Analyse

In Venezuela ontvouwt zich een machtsstrijd in slow-motion

Guaidó spreekt zijn aanhangers toe, naast hem Leopolso López.Beeld AFP

Het Venezolaanse leger blijft vooralsnog grotendeels achter president Maduro staan. Maar die kan zijn uitdager Guaidó nu niet blijven negeren.

De revolutie is alwéér uitgesteld. Wat zich in Venezuela voltrok, was niet de apotheose van een maandenlange machtsstrijd, maar een opeenvolging van scènes die de Venezolanen allemaal al eens eerder hadden gezien. De aanhangers van oppositieleider Guaidó demonstreerden, de aanhangers van president Maduro ook, en beide kampen werden opgezweept door toespraken en tweets met retoriek die inmiddels ook een bekende klank heeft.

Maduro voer op televisie uit tegen zijn ‘extreem-rechtse’ en ‘neo-koloniale’ uitdagers, terwijl Guaidó er nog maar eens een paar tweetjes uitgooide waarin het einde werd voorspeld van de ‘usurpatie’, de oneigenlijke machtsuitoefening van Maduro.

Toch had het een dag eerder nog geleken alsof het eindspel begonnen was in Venezuela. Want daar stond Juan Guaidó weer, zoals Venezuela hem de afgelopen maanden al vaker had gezien: oproepend tot opstand. Deze dinsdag deed hij dat alleen in opzienbarend gezelschap: hij werd geflankeerd door enkele overgelopen militairen en door Leopoldo López, zijn collega-oppositieleider, die eigenlijk al een paar jaar onder huisarrest stond, maar ‘op bevel van Guaidó’ was bevrijd.

Het effect waarop Guaidó had gehoopt bleef echter uit: de eerste deserterende schapen verleidden andere militairen niet om ook massaal over de dam te komen. Ondanks informatie die door de Amerikaanse regering verspreid werd, dat er al een vliegtuig klaar zou staan om Maduro in het buitenland in veiligheid te brengen, informatie die duidelijk bedoeld was om militairen zenuwachtig te maken over hun loyaliteit aan de president. En ondanks de brief die op sociale media circuleerde, waarin de chef van de gevreesde geheime politie Sebin zijn steun in leek te trekken voor Maduro.

Toen de kruitdampen waren opgetrokken na een dagje ongeregeldheden, was de orde dus weer hersteld. Of, althans, het precaire evenwicht dat de afgelopen maanden in Venezuela voor orde moet doorgaan: president Maduro blijft beschikken over steun van de militairen en het overheidsapparaat, terwijl concurrent-president Guaidó de steun geniet van een groot deel van het Venezolaanse volk, dat helemaal klaar is met de diepe economische crisis en het wanbestuur waar het land al jaren onder zucht. Oppositieleider Leopoldo López heeft inmiddels ook alweer een veilig heenkomen gezocht in de Spaanse ambassade.

Strategie

Toch is het de vraag of Maduro verder kan volstaan met de strategie waar hij succesvol mee is geweest sinds Guaidó zichzelf in januari tot interim-president uitriep: Guaidó niet arresteren, om geen grotere volkswoede uit te lokken, maar hem gewoon een beetje laten roepen, en hopen dat zijn gebrek aan tastbaar succes het enthousiasme van zijn aanhangers langzaam uitdooft.

Want het was voor het eerst sinds Guaidó zichzelf in januari tot interim-president uitriep, dat zijn retoriek gepaard leek te gaan met daadwerkelijke machtsuitoefening: de bevrijding van López. Bovendien lijkt de aanstelling van een nieuwe chef van de geheime politie Sebin te bevestigen dat de oude chef inderdaad gedeserteerd is.

Maduro lijkt nu dus een daad te moeten stellen: als hij Guaidó nu nog steeds laat begaan, nadat die hem met de bevrijding van López heeft uitgedaagd, kan dat worden geïnterpreteerd als een teken van zwakte, in plaats van als een teken van superioriteit. Maar de arrestatie van Guaidó kan ook een keten van gebeurtenissen in gang zetten, die Maduro niet goed in de hand kan houden.

Toch een eindspel dus? Het lijkt er misschien op, maar dat is niet voor het eerst. De machtsstrijd in Venezuela voltrekt zich al maanden in slow-motion, terwijl de status quo hardnekkiger blijkt dan beide partijen zouden willen.

Lees ook: 

Rusland is bondgenoot van Maduro, maar een beetje tegen wil en dank

De Venezolaanse president Maduro heeft veel aan Rusland te danken. Dat gold aanvankelijk ook andersom. Maar wat hebben de Russen nog te winnen bij hun relatie? 

Hoe Amerika de Venezolaanse oppositie klaarstoomde voor de macht

De VS werken al bijna twee decennia aan ‘regime change’ in Venezuela. Ook oppositieleider Juan Guaidó komt voort uit de door Amerikanen gefinancierde studentenbeweging. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden