In Van Dale van het kastje naar de muur

135Waarom laat van Dale je soms raden wat een woord betekent? Neem Doleantie. Dat wordt omschreven als 'de kerkelijke leer der dolerenden'. Onder 'dolerende' word je niet wijzer: 'lid van de Doleantie (1886)'. En 'doleren' helpt je evenmin verder: 'lid zijn van de doleantie' (ditmaal met een kleine letter).

De redactie van Van Dale zal zich erop beroepen dat ze een woordenboek maakt, geen encyclopedie. Het verschil is wel zo geformuleerd dat een woordenboek taalkennis aanbiedt en een encyclopedie wereldkennis, informatie over de mensen en dingen in de buitentalige werkelijkheid waarnaar een woord verwijst. Voor eigennamen (zeg maar woorden met een hoofdletter, van Apple tot Zanzibar) moet je dan ook niet bij Van Dale zijn, al ontbreken ze er niet helemaal.

Scheutiger daarmee waren eendelige encyclopedische woordenboeken naar Frans model: de 'Kleine Larousse in woord en beeld' en de Vlaamse 'Verschueren'. Beide zijn gesneefd. Internet biedt weetgierigen tegenwoordig keus genoeg.

Een substantiële uitbreiding van Van Dale's encyclopedische aanbod zit er ook niet in omdat de dikke al zwaarlijvig genoeg is. Maar het beetje ruimte dat Doleantie vergt - de breuk met de hervormde kerk van Abraham Kuyper c.s. anno 1886 - is hopelijk in een volgende editie nog wel vrij te maken. Nu hebben de geciteerde omschrijvingen te veel weg van een cirkeldefinitie. Die verwacht je eerder in miniwoordenboeken, waarin bv. enthousiast wordt gedefinieerd als 'geestdriftig' en geestdriftig als 'enthousiast'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden