Incidenten stapelen zich op bij bezoek Rutte en Timmermans

Premier heeft conflict met Netanjahoe over container-scanner

TEL AVIV - Het had een probleemloos bezoek moeten worden, maar het liep uit op een reeks incidenten. Premier Rutte is dit weekeinde - vandaag is de laatste dag - met een van de grootste handelsmissies ooit in Israël en de Palestijnse Gebieden.

Aan beide kanten is precies evenveel tijd besteed. En aan beide kanten zijn 'fora' opgericht voor intensievere samenwerking met het Nederlandse bedrijfsleven en wetenschappers.

Met name Palestijnse ondernemers en politici zijn ronduit enthousiast, omdat ze nooit eerder zo'n grote handelsdelegatie zagen die hen serieus neemt en mogelijkheden biedt hun economie te versterken. Voor veel Nederlandse zakenlui is Palestina interessant omdat het een springplank kan zijn naar de Golfstaten: Palestijnen hebben daar immers veel handelscontacten en spreken de taal. Tussen Nederland en Israël bestaan al nauwe handelscontacten, en die zijn met deze missie verstrekt.

Tot zover het goede nieuws.

De Israëlische krant Ha'aretz legde zaterdagnacht het bommetje. Premier Rutte heeft in de voorbereiding van de reis overwogen om een container-scanner die Nederland voor 3 miljoen euro cadeau heeft gedaan aan Israël feestelijk in gebruik te nemen, zo berichtte de krant. De scanner, nog een initiatief van de vorige minister van buitenlandse zaken Rosenthal, moet de export van producten uit Gaza naar de Westelijke Jordaanoever vergemakkelijken. Nu moet elke vrachtwagenlading voor controle door Israël nog compleet worden uitgeladen. En het systeem komt tegelijkertijd tegemoet aan de Israëlische zorgen over mogelijke wapenexport vanuit Gaza.

Maar tot nu toe weigert Israël, ook na maandenlang aandringen, de scanner in gebuik te nemen, met een beroep op de veiligheid. Dus het feest ging niet door.

Zowel premier Rutte als premier Netanjahoe zeiden niet te zwaar te tillen aan het conflict en stelden dat 'we er wel uitkomen'. Ze hadden klaarblijkelijk liever niet gezien dat de onenigheid in de openbaarheid kwam tijdens het bezoek dat juist bedoeld is om de banden te verstevigen.

Een tweede bommetje ontplofte gisterochtend vroeg. Minister Timmermans zou een wandeling door Hebron maken en zegde die plotseling af. Hij leek daarbij tamelijk boos. Hij had een tour willen maken door de oude stad van Hebron, zoals veel buitenlandse gasten en ministers dat doen. Een interessant bezoek, omdat het conflict daar letterlijk op straat ligt. Radicale kolonisten en Palestijnen zitten er bovenop elkaar.

Maar de minister had te horen gekregen dat hij niet zonder begeleiding van het Israëlische leger door de Palestijnse souk mocht lopen. Een voorwaarde die, zo zegt de internationale missie die daar toezicht houdt, nooit eerder aan ander hoog bezoek is gesteld.

Timmermans zegt dat hij dat weigerde, omdat hij net zo behandeld wil worden als de ministers van andere Europese landen, en geen precedent wil scheppen voor komende bezoekers. Onder begeleiding van het Israëlische leger door de souk lopen, maakt je bij de Palestijnen die het leger haten geen welkome gast. Volgens het Israëlische ministerie van buitenlandse zaken was Timmermans vorige week al op de hoogte van de regeling. Zijn plotselinge afzegging werd dan ook niet begrepen.

Tijdens persconferenties werden voor het oog van de camera's de plooien gladgestreken. Of sterker, de boodschap was: er waren geen plooien. Niet nu en nooit geweest ook.

'Sluit bedrijven die in nederzettingen opereren uit van 'samenwerkingsforum'
Acht linkse Israëlische prominenten hebben minister Timmermans 19 november een dringende oproep gedaan om Israëlische bedrijven die opereren in de nederzettingen uit te sluiten van het 'samenwerkingsforum' tussen Nederland en Israël.

De schrijvers van de brief aan Timmermans wijzen erop dat de EU de nederzettingen als illegaal beschouwt, en dat de lidstaten van de EU daarom vorig jaar hebben verklaard dat zij in alle overeenkomsten tussen Israël en de EU de bezette gebieden expliciet zullen uitsluiten. "Wij vragen u dit ook toe te passen op het Nederlands-Israëlisch samenwerkingsforum."

Ondertekenenaars zijn onder anderen Michael Benyair (voormalige procureur-generaal), Avraham Burg (voormalige voorzitter van de Knesset), Alex Levac (winnaar Israëlprijs) en Yossi Sarid (voormalige minister van onderwijs).

In het antwoord dat namens Timmermans is verstuurd, staat dat Nederland de nederzettingen als illegaal beschouwt en doorgaat met het huidige beleid: 'Nederlandse bedrijven worden ontmoedigd economische relaties te onderhouden met de nederzetting in bezet gebied'.

Op het verzoek van de bezorgde auteurs om de nederzettingen expliciet uit de sluiten van het forum, wordt in de antwoordbrief van 6 december niet ingegaan.

In een gesprek met Timmermans buiten de context van deze briefwisseling zei hij dat hij de grenzen van 1967 niet expliciet wil opnemen in de overeenkomst, vanwege de huidige onderhandelingen onder leiding van de Amerikaanse minister Kerry. Daarin komt waarschijnlijk 'land-ruil', waardoor de grenzen van 1967 niet meer leidend zijn, meent hij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden