In woorden gewiegd

Anna Enquist schreef het nationale Poëziegeschenk

Zeg Anna Enquist en er klinkt muziek. Bach, de Goldbergvariaties, Schubert, ze zijn verweven met haar romans en poëzie. Al vanaf haar debuut 'Soldatenliederen' werd er gezongen. Zoals in 'Conversatie met kinderen', geïnspireerd op Schumanns 'Kinderszenen':

Aan tafel gaat het over

wreed. Dat je een lied zingt

waar de ander van moet huilen,

en dat je dat wéét, zeggen zij

zwaaiend met hun lepels.

(...)

Die regels verloren hun onschuld in 2001: het jaar dat Enquists dochter werd doodgereden door een vrachtauto, een gemis waarover ze sindsdien zingt. Aanvankelijk rauw en radeloos, in haar laatste bundel 'Nieuws van nergens' (2010) zoekender, met een kalme droefheid die zich soms in gierende uithalen ontlaadt.

De nieuwe Enquist is het eerste nationale Poëziegeschenk, opvolger van de Gedichtendagbundel. Opnieuw bouwt Enquist met klank en geluid een woning voor haar dochter: een 'Een kooi van klank'. Want zij "had met muziek haar wanden/ behangen. Werd ze op straat, tussen/ herrie en stank, door liedjes gewiegd?"

Het ritme, jaren geleden bruusk door de dichter terzijde geschoven, is nadrukkelijk terug. Het schept de ruimte waarin zich het leven bevindt, ook het allerprilste, dat van het baby'tje dat in de baarmoeder het wiegende ritme van de hartslag hoort: "Ze luisterde naar dat kloppende/ ruisen en hoorde daarentegen/ het haastige tikken van haar begin." In de muziek zoekt Enquist manieren om haar dochter - en zichzelf - in leven te houden, ze zoekt een passender taal, om het nog altijd gure gemis een vorm te geven. "Neem dan plaats// aan de vleugel en vlucht in je vingers."

Enquists poëzie blijft droevig en hard. Maar al kunnen haar gedichten grof zijn, met lelijke woorden als 'verwijlen' en plompe zinnen als 'het opdoemen van dreigende/ maaltijden op de eettafel', ze hebben effect: alsof een steen op je maag wordt geduwd. Je voelt dat het verlies altijd blijft, al is er gelukkig ook een streepje licht in deze gedichten, want er klinkt geroffel van nieuw leven: "het kleinkind,/ verlokt ons tot een nieuw lied".

Het Poëziegeschenk verschijnt vrijwel gelijktijdig met Enquists verzameld werk tot nu toe: 'Gedichten 1991-2012'. Vooral het lezen van de vroegere gedichten, waarin zelfs nog zoiets als ironie klinkt, is soms wrang. Sommige regels lijken ineens een voorafschaduwing van wat ooit zou gaan komen: "hoor hoe ik zeg een draagbare pijn / te kiezen boven een ramp, vuur/ dat uitslaat naar alle kanten."

Anna Enquist: Een kooi van klank. Poëziegeschenk. Stichting CPNB/Poetry International. Vanaf 31 januari gratis bij besteding van € 15 aan poëzie

Anna Enquist: Gedichten 1991-2012. De Arbeiderspers, Amsterdam; 428 blz. € 17,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden