In zeven jaar werd OV-kaart steeds verder uitgekleed

Sinds de invoering in 1991 heeft de OV-jaarkaart voor de studenten een onrustig bestaan gekend. Eerst waren de studenten tegen, later vochten ze voor het behoud van 'hun OV'. De kaart bleek steeds meer te kosten dan verwacht. De NS voerde harde onderhandelingen, waarna het ministerie van onderwijs meer geld moest neerleggen terwijl de student zijn reismogelijkheden beperkt zag worden. Een terugblik aan de hand van data en interviews met enkele betrokkenen.

februari 1990 Jo Ritzen, de nieuwe minister van onderwijs, tekent uiteindelijk het contract met de NS voor 406 miljoen gulden. Naast een verlichting voor de bureaucratie levert de kaart een besparing van 25 miljoen per jaar op. De studentenbonden zijn tegen de invoering van de treinkaart en vinden het een verkapte beursverlaging. Zij spreken namens 44 procent van de studenten, die de 'gedwongen winkelnering' afwijzen.

1 januari 1991 Tijdens een landelijk OV-treinfeest vieren studenten de invoering van hun nieuwe kaart. Laten we er het beste van maken, menen velen. Het drukbezochte mobiele feest - eigen drank meenemen - ontaardt in een treffen met de spoorwegpolitie. Ook na deze zware nacht komen de NS er slecht van af. De studenten treinen twee keer zoveel als verwacht, gemiddeld 9 000 kilometer per student per jaar. Naast woon-studieverkeer blijken de studenten vele kilometers voor de lol te maken; ze verdienen zelfs geld met hun gratis vervoersmogelijkheid door koeriersdiensten op te zetten. De openbaar-vervoersdiensten moeten hun capaciteit enorm uitbreiden. De miljoenen van het ministerie van onderwijs blijken veel te weinig.

26 april 1993 De onderhandelingen over het vervolg van de studentenkaart gaan moeizaam. Het 'lustvervoer' van de studenten is te hoog gebleken en om de kaart in zijn oude vorm te handhaven, zal het ministerie veel geld moeten bijleggen. Ritzen heeft echter bezuinigingen op het programma staan. De NS haken af, omdat ze het bod van de minister te laag vinden. De stads- en streekvervoersdiensten blijven over en bieden een interlokaal netwerk, dat voornamelijk uit buslijnen zal bestaan. Het ministerie krijgt van het kabinet meer geld voor de onderhandelingen en de spoorwegen gaan nu wel akkoord. Het vrije reizen van de studenten wordt minder, ze moeten nu kiezen tussen een kaart voor door de week of alleen in het weekend In het contract is vastgelegd dat 53 procent van de studenten (alle thuiswonenden) voor de weekkaart zal kiezen, de rest de weekendkaart. Wijkt de uitkomst teveel af, dan wordt de rekening voor de overheid hoger. De studenten protesteren massaal, ze beschouwen de openbaar vervoerskaart inmiddels als een verworven recht. Bovendien wordt inmiddels 94 gulden van hun beurs voor de afgeslankte kaart ingehouden.

1 nov 1994 Zoals de studentenbonden al voorspeld hadden, kiest het overgrote deel, 87 procent, van de studenten voor de weekkaart. De kaart kost het ministerie 637,5 miljoen gulden, 150 miljoen meer dan verwacht. De spoorwegen zijn erg tevreden met de nieuwe kaart. Het aantal gereisde kilometers is afgenomen en de kaart staat nu beter in verhouding tot de prijs, vinden zij.

1 januari 1997 Verdere bezuinigingen hebben minister Ritzen genoodzaakt de OV-kaart nog meer uit te kleden. Scholieren, die eerder vanaf hun achttiende verjaardag van de regeling gebruik mochten maken, moeten nu hun kaart inleveren. Ritzen is nog bezig met een besluit over de OV-kaart voor MBO'ers. Omdat de middelbare beroepsopleidingen breed verspreid zijn in Nederland, wil het ministerie hun openbaar vervoerskaart ook terugnemen, om geld te sparen.

februari 1997 Ritzen is bezig met een nieuw contract. Om de verhouding week- en weekendkaarthouders meer gelijk te trekken, is zijn voorstel thuiswonenden een kaart voor hun reis naar school aan te bieden en uitwonenden naar hun ouders, in het weekend. De studentenbonden protesteren heftig, want door de woningnood in de grote steden wonen veel studenten wel op zichzelf, maar niet naast hun onderwijsinstelling.

20 juni 1997 Een nieuw akkoord. Tot 1999 verandert er niets, daarna krijgen studenten verplicht een uit- of thuiskaart. De nieuwe kaart gaat Ritzen 570 miljoen gulden kosten.

24 juni 1997 De Tweede Kamer wijst de nieuwe kaart in grote meerderheid af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden