reportage

In West-Mosul is van wederopbouw nog geen sprake

"Pas als ze de bruggen tussen Oost en West weer openen, zal het leven hier weer als vroeger zijn."Beeld AFP

Mosul is na de verdrijving van IS een gespleten stad. Terwijl ten oosten van de Tigris het leven hervat wordt en de meeste bewoners naar huis terugkeren, ligt de westelijke oever nog in puin.

"Pas als ze de bruggen tussen Oost en West weer openen, zal het leven hier weer als vroeger zijn." Aan het woord is Thamer Ahmed die autobanden verkoopt in West-Mosul, in de wijk Mansour. Toen Mosul vorige maand bevrijd werd verklaard, lag een aantal wijken in het westen van de stad totaal in puin. In Mansour wisselen puin, zwaar beschadigde en bijna onbeschadigde panden elkaar af.

Ahmed is zijn straat overgestoken om in het supermarktje van Mahmoud Mohammed mee te praten over de situatie in de wijk. Want in de winkel hebben ze stroom, aan de overkant niet. Hoe dat kan, weten ze niet, maar daardoor werkt de koelkast, en een koud flesje water is niet te versmaden als het bijna vijftig graden is.

Vijf bruggen

De winkeltjes van de twee mannen, gelegen aan de grote weg naar Bagdad, behoren tot de weinige die open zijn. "Achter mijn winkel ligt nog een mijn", vertelt de bandenverkoper, die slechts een paar tanden heeft en in vuile kleren loopt. "Ik heb erover gebeld, maar niemand komt. Ik heb er maar een band overheen gelegd."

Het leven in West-Mosul komt maar langzaam op gang, klagen de winkeliers. Goederen komen van ver. De vijf bruggen die Oost- en West-Mosul met elkaar verbinden, zijn kapot. Er is alleen een noodbrug voor voetgangers. Voor de smalle legerbrug 25 kilometer buiten de stad staan urenlange wachttijden.

Mohammeds klanten bleven meestal net als hij in de stad tijdens de strijd tegen IS. Sommigen keerden recentelijk terug, al mogen ze de kapotgeschoten wijken verderop nog niet in vanwege de mijnen. "We zien hier dagelijks pick-ups vol matrassen voorbijrijden van mensen uit de kampen", vertelt de winkelier.

Hij vindt het niet eerlijk, dat de ontheemden voedsel, kleding en onderdak kregen, en hij en anderen die bleven, niets. "We hebben veel geleden onder IS en nu krijgen we geen hulp." Ze klagen over hulporganisaties die foto's maken, terwijl ze wat hulpgoederen uitdelen en dan met de rest wegrijden. Ze zijn ervan overtuigd dat die verkocht worden; een van de redenen waarom de hulp hen niet bereikt.

Veel burgers beschuldigen lokale autoriteiten en hulporganisaties van corruptie. Feit is dat het herstel van de waterleiding in Oost-Mosul pas op gang kwam toen buitenlandse hulporganisaties het werk op zich namen. In West-Mosul is er al sinds het begin van de militaire operatie in februari geen water, en vrijwel geen elektriciteit. Behalve aan Mohammeds kant van de straat.

De tekst loopt door onder de afbeelding

Gebied IS Beeld TROUW
Gebied ISBeeld TROUW

Twee steden

De tegenstelling in zijn straat lijkt op die tussen het in januari bevrijde oostelijke en het zes maanden later bevrijde westelijke deel. VN-topvrouw Lise Grand noemde het herbouwen van Mosul onlangs 'het verhaal van twee steden'. Aan de overkant van de Tigris heeft het leven zich hersteld, repareren mensen hun huizen, is alles weer te koop. Op zo'n 20.000 mensen na keerde iedereen terug. Voor honderdduizenden uit West-Mosul is dat voorlopig onmogelijk vanwege de verwoestingen.

Het kostte onderwijzer Amar Aziz en zijn leerlingen een week om alle munitie en explosieven uit hun school te verwijderen. Vrijwilligers hielpen de schade herstellen, een hulporganisatie zette nieuw glas in de ramen. Omdat veel scholen in puin liggen en veel gezinnen uit de dorpen naar de stad kwamen, is zijn school nu overvol. "We hebben te weinig tafels en die zijn oud." Desondanks hebben de scholieren geen vakantie, want de drie jaar achterstand moet worden ingehaald. "Volgende week hebben de zesdeklassers hun examens."

Aziz klaagt over de onveiligheid in zijn stadsdeel, waar IS-strijders nog steeds uit kelders en tunnels opduiken, en zelfmoordaanslagen en explosies plaatsvinden. Het maakt hem depressief, want iedereen uit West-Mosul wordt met argwaan bekeken.

Dat merkt hij vooral als hij de militaire noodbrug in Mosul overloopt. "Dan checken ze ons eerst in de computer. Ga je van Oost naar West, dan hoeft dat niet." Naburige Koerdische steden en Bagdad komen de inwoners van West-Mosul niet binnen. "Ze kijken naar ons alsof we met IS heulden omdat we bleven."

Wachten op een salaris

Veel ambtenaren in Mosul hebben nog steeds geen salaris ontvangen, sinds de regering in Bagdad de betaling ervan in 2015 stopzette, opdat het geld niet in de handen van IS zou vallen. Herstel van de betaling betekent nu een belangrijke stimulans voor de economie.

Veel onderwijzers zijn echter al maanden zonder loon aan het werk. Of ambtenaren hun salaris krijgen, hangt af van de veiligheidscheck waaraan allen die in Mosul waren tijdens de bezetting worden onderwerpen, om vast te stellen dat zij niet met IS samenwerkten.

Twee jaar achterstallig salaris zal vermoedelijk niet worden uitbetaald; Bagdad zegt dat voor betrokkenen te 'sparen'. De Iraakse overheid heeft door de lage olieprijs en de kosten van de oorlog tegen IS zelf ook geldgebrek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden