In Wieringen was vroeger een biddag voor het wier

Een rondje Wieringen Vanaf het NS-station in Anna Paulownapolder - waar echter géén fietsen te huren zijn - is deze fietstocht ongeveer 50 kilometer lang. Fietsen zijn wèl te huur in Hippolytushoef (fa. Luyt, Nieuwstraat 22, tel. 02279-1488 en in Den Oever (fa. Doorn, Hofstraat 19, tel. 02271-1379) (reserveren!). Met enige inventiviteit is de tocht natuurlijk ook vanuit een van die plaatsen te doen. Als het deel rondom het Amstelmeer vervalt, scheelt dat ongeveer 20 kilometer. De VVV Wieringen in Hippolytushoef (tel. 02279-2220) geeft onder andere een Wiringherlantroute (¿3,50) en een Dijk- en Wierroute uit (¿2,50); het museum Jan Lont, Stroeërweg 39 in Hippolytushoef, is geopend wo, za en zo van 2-5 uur (¿2,50). Hongerigen en dorstigen zijn voornamelijk op Hippolytushoef of Den Oever aangewezen.

Langzaam maar zeker was in 125 jaar het vasteland dichterbij gekomen. Wèg was daarmee de eigenaardige aanblik op het eiland, de wit-uitgeslagen wierdijk. En wèg was een groot deel van de broodwinning van de Wieringer vissers: het wier, dat in grote velden voor de zuidelijke kust groeide en ronddreef, en dat zo belangrijk was dat er zelfs een biddag voor het wier bestond, volgens een zestiende-eeuwse historicus. Wat er met dat wier gedaan werd? Er werden dijken mee versterkt, matrassen , sofa's en rijtuigstoelen opgevuld en daken mee bedekt.

Al is het niet te vergelijken met wat het vroeger was, íéts van een aanblik-over-water is er nog: bij de Ulkesluis, na het lange traject door de Anna Paulownapolder. Het uitzicht is er ontroerend, zo stil en wijd.

Maar deze Zuiderzeekant van het eiland gaat nog even in de reserve: dwars door De Haukes gaat het linea recta naar de Waddenzeekant. Laverend tussen schapen en mollige lammetjes door kan daar gefietst worden langs de beschutte kant van de dijk. Om, zodra de gelegenheid zich voordoet, de dijk op te klimmen: akkers, weilanden, weggetjes met meidoornhagen, alles op zeer menselijke maat, - en met een stevige bries van over de Waddenzee, met zijn eindeloze grijs in duizend tinten.

Tegen de horizon priemt de stevige kerktoren van Hippolytushoef. Vandaar voeren weer nieuwe slingerende weggetjes naar Stroe. Vlak daar voorbij, in de bocht van de weg, verscholen in een haag van hoge, ruisende bomen, ligt een begraafplaatsje op een kleine terp. Een hekje aan de zijkant geeft er toegang toe. Door de bomen heen schemert het pasgemaaide, glooiende grasland.

Een mooi stuk fietsen langs de buitenkant van de dijk (als de wind het toelaat, anders natuurlijk binnendoor) kan onderbroken worden bij Oosterland. De Duitse kroonprins was hier tijdens zijn ballingschapsjaren van 1918 tot '23 geïnterneerd, vlak bij het gerestaureerde kerkje, in de voormalige pastorie aan de Akkerweg, door koningin Wilhelmina aan hem ter beschikking gesteld. (Het juiste aantal van zijn nakomelingen is tot op de dag van vandaag onderwerp van gniffelende speculatie.) De jeugdherberg hier is trouwens een van die voormalige Zuiderzee-villa's.

Weer langs de dijk, helemaal tot aan het havenhoofd van Den Oever - vlak langs de kleurige haven, richting Afsluitdijk, naar het standbeeld van ir. Lely met de fier wapperende jaspanden. En natuurlijk door naar de Stevinsluizen, om over de brugleuning te hangen, boven het kolkende water beneden - dat is altijd een van de tevreden stemmende dingen van fietsen: rond te kunnen neuzen op plekken waar auto's véél te snel aan voorbij moeten rijden. Fietsers kunnen ook onder de snelweg door om eens even aan de andere kant te kijken, naar de Zuiderhaven. Bij het Leemans-gemaal, op de noordelijke punt van de Wieringermeer, is het enorme hoogteverschil te zien.

Om nu weer terug te komen naar Wieringen zit er niet veel anders op dan de Wieringerrandweg te nemen - eerst langs het braaf-mooie Robbenoordbos, op den duur met mooie doorkijkjes naar de Wieringermeer, met een enkele boerderij als een fabriek zo groot. Vervolgens naar de polder Waard-Nieuwland, even oud als de Anna Paulownapolder, en op zijn beurt weer leger en lager dan het lage land van de Oosterklief, de 'koog' die tegen de zee beschermd werd door de wierdijk. De Varkensgrasdwarsweg leidt naar een schelpenpad over een gedeelte van deze, inmiddels tot provinciaal monument verklaarde dijk. Verder, langs de kerk van Westerland, en Lely's villa 'Waterkeer' die op dit moment opgeknapt wordt.

De terugweg gaat het snelst over de Amsteldiepdijk, en geeft een beetje een Afsluitdijkgevoel. “Ik zie nog voor mij het beeld van Lely, die met flinke stappen over den dijk liep...”, schrijft een biograaf van Lely. Bij een bezichtiging van de zojuist voltooide dijk (in '26) was plotseling een hevige stortbui losgebroken, maar Lely peinsde er niet over de voor de gasten gereserveerde bus te nemen. Te voet zou hij over zijn dijk, en te voet ging hij.

Als dit nog geen morele steun genoeg geeft, zijn er nog de arme zeelui om aan te denken: waar op het puntje van het eiland, daarnet, moederziel alleen, het peilschaalhuisje van Rijskwaterstaat staat, was de quarantaine-inrichting waar besmettelijk-zieke zeelui opgeborgen werden. Wees blij dat u naar huis mag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden