'In Zweden beschouwen ze ons prostitutiesysteem als een witwasmachine'

De Tweede Kamerleden Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Myrthe Hilkens (PvdA).Beeld Werry Crone

De Tweede Kamerleden Myrthe Hilkens (PvdA) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) zien wel heil in een nieuw Nederlands prostitutiemodel, met daarin 'het beste van twee werelden'.

Het tweetal is net terug van een werkbezoek aan Zweden, waar klanten van prostituees strafbaar zijn. Hoe zo'n Nederlands model er precies uit zou moeten zien is huiswerk voor de komende maanden, zeggen ze. "Maar," benadrukt Segers, "zeker zo belangrijk is het culturele debat." Hilkens: "In Nederland denken we dat we pragmatisch zijn. Gezien alle heisa hierover denk ik niet dat dit klopt. Het is juist een ideologisch gedreven discussie."

Wat hebben jullie precies gedaan in Zweden?
Segers: "We waren daar in het kader van de documentaire 'Schone Schijn' van filmmaker Tamme de Leur. Daar hebben we gesproken met de nationaal rapporteur, iemand die veel wist van de hulpverlening, politie en justitie. De stem van de belangengroep voor prostituees niet, want die hadden we in Nederland al gehoord. Je kunt niet om Zweden heen, omdat ze daar dezelfde problemen hadden maar toch heel andere keuzes hebben gemaakt. Het is een sociaal-democratisch land, op gebied met justitie en politie heel vergelijkbaar met Nederland. Alleen op dit punt is een groot verschil."

Nadat bekend werd dat jullie naar Zweden gingen, ontstond er hier veel ophef over het 'Zweedse model'.
Hilkens: "De kritiek op Zweden vind ik curieus. Critici zeggen dat Zweden geen zicht heeft op de omvang van prostitutie, omdat het de illegaliteit in gaat. Terwijl de sector ook hier in Nederland, waar prostitutie gelegaliseerd is, ondergronds gaat. Uit onderzoek blijkt dat hier 83 procent van de prostitutie zonder vergunning is. Wanneer je suggereert dat de prostitutie ondergronds gaat bij een verbod, meen je dus eigenlijk dat hier met een legale sector geen illegaal circuit bestaat."

"De Zweden hebben het probleem omgedraaid. Er is een groep vrouwen die dit op basis van honderd procent vrijwilligheid doet, die blijven buiten schot. Er wordt onderzoek gedaan naar vrouwen van wie ze vermoeden dat het niet vrijwillig is. Bijvoorbeeld omdat de vrouwen 24 uur per dag beschikbaar zijn; dat doet natuurlijk niemand vrijwillig. Bij wie ze vermoeden dat er dwang, pooiers en mensenhandelaren bij betrokken zijn. In Zweden zien ze ons systeem als een witwasmachine. Iedere crimineel of pooier kan een vrouw door ons systeem slingeren en dan komt er een legale prostituee uitlopen. Daar focussen ze op misbruik, exploitatie en uitbuiting, en niet op de groep die vrijwillig voor het beroep kiest."

Segers: "Laatst is een bekende advocaat, de Moszkowicz van Zweden, opgepakt terwijl hij seks had met een prostituee. We hadden allebei zoiets van: arme man. Waarop de politieman ziedend werd en zei: besef heel goed dat deze man in potentie een heel netwerk van mensenhandelaren sponsort. Daar gaan de ogen wel van open."

Dus het ligt aan de klant?
Hilkens: "Wat me oprecht stoort is de houding: ik ben de klant en jij ontneemt me mijn seksuele vrijheid. Dat gaat dus over mij en ik."
Segers: "Het is raar om de ene verkrachting met de andere te voorkomen."

Hilkens: "Zodra een vrouw van een fiets getrokken wordt en verkracht, is dat heel slecht. Maar als het tientallen keren per dag gebeurt bij een vrouw die gedwongen achter een raam zit, dan is het oké, want: prostitutie."

Segers: "Mannen reageren kwaad als je zegt iets aan misstanden in de prostitutie te willen doen. Alsof je hun speeltje afpakt."
Er was kritiek dat jullie de propagandamolen in zouden gaan.
Segers: "Zweden is geen Rusland. Denk je nou werkelijk dat én de politie, én justitie en de hulpverleners, dus iedereen die er wat mee te maken heeft samenzweren en een sprookje vertellen? Maar dat zijn mensen die alles op alles zetten om zoveel mogelijk willen achterhalen wat de omvang van dit probleem is, die het effect van het beleid meten en evaluaties uitvoeren."

Hilkens: "Maar ze zijn daar ook kritisch naar zichzelf. Ze zouden graag meer willen leren van hoe de opvang en hulpverlening hier in Nederland is geregeld. Daar zijn ze daar minder positief over. Het is dus echt niet zo dat ze alleen een halleluja-verhaal vertellen.

Sommigen stellen dat je met strafbaarstelling van klanten het verpest voor de vrouwen die het vrijwillig doen. Volgens schattingen werkt tussen de 50 en 80 procent niet vrijwillig.
Hilkens: "Al is het maar 10 procent! Dat is wel 10 procent van een sector in Nederland van naar schatting dertigduizend prostituees, dus zo'n drieduizend gedwongen vrouwen. We moeten het probleem duidelijker benoemen, bijvoorbeeld de gezondheidsrisico's van een prostituée, zoals meervoudige vaginale kneuzingen, anaalrupturen, soa's. Dan vinden mensen het gek dat ik het in essentie geen normaal beroep wil noemen. De risico's van maar heel weinig banen zijn zo groot."

Strafbaar
In Zweden is de klant van een prostituee strafbaar. Niet de sekswerker zelf, want die mag niet worden gecriminaliseerd. Voordat het 'Zweedse model' in 1999 werd ingevoerd, ging er een discussie die ruim zes jaar duurde aan vooraf. Daar is toen bepaald dat het rond de eeuwwisseling niet normaal is dat vrouwen hun lichaam achter een raam verkopen. Klanten krijgen in Zweden een boete of kunnen zelfs in de gevangenis belanden. In Zweden wordt gezegd dat er zo'n vijftienhonderd prostituees zijn. Ter vergelijking: in Nederland zijn dat er naar schatting dertigduizend.

 
Mannen reageren kwaad als je zegt iets aan misstanden in de prostitutie te willen doen. Alsof je hun speeltje afpakt
Een prostituee in het centrum van Stockholm.Beeld Reuters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden