iNakba zet verdwenen Palestijnse dorpen op de kaart

De iNakba-app toont de exacte locatie van vroegere dorpen. Beeld afp
De iNakba-app toont de exacte locatie van vroegere dorpen.Beeld afp

Israëliers die de 'Nakba' herdenken, worden gezien als landverraders. Nakba, letterlijk vertaald 'catastrofe', is de Palestijnse benaming voor hun massale vlucht uit Israël in 1948. Vandaag memoreren Palestijnen die dramatische episode van hun geschiedenis.

In Israël gaat die herdenking vrijwel onopgemerkt voorbij; desinteresse overheerst, sommigen kijken er hooguit met afschuw naar. Toch lijkt er de afgelopen jaren iets meer openheid over wat de stichting van de Joodse staat betekende voor niet-Joden.

Er is nu zelfs een 'app' waarmee je op je smartphone de verdwenen Palestijnse dorpen (zo'n 400) kunt vinden. Met informatie, getuigenissen en historische foto's.

Eitan Bronstein loopt met zijn iPhone in de hand door kniehoog gras op een heuveltop in het midden van Israël. Hij is op zoek naar restanten van Al Haditha. De inwoners van dit Palestijnse dorp vluchtten in juli 1948 voor de Joodse soldaten. Bronstein: "Ben Gurion gaf na de verovering het bevel de huizen te slopen, zodat de vluchtelingen niet konden terugkeren."

Herinneren
Het Joods Nationaal Fonds (JNF) beplantte de plek vervolgens met pijnbomen, zodat een pracht van een Europees aandoend park ontstond, waar wandelaars zich laven aan de natuur zonder zich van die recente geschiedenis bewust te zijn. Onder ruim veertig parken van het JNF gaan Palestijnse dorpen schuil.

Bronstein is oprichter van Zochrot (letterlijk: 'herinneren'), een Israëlische organsatie die sinds twaalf jaar probeert Israëliers wakker te schudden. Dit jaar presenteert Zochrot de app 'iNakba', die de verdwenen plekken niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk 'op de kaart zet'. Bronstein: "Israëliers moeten hun geschiedenis kennen en hun verantwoordelijkheid erkennen."

"Een bekende bijbelspreuk luidt: de vernietigers der natie komen van binnnenuit", zegt Jossi, die op zijn fietstocht van Tel Aviv naar Jeruzalem even picknickt in het park. "Van mensen als Eitan." Jossi walgt van extreem-linkse verradersclubs als Zochrot. "Zij rechtvaardigen de strijd van de Palestijnen tegen de Joden. Ik kan u vertellen dat er nooit een Palestijnse natie heeft bestaan. En nu moet u mij excuseren, ik ga mijn broodje eten."

Dit is zoals de meesten het hier zien: 'de Arabieren (het woord Palestijnen wordt vermeden) begonnen de oorlog tegen ons en verloren die. Jammer voor hen'. "Palestijnen blijven maar vasthouden aan hun vluchtelingenstatus", zegt David, die de app op verzoek ook even bekijkt maar al snel zijn belangstelling verliest. "En trouwens: ik woon op een plek waar geen Arabieren waren." Met een volle lach voegt hij toe: "Denk ik."

Taboe
Bronstein weet dat zijn werk veel weerstand oproept. Te meer omdat 'erkenning' voor Zochrot ook inhoudt: steun aan terugkeer van Palestijnse vluchtelingen. Toch merkt hij groeiende belangstelling. "Elke dag krijgen we telefoontjes en mails van Israëliërs die bijvoorbeeld willen weten, als ze gaan verhuizen, of de nieuwe plek niet 'afgepakt' is".

Het taboe op de 'Nakba' wordt minder groot. "Als je het woord tien jaar geleden in het Hebreeuws googelde, kreeg je nauwelijks hits. Nu vele duizenden."

Hij staat inmiddels bovenop de heuvel en heeft in het hoge gras brokstukken ontdekt. "Kijk", roept hij, "hier liggen restanten van Al Haditha." Op de vraag wat dit voor hem betekent, zegt hij: verbondenheid. Hij heeft de geschiedenis letterlijk onder zijn voeten en, via zijn iPhone, in zijn hand.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden