India geeft arme sloebers bankrekening

Premier Modi bindt de strijd aan met corruptie en illegale geldleners

"Ik kan niet lezen, dus ik vertrouw geen enkele bank!" De Indiase Goreti Eka schudt beslist haar hoofd en wijst op een bekraste stalen scheepskist onder een gebloemd doek. "Daar bewaar ik mijn geld, samen met wat kleren. Als ik het naar de bank breng, zie ik het nooit meer terug."

Vijftiger Goreti, die inwoont bij de dame voor wie ze werkt als kok in Mumbai, is niet de enige in India zonder bankrekening. Op dit moment heeft zo'n 40 procent van de Indiase bevolking er geen, zoals ook Soekoer Ali (26), boodschappendrager op de Crawford Markt. "Ik kan geen rekening openen, want ik heb geen officiële papieren", zegt hij. Hij balanceert boodschappen in een grote rieten mand bovenop een opgerold stuk stof op zijn hoofd. "Mijn geld bewaar ik hier", zegt hij en wijst op zijn broekzak.

Met het nieuwe programma van premier Modi moet daar verandering in komen. Modi wil dat elk Indiaas huishouden in de toekomst een bankrekening heeft. Eind augustus begon hij daarom het 'Jan Dhan Yojana' ('programma voor bevolkingsrijkdom' in Hindi). Klanten mogen 5000 roepie (64 euro) rood staan (onder bepaalde voorwaarden) en krijgen een ongevallenverzekering met een dekking van 100.000 roepie (1250 euro). Ze mogen de rekening ook houden als er geen geld op staat. Modi wil dat er 75 miljoen bankrekeningen zijn geopend in januari 2015. Het Jan Dhan-programma moet leiden tot minder corruptie, meer financiële transparantie en minder afhankelijkheid van illegale geldleners die woekerrentes rekenen.

De eerste dag van het Jan Dhan-programma stroomden hordes arme mensen naar de banken en werden zo'n 15 miljoen 'Modi-rekeningen' geopend. S.S. Bhat, directeur van de Canara-bank, vertelt dat zijn bank er sinds de start van het programma ongeveer 2,5 miljoen heeft geopend. "Gemiddeld zijn dat er 60.000 per dag. Het totale geldbedrag op deze rekeningen is nu al meer dan 5 miljard roepie (63,8 miljoen euro)." De Canara-bank doet veel aan 'financiële alfabetisering'. "We hebben speciale loketten voor de nieuwe bankrekeningen en centra waar we uitleggen hoe bankrekeningen werken. Ook zijn er brochures in verschillende lokale talen en versoepelde openingsuren."

Maar de uitdagingen blijven groot. Ondanks de minder strenge eisen zal het veel mensen nog steeds niet lukken om aan documenten als hun geboortebewijs te komen. Ook blijft het eenvoudigweg lucratiever voor banken om rijke klanten te hebben.

"Voor arme mensen is de drempel om een bank binnen te gaan groot", vertelt Grace Joseph, projectcoördinator bij de Nederlandse designer Pepe Heykoop, die via de stichting Tiny Miracles een werkplaats runt in een sloppenwijk van Mumbai. Met hulp van hun werkgever hebben alle werkneemsters in de werkplaats nu een bankrekening. "Arme mensen zijn niet gewend aan de kille sfeer in een bank, de airconditioning staat ijskoud te blazen, bankmedewerkers zijn formeel en er valt niets te regelen na sluitingstijd." Er gaan verhalen van mensen die al door de portier worden weggestuurd omdat ze er arm uitzien.

Jayashree Sarju Pardeshi (29) die voor Pepe Heykoop werkt is blij met haar bankrekening. "Mijn man betaalt niets mee aan ons huishouden. Met mijn bankrekening kan ik nu sparen voor mijn vier dochters, voor hun huwelijk en onderwijs. Ik heb al 30.000 roepie (384 euro)."

En dat is precies wat boodschappendrager Ali ook wil. "Als ik geld in mijn zak heb, geef ik het uit. Als het op de bank staat, kan ik sparen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden