In zo'n aftandse stal kan een luxe woonhuis schuilgaan

Een lege, dichtgetimmerde boerderij in de omgeving van het Overijsselse Kampen.Beeld Hollandse Hoogte / Herman Engbers

Nederland telt een groeiend aantal lege stallen die in verval raken. Dus wordt gezocht naar herbestemming.

"Op vakantie in Frankrijk vinden we zo'n oude vervallen schuur mooi, maar in Nederland is zoiets niet fraai." Edo Gies van de Wageningen Universiteit spreekt de zin uit met een knipoog, maar de onderzoeker bedoelt het serieus. Het aantal leegstaande stallen groeit in Nederland hard, en als 'we' niet oppassen dan staan deze schuren er over een tijd in slechte staat bij, met alle gevolgen van dien.

Ook makelaarsvereniging NVM ziet een groeiend aanbod van agrarische gebouwen, soms in verouderde staat. Die krijgt de NVM-tak Agrarisch & Landelijk Vastgoed nu nog wel verkocht, maar het wordt wel lastiger, zegt voorzitter Ard Klijsen. Mede daarom tekende de makelaarsvereniging gisteren een intentieverklaring met beheerder Ad Hoc. Terwijl hij op zoek gaat naar een goede herbestemming van agrarische gebouwen, verzorgt Ad Hoc het beheer van oude stallen en schuren.

Dat is nodig, want het gevaar van verwaarlozing ligt op de loer, en dat wordt in Nederland niet op prijs gesteld, weet onderzoeker Gies. Niet alleen omdat zo'n stal het landschap verloedert, ook omdat de volksgezondheid ermee gemoeid is vanwege de aanwezigheid van asbest in zo'n stal. En omdat die oude, lege gebouwen criminelen aantrekken. "Onder meer in Limburg en Noord-Brabant zie je geregeld illegale activiteiten in een leegstaande stal, zoals wietteelt of een xtc-lab", zegt Gies.

Geen geld

In het geval van een paar stallen is dat probleem te overzien, maar het aantal leegstaande schuren neemt toe. "Boeren die stoppen, hebben steeds vaker geen bedrijfsopvolging. Zo iemand bouwt langzaam zijn bedrijf af terwijl hij op zijn erf blijft wonen." De stallen worden vervolgens niet onderhouden, want ze leveren ook niets meer op. "Een boer verkoopt eerst zijn vee en later zijn grond en ontvangt zo zijn pensioen. Geld om stallen af te breken of te renoveren is er vaak niet", aldus Gies.

Volgens het laatste onderzoek uitgevoerd door de Wageningen Universiteit groeit het aantal vierkante meters aan vrijgekomen agrarische bebouwing van 11 miljoen nu tot boven de 50 miljoen in 2030, zo daar niets aan wordt gedaan. Dit komt omdat de boeren die in de komende jaren stoppen vaker grote stallen bezitten. "Voor die schuren is vaak geen nieuwe functie, daarvoor is de oppervlakte te groot. Om verloedering tegen te gaan, moet je alternatieven zoeken."

Nu ligt de verantwoordelijkheid voor die verouderde stallen bij de boer zelf: hij moet volgens Gies begrijpen dat een oude stal vaak niet veel meer waard is. Maar er zijn ook oplossingen, bijvoorbeeld een horecagelegenheid, een zorglandgoed of het plaatsen van zonnepanelen. Die vragen wel om een nieuw bestemmingsplan voor de locatie, en dat kost veel tijd en geld. Gemeenten hebben daarom volgens Gies ook een rol bij het terugbrengen van leegstand: bijvoorbeeld door herbestemming te vereenvoudigen.

Ook wonen is volgens Klijsen een goede oplossing: het is volgens de makelaar rendabel oude boerderijen te slopen en er (luxe) woonhuizen neer te zetten. "Als makelaar voelen we de markt aan en we merken dat er enorm veel vraag is naar wonen in het buitengebied. Nu lukt het soms niet om een agrarisch bestemmingsplan om te zetten. Dat is met de huidige woningvraag jammer."

Lees ook: Lelijke leegstand, architecten doe er iets aan!

Leegstaande winkels, lelijke opslagloodsen op het platteland. Architecten, doe er iets aan! Die oproep klinkt vanuit het Nederlands paviljoen op de Architectuur Biënnale in Venetië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden