In Zweden is contant geld zeldzaam

De cashloze samenleving is in Zweden bijna een feit. Weerstand is er, zeker in de steden, nauwelijks. De banken worden vertrouwd.

Wie in Zweden een bedelaar probeert af te wimpelen, komt niet weg met een verontschuldigend 'geen geld op zak'. "Geen probleem", luidt dan het antwoord. "We nemen ook elektronische betalingen aan." Zweden stevent af op een maatschappij zonder contanten. In het openbaar vervoer kunnen reizigers al jaren niet meer terecht met munten of biljetten. Ook winkeliers, restauranthouders en andere ondernemers kunnen ervoor kiezen cash te weigeren.

In Zweden worden slechts twee van de tien aankopen met cash betaald. Ter vergelijking: van alle geldtransacties wereldwijd bestaat driekwart uit contanten. In Nederland is iets minder dan de helft van alle betalingen in cash. Zelfs voor de kleinste bedragen trekken de Zweden hun pas. Ze doen dat gemiddeld 269 keer per jaar, drie keer meer dan de gemiddelde Europeaan.

Maar fervent gebruik van pinpas en creditcard is maar een deel van het verhaal. In 2012 introduceerden de zes grootste banken van Zweden samen de mobiele applicatie Swish. Dit elektronische betaalmiddel koppelt een persoonlijke bankrekening aan een telefoonnummer. Gebruikers van de app kunnen in een paar seconden geld overmaken naar het nummer van een vriend, een zus of wie dan ook met een smartphone.

Het succes van de app overtrof alle verwachtingen. Na vier jaar heeft ruim de helft van de Zweedse bevolking Swish. Van de Zweden onder de dertig jaar is dat zelfs 90 procent. Kleine ondernemers kunnen daarnaast nog gebruik maken van iZettle: een goedkope kaartlezer die ze kunnen aansluiten op een mobiele telefoon. Marktkooplieden, daklozenkrantverkopers en kerkcollectanten: allemaal innen ze het liefst elektronisch.

De Zweedse centrale bank voert drie redenen aan voor deze vlotte ontwikkeling in cashloze richting. Allereerst, zegt financieel adviseur Björn Segendorff, omarmen de Zweden technologische innovaties. Een tweede reden is de lange samenwerking tussen banken. Die heeft geleid tot Swish, maar ook tot een uniforme pinautomaat, de Bankomat, die elke Zweedse bankkaart accepteert en waardoor, zegt Segendorff, 'je overal met je bankpas uit de voeten kunt'.

Tot slot noemt de financieel adviseur het 'uitzonderlijke geloof' in de autoriteiten. Volgens hem heeft het Zweedse volk geen moeite zijn geld toe te vertrouwen aan een bankinstelling. "Zweden gaan er blindelings vanuit dat een bank integer met hun bezit omgaat."

Het mag geen verrassing heten dat de Zweedse bankbesturen de technologische ontwikkelingen in het betalingsverkeer aanmoedigen. Voor hen zijn contanten vooral duur. Cash geld moet worden vervoerd, geteld, bewaakt. Bij meer dan de helft van de 1600 bankgebouwen kunnen Zweden al niet meer terecht voor een opname of storting.

Voor de meeste Zweden is dat niet zo'n punt - zeker in de steden is een andere bank nooit ver weg. Het zijn vooral ouderen en inwoners van het geïsoleerde noorden voor wie de transitie ongunstig uitpakt. "Veel ouderen willen geen afstand doen van munt- en briefgeld. Het is niet voor iedereen weggelegd om verschillende pincodes te onthouden of ingewikkelde telefoons te bedienen", vertelt Björn Eriksson, oprichter van een initiatief voor het behoud van contanten. "Buiten de stedelijke gebieden moeten Zweden vaak tientallen kilometers reizen om geld op te nemen. We zijn in Europa, na Tsjechië, het land met de minste pinautomaten", zegt hij.

De bevolking in deze rurale gebieden is vaak afhankelijk van cash. "In afgelegen streken is de internetconnectie slecht en elektronisch betalen is daardoor soms onmogelijk.

Bovendien, mijmert Eriksson: wat gebeurt er met ons geld als de banken straks een monopolie hebben? Wat te denken van negatieve rentes? Eriksson noemt de Zweden naïef in hun vertrouwen in het bankwezen. "Een belangrijk argument voor contant geld is dat je het in je achtertuin kunt begraven." Voorlopig kan dat ook gewoon. Adviseur Segendorff van de centrale bank denkt dat cash de komende jaren nog niet verdwijnt. Maar steeds zeldzamer, dat wordt het wel.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden