India gelooft mooi verhaal Facebook niet

Verbod op gratis internetdienst die slechts 134 sites toont

Internet is een eerste levensbehoefte waar ieder mens op de wereld recht op heeft. Met deze woorden lanceerde Mark Zuckerberg in 2013 een gratis internetdienst voor ontwikkelingslanden. Free Basics werkt in landen als Ghana, Guatamala en Bangladesh samen met lokale providers om internet te verspreiden onder diegenen die nog niet aan het web zijn verbonden. Inmiddels is Free Basics in 37 landen actief. Twee landen namen afscheid van de dienst: Egypte en India. De autoriteiten in beide landen vonden de dienst niet netneutraal omdat het slechts een select deel van het internet aanbiedt. In Nederland zou Free Basics ook verboden zijn. Volgens de wet mogen internetdiensten geen voorkeursbeleid uitvoeren.

Toen Mark Zuckerberg zijn gratis internet - zijn versie daarvan althans - naar de derde wereld bracht, verwachtte hij louter positieve reacties. 'Wie kan hier nu in vredesnaam tegen zijn?', schreef de oprichter van Facebook begin december nog in een opiniestuk in The Indian Times.

De telecomautoriteit in India blijkt nu een van die tegenstanders te zijn. Zij haalde gisteren Free Basics, zoals het gratis mobiele internet van moederbedrijf Facebook heet, uit de lucht.

Daarmee verliest Facebook na bijna een jaar de strijd van internetactivisten in het Aziatische land. Volgens hen is de dienst niet toegankelijk voor de arme bevolking en wordt met name Facebook er beter van.

"Ik heb liever betaald internet dan het beperkte 'gratis' internet dat Facebook biedt", zegt activist Kiran Jonnalagadda telefonisch vanuit Bangalore. Hij voerde campagne voor netneutraliteit en tegen Free Basics. Simpel gezegd staat netneutraliteit voor een internetverbinding die elke website met dezelfde snelheid en kwaliteit laadt. En dat gebeurt niet met het gratis internet van Facebook. Met Free Basics zijn slechts 134 websites, waaronder Facebook, kosteloos bereikbaar. Zo kan men wel de zoekmachine Bing gebruiken, maar moet voor Google betaald worden.

Economisch racisme noemt Jonnalagadda het. "De voorkeursbehandeling zorgt ervoor dat een select aantal buitenlandse bedrijven kan groeien, terwijl lokale start-ups achter blijven." Hij vindt de internetdienst ook schadelijk voor de Indiase cultuur. "De Indiase boer die Zuckerberg zo graag zegt te willen helpen kan het nieuws in zijn eigen taal niet volgen, maar kan wel gratis het roddelnieuws uit Hollywood volgen op de Engelstalige website Buzzfeed."

Internet is meer dan het mogen bezoeken van 134 websites, is Jonnalagadda voornaamste boodschap. Facebook wilde de tegenstanders van de dienst tegemoet komen. Het platform beloofde meer websites toe te voegen, die door gebruikers zelf kunnen worden voordragen.

Het heeft niet voorkomen dat India, na Egypte, het tweede land is met een verbod op Free Basics. Zeker dit verlies van India is een harde klap voor Zuckerberg. Hij wil met Free Basics iedereen ter wereld aan het web verbinden. En dat kan - met 1,2 miljard Indiërs van wie 18 procent een internetaansluiting heeft - niet zonder India.

Hoe belangrijk het land is voor Free Basics bleek de afgelopen twee maanden. In deze periode was de dienst tijdelijk geschorst in afwachting van de uitspraak van de telecomautoriteit. Om de voordelen van Free Basics te belichten, lanceerde het miljardenbedrijf een grote reclamecampagne die naar verluidt vijftig miljoen dollar heeft gekost. 'Een miljard redenen om digitale gelijkheid te steunen', stond als slogan op billboards, posters in bushokjes en in diverse kranten.

Volgens Zuckerberg is Free Basics de oplossing tot meerdere problemen in het land: zo kan het het onderwijs verbeteren en studenten helpen bij hun studie, hebben de mensen toegang tot alarmdiensten als Amber Alert en kunnen weerdiensten boeren helpen bij het verbeteren van hun oogst.

Zuckerbergs versie van het internet zou boeren helpen? Onzin, zegt Jonnalagadda, omdat volgens hem de allerarmsten de dienst niet eens kunnen gebruiken. "Eerst moet een gebruiker tegen betaling internet bij een bepaalde provider afsluiten om vervolgens slechts een klein gedeelte van het wereldwijde web gratis te kunnen bezoeken. Die eerste investering kunnen de meeste Indiërs niet eens maken."

Free Basics zou in Nederland ook niet toegestaan zijn

Jonnalagadda verwijt Facebook alleen zichzelf te willen verrijken onder een dekmantel van filantropie. Hij en andere tegenstanders zien Free Basics als manier om grote hoeveelheden bruikbare data van een snel groeiende, maar nog niet aangeboorde, markt te kunnen onttrekken. "Als ze echt willen helpen, kunnen ze gratis mobiele data weggeven waarmee het hele internet bereikbaar is", aldus Jonnalagadda. Zuckerberg ziet dat anders. "Het internet is duur en het is nu eenmaal niet mogelijk het gehele internet gratis aan te bieden", zei hij afgelopen oktober nog tijdens een vraag-antwoordsessie in New Delhi. Zuckerberg: "Ik zie het zo: als je een student hebt die gratis toegang heeft tot het internet, en dat anders niet zou hebben. Wie heeft daar dan nadeel van?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden