In trance met nieuwe kerkmuziek

Het onlangs gereconstrueerde Bader-orgel in de St. Walburgiskerk te Zutphen blijkt ondanks haar historisch karakter uitermate geschikt voor het vertolken van eigentijdse muziek. Organist Toon Hagen demonstreert dit op HEDENDAAGSE NEDERLANDSE COMPONISTEN (VLS records VLC 1097). Hij speelt een viertal eigen koraalgebonden orgelwerken, naast composities van Gerrit Wielenga en Bert Matter die eveneens vrijwel allemaal gebaseerd zijn op protestantse psalm- en gezangmelodieën. Een doorsnee reformatorische orgelplaat, zoals er jaarlijks vele tientallen verschijnen is dit echter allerminst.

Veel van de werken zijn namelijk geschreven in de zgn. minimal music stijl. Deze muziekvorm, die vooral wordt toegepast door componisten als Steve Reich en Philip Glass, werd in Nederland voor het eerst gebruikt in orgelwerken door Jan Welmers en Bert Matter. Ook Gerrit Wielenga (leerling van Welmers) en Toon Hagen (leerling van Matter) volgen het procédé om met een langdurige en obsederende herhaling van korte motieven geleidelijk veranderingen aan te brengen.

Op orgel blijken zulke stukken bedwelmend te werken, zeker wanneer de tonen vermengen in een weelderige akoestiek als die van de St. Walburgiskerk. Tevens blijkt deze stijl zich bij uitstek te lenen voor religieuze doeleinden. In de westerse, christelijke muziek wordt weinig van herhalingsprinipes gebruik gemaakt, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Afrikaanse of Aziatische muziek. Maar het is duidelijk dat zo'n zich geleidelijk ontwikkelend muziekcontinuüm kan leiden tot religieuze extase en een vorm van trance. Voorbeelden daarvan zijn Psalm 87 van Wielenga of het prachtige 'Von Gott will ich nicht lassen' van Matter. Naast dergelijke minimal stukken zijn er ook composities waarin variatie-technieken en harmonische structuur tot uitgangspunt dienen.

Van Bert Matter, de organist van de St.Walburgiskerk, werd tevens de beknopte Missa St. Walburga voor cantorij, voorzanger en orgel opgenomen. Hiervoor werkt een ad hoc zanggroep mee o.l.v. Klaas Stok. Bovendien zijn op deze cd trompettist Joop van der Louw, hoornist Raymond Warnier, sopraan Maria voor 't Hekke en alt Desirée Verlaan te beluisteren. Samen met hen realiseert Toon Hagen deze nieuwe kerkmuziek met veel verve in een uitstekende opname.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden