In Zeeland heeft de Partij voor de Dieren nog alles te winnen

De lokale afdeling van de Partij voor de Dieren deelt flyers uit in Middelburg. Beeld Boaz Timmermans

De verkiezingen van woensdag zijn de Partij voor de Dieren op het lijf geschreven. Natuurbeheer, ruimte voor landbouw: alles waar de provincie over beslist, raakt de agenda van Thieme c.s. Trouw loopt mee met de partij in Zeeland, waar nog een wereld te winnen valt.

“Ah, de partij voor de biefstuk!” Ja, wandel in verkiezingstijd met een stapel folders door de straten en de grappen van het winkelend publiek zijn niet van de lucht. Een jonge vrouw zegt eerlijk dat ze een D66’er is. “Je weet wel, die mensen die veel om het milieu geven maar er zelf niks aan doen, haha!”

Het campagneteam van de Partij voor de Dieren trekt deze vrijdagmiddag verder het centrum van Middelburg in. Moedig voorwaarts. Zeven mensen in witte jassen, logo van de partij op de rug. Prominent op de bakfiets zit de 65-jarige Thijs Breel. Sinds hij zich drie maanden geleden meldde hij als vrijwilliger, weet ook hij: “De Partij voor de Dieren roept emotie op.” Mensen zijn óf heel enthousiast óf juist uitgesproken negatief. Veel ruimte voor grijstinten is er niet. Breel noemt zijn aansluiting bij deze partij ‘volstrekt logisch’. “Ik houd veel van fietsen. Ik zie met eigen ogen de natuur hier in het Zeeuwse buitengebied hard achteruit hollen. Weet je dat ik vijf jaar geleden voor het laatst een leeuwerik heb gehoord?”

Frontvrouw in Zeeland is Trees Janssens (58), zelfstandig organisatieadviseur. Ze heeft de Partij voor de Dieren door haar aderen stromen. Janssens is een lid van het eerste uur. Eind 2002 hoorde ze op het Journaal dat er zoiets als een Partij voor de Dieren was opgericht. “Ik wist gelijk: dit is iets heel bijzonders. Hier wil ik bij horen.” Dus reed ze begin 2003, met vier andere geïnteresseerde Zeeuwen, richting Amsterdam, naar het eerste congres van de partij. Sindsdien is Janssens betrokken bij de Werkgroep Zeeland.

In een broodjeszaak in hartje Middelburg, waar ze (vergeefs) om een cappuccino met sojamelk vraagt en (ook vergeefs) verzoekt of de terrasverwarmers uit mogen, vertelt Janssens vol overtuiging over het belang van de Provinciale Statenverkiezingen van komende woensdag. “Onze partij heeft hier alles te winnen.”

Dat zit zo. De Partij voor de Dieren staat nergens in Zeeland op de kaart. De partij heeft er geen enkele raadzetel en geen vertegenwoordiger in de provincie. Dat geldt ook voor Drenthe, weet Janssens, “maar daar zitten we tenminste nog in een waterschap.” Zelfs dat is de Partij voor de Dieren in Zeeland nooit gelukt. Janssens heeft het eerder geprobeerd. In 2011 was ze lijsttrekker bij de Provinciale Statenverkiezingen, zonder succes. De partij scoorde net onder de kiesdrempel. Er was geen teleurstelling, zegt Janssens. Die kwam vier jaar later.

Lijsttrekker Trees Janssens in gesprek tijdens het flyeren. Beeld Boaz Timmermans

In 2015 mocht de afdeling Zeeland niet meedoen aan de verkiezingen. Het partijbestuur vond het onverstandig om opnieuw een gooi te doen naar een zetel, gezien de ervaringen uit 2011. “Dat was een wijze les”, vertelt partijleider Marianne Thieme. “Wij zijn verkiesbaar waar we voldoende goede mensen hebben die ook ondersteund kunnen worden door een campagneteam. De Partij voor de Dieren is er niet op uit om zo snel mogelijk zo veel mogelijk te groeien. Dan word je een plofpartij. We zijn tegen plofkippen, plofbanken en plofpartijen. Als je de revolutie uitroept, moet je wel ergens op kunnen steunen.”

Het partijbestuur vond de Zeeuwse kandidatenlijst en het campagneondersteuning in 2015 te mager en dus te risicovol. Het past in de strategie van een partij die zeer behoedzaam opereert om problemen, zoals fractiescheuringen of integriteitsschandalen, te voorkomen. Dat leidt er toe dat de Partij voor de Dieren ruim zestien jaar na de oprichting in slechts achttien van de 355 Nederlandse gemeenten is vertegenwoordigd. Thieme: “We doen pas mee aan verkiezingen als we zeker weten dat de bewuste afdeling stevig genoeg is.”

In Middelburg vertelt Trees Janssens dat ze de kwestie in 2015 ‘anders heeft beleefd’ dan Thieme. “Ik denk dat het ons was gelukt, destijds.” Ze wijst erop dat de partij dat jaar twee zetels in de Eerste Kamer kreeg en nipt tekort kwam voor een derde. Janssens: “Dat was een bittere pil. Wat als we toen wel hadden mogen meedoen in Zeeland?” Wat ze wil zeggen: die derde senaatszetel was binnen handbereik.

Comprimisme

In Den Haag kijkt Marianne Thieme vol vertrouwen naar de peilingen voor de komende verkiezingen. Het ziet er naar uit dat drie zetels in de Eerste Kamer alsnog realiteit wordt. Misschien worden het er zelfs vier. “De Partij voor de Dieren kan straks in de senaat een doorslaggevende stem krijgen”, hoopt de fractievoorzitter. Voor het kabinet is dat een weinig aantrekkelijk vooruitzicht.

Op het Binnenhof weet iedereen inmiddels dat de Partij voor de Dieren wars is van het ‘compromisme', zoals Thieme dat noemt. De vijf Tweede Kamerleden zullen nooit zaken doen met andere partijen als dat ten koste gaat van hun idealen, hoe gering ook. Of dat niet zonde is? Thieme bestrijdt het met kracht. Ze benadrukt dat hun succes ook buiten het Nederlandse parlement ligt. “Wij agenderen. Onze invloed is, afgezet tegen het aantal Kamerzetels, buitensporig groot. Je weet natuurlijk nooit precies wie het beslissende zetje heeft gegeven, maar dat minder vlees eten nu het nieuwe normaal is, is zeker mede te danken aan ons. Wij zijn een aanjager en daar ben ik trots op. Dat is duizend keer beter dan de constructieve oppositie uithangen. Dat woord ‘constructief’ is trouwens slecht gekozen. Media gebruiken het ook steeds. Ben je wel constructief als je dit kabinet in het zadel houdt? Wij kijken daar iets anders tegenaan.”

Thieme wordt er niet moe van te benadrukken dat haar partij anders is dan alle andere. Die boodschap verspreidt ze met een nieuw boek (‘Groeiend Verzet’) en een nieuwe film (‘Powerplant’). In het boek blikt ze terug op de start in 2002 en legt ze de partij naast de emancipatiebewegingen van vroeger. Thieme schrijft: ‘Dat is wat we delen met onze historische voorgangers: maatschappelijk activisme in het parlement brengen’. De film - haar vijfde inmiddels – is een soort ode aan de plantaardige samenleving.

Of Rutte onder de indruk is van boek en film, is de vraag. Thieme: “Ik heb hem tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in 2008 horen zeggen dat hij tegen het gestapel met dieren is.” Bovendien heeft de premier in 2012 zelf aangedrongen op het verbod op circusdieren. Met andere woorden: er ligt een basis voor een goed gesprek. “Rutte zal bij ons moeten komen”, verwacht Thieme. Afgaande op alle peilingen verliest de coalitie na de verkiezingen de meerderheid in de Eerste Kamer. “We zullen een goede gesprekspartner zijn”, glimlacht ze. “Wij hebben vooral immateriële wensen, zoals een verbod op de jacht. Als je met 50Plus onderhandelt, weet je zeker dat het je veel geld gaat kosten.”

De premier heeft de afgelopen acht jaar een enkele keer contact opgenomen met de Partij voor de Dieren, in de wetenschap dat de kans op succes bijzonder klein was. Eric Wiebes is wel eens op bezoek geweest bij de fractie in het Kamergebouw, toen hij nog staatssecretaris van financiën was. Thieme: “Hij vertelde met enige trots dat hij vegetariër is, in de veronderstelling dat hij daar punten mee zou scoren. Haha, zo werkt het dus niet.”

Megastallen

Deze verkiezingen zijn de Partij voor de Dieren op het lijf geschreven. Alles waar de provincie over beslist, raakt de agenda van Thieme c.s.: ruimte voor de landbouw, natuurbeheer, indeling van het landelijk gebied. “Dat geeft ons een bijzondere positie”, erkent de partijleider. De landelijke campagne gaat vloeiend over in de provinciale campagne. “De provincies gaan over megastallen, over de jacht, over biodiversiteit. De kiezer weet altijd wat hij aan ons heeft.”

In Zeeland hoopt Trees Janssens op twee van de 39 verkiesbare zetels in de Provinciale Staten. “Dat biedt in ieder geval de mogelijkheid onze stem te laten horen.” Dat is, zegt ze, hard nodig. Janssens omschrijft Zeeland als een provincie waar de tijd net even wat langzamer gaat dan in de rest van Nederland. Waar de soja-cappuccino de menukaarten nog niet heeft bereikt. “Weet je dat als iemand te gast is in het provinciehuis in Middelburg, hij 24 uur van tevoren moet doorgeven dat hij veganistisch wil eten? Anders lukt het niet!” Ter relativering: “Laatst hadden we in de bioscoop in Vlissingen de Zeeuwse première van de film ‘Powerplant’. Op verzoek van onze werkgroep waren er bij hoge uitzondering sojamelk en veganistische koekjes.” Er zit - heel voorzichtig - beweging in.

De Zeeuwse campagne van de Partij voor de Dieren kent geen echte verrassingen. Het is een pleidooi tegen de grootschalige en intensieve landbouw, tegen de ‘plezierjacht’, tegen het kappen van bomen en tegen het ‘volbouwen van de kust’. Dat laatste is een heet hangijzer in de provincie. Hoeveel vakantiehuisjes mogen er nog bij? Janssens: “Het huidige bestuur, met VVD en CDA, heeft als credo: de ondernemer moet vooral de ruimte krijgen. Het is genoeg geweest. We kunnen de toeristen niet tegenhouden op de A58, dat begrijp ik, maar de discussies gaan nu vooral over de hoogte van hotels. De bestuurders van dit moment denken: kwaliteit is een villa, kwaliteit kan nooit een tentje zijn.”

Janssens schetst haar ideale Zeeland, waar biologische landbouw de standaard is. Waar alle vervoer elektrisch rondrijdt. Waar de komst van een omstreden biovergister in Rilland - ook al zo’n felle Zeeuwse kwestie – alsnog van tafel gaat. En wat de Partij voor de Dieren betreft biedt de Oosterschelde voortaan veel meer ruimte voor de teelt van zeewier.

Mocht het Janssens lukken een of meerdere zetels te veroveren, dan weten de andere partijen wat ze aan haar hebben. Ze volgt ‘vanzelfsprekend’ de lijn-Thieme. Oftewel: idealen gaan boven compromissen. “Een beetje minder slecht is nog niet goed. Met een beetje minder vlees eten gaan we het niet redden. Met een beetje minder CO2-uitstoot ook niet. Het roer moet radicaal om.” Het zal haar in Zeeland geen voor de hand liggende coalitiepartner maken, zoveel is duidelijk. Waar het om gaat, zegt Janssens, ‘is dat we worden gehoord’. “Hier, in Zeeland. Eindelijk.”

Lees ook:

De buitenboordmotor van de Tweede Kamer

Feest bij de Partij voor de Dieren. Deze maand is het tien jaar geleden dat Marianne Thieme en Esther Ouwehand de Tweede Kamer bestormden. ‘We spraken vanaf dag één een andere taal.’

Marianne Thieme wil én kan het onmogelijke doen

COLUMN - Thieme heeft het vizier alweer gericht op 2019. Ze is bezig aan een nieuw boek. Onderwerp: ‘Het belang van idealistische politiek’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden