de meest luxueuze appartementencomplexen liggen vol met plastic flesjes, papiertjes en rottend vuilnis. En dan zijn er natuurlijk ook nog de rode vlekken van uitgespuugde paantabak op muren en trottoirs.

Volgens milieu-organisatie Chintan wordt er in India jaarlijks zo'n 42 miljoen ton afval gegenereerd, waarvan 72 procent afkomstig is uit de grote steden. India staat algemeen bekend als de op twee na grootste uitstoter van broeikasgassen, na de Verenigde Staten en China. Daar komt nog eens bij dat ongeveer de helft van de Indiërs geen toegang tot toiletten heeft en zijn behoefte op straat moet doen.

Modi is niet de eerste die probeert India op te schonen. Mahatma Gandhi zei al in 1901 dat 'het een schande is dat straatvegers latrines moeten legen'. Hij gaf het goede voorbeeld en schrobde zelf publiekelijk een latrine. Zo probeerde hij de mentaliteit te veranderen die voorschrijft dat fysieke arbeid, en met name schoonmaken, door de lagere klassen moet worden gedaan in India.

Sommigen verklaren de viezigheid uit een gebrek aan verantwoordelijkheid voor de publieke ruimte, of uit het feit dat veel Indiërs simpelweg andere problemen aan hun hoofd hebben. "Mensen zijn vooral bezig met overleven, niet met reinheid", zegt hoteleigenaar Sham.

Initiatieven van gemeenten om de stad schoon te maken, lopen vaak op niets uit. Zo worden nieuw neergezette vuilnisbakken op straat geregeld gestolen met als doel het metaal te verkopen. Het bestuur van de stad Bangalore ontwikkelde zelfs speciale vuilnisbakken van een metaalsoort die niets oplevert.

Maar er verandert wel iets. Het initiatief van Modi past goed in een tijd waarin het bewustzijn over properheid oprukt onder de middenklasse en jongeren. Zo is er het Ugly Indian-initiatief van buurtbewoners, jong en oud, die viezigheid in hun eigen wijk opruimen. Meer en meer mensen gaan recyclen. Ook worden oude gebruiken met nieuwe gecombineerd om afval te verwerken.

Mathew Jose van de ngo Paperman in Chennai werkt samen met kabadiwalla's, traditionele vuilnisverkopers. De kabadiwalla's komen afval ophalen dat ze vervolgens scheiden en doorverkopen om te recyclen. En recyclen is goede business. Kabadiwalla Arumuyam Pandian (54) heeft een omzet van zo'n 7500 roepie (ongeveer 100 euro) per dag in zijn piepkleine vuilniswinkeltje in Chennai. Te recyclen goederen staan opgestapeld op de stoep tot aan de straat. Trash is the new cash is zijn motto.

Maar Modi's Swachh Bharat campagne doet de traditionele straatvuilophalers die van deur tot deur gaan niet genoeg eer aan, vindt Chitra Mukherjee van Chintan. "De vuilnisophalers - vaak kinderen - worden gestigmatiseerd door de maatschappij, maar zonder hen is een schoon India niet mogelijk", stelde ze in de Deccan Chronicle.

Om India schoner te krijgen is een mentaliteitsverandering nodig, vindt Jose. "En Modi's campagne helpt daarbij."

Bankrekeningen en wc's

De overactieve Indiase president Modi heeft sinds zijn aantreden in mei al diverse plannen gelanceerd om India te moderniseren. De 'India Schoon'-campagne past daarin. Andere projecten richten zich met name op het gebied van goed bestuur. Modi werkt aan de introductie van onder andere bankrekeningen voor de hele bevolking, aan de bouw van schone toiletten voor alle Indiërs en aan 'intelligente steden'. Ook lanceerde hij de 'Make in India'-campagne, om te stimuleren dat India zijn eigen consumptiegoederen produceert, en loopt er een campagne voor 'digitaal India'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden