In terreurzaken gaan rechters vaak voor een milde aanpak

analyse | Rechtbank brengt nuances aan in harde politieke taal over Syriëgangers

Syrië-ganger Alaa-Eddine B. (26) heeft het helemaal gehad met zijn verblijf op de terroristenafdeling van de penitentiaire inrichting De Schie in Rotterdam. "Ik heb niks met terrorisme noch met de denkbeelden van IS."

B. zit inmiddels bijna een jaar vast en zijn zaak is nog altijd niet inhoudelijk behandeld. Dat hij in het verdachtenbankje zit, heeft hij te danken aan zijn drank- en drugsverslaving, en niet te vergeten zijn schulden. De reden dat hij in september 2014 met zijn jongere broer Walid (24) richting Syrië toog 'was dat hij geen perspectief meer zag'. Huis, baan als kok en vriendin was hij kwijt.

Alaa-Eddine uit Amsterdam wil zo snel mogelijk van de terroristenafdeling af. Niet alleen omdat het regime daar zwaarder is dan in een normale gevangenis, maar ook omdat zijn medegevangenen hem als een afvallige geloofsbroeder beschouwen. Alaa-Eddine zegt nergens thuis te horen. Voor de buitenwereld is hij een terrorist, in de cel een verrader. "Ik trek het niet meer."

De rechtbank Amsterdam gaf deze week aan wel gevoelig te zijn voor een eventueel vertrek. Als zijn advocaat over een paar weken een verzoek tot schorsing van zijn voorlopige hechtenis doet, ligt daar ook een advies van de reclassering naast. De rechtbank zal dan beslissen of hij thuis op de bank bij zijn moeder met een 'enkelband' om zijn zaak mag afwachten. De kans is reëel dat Alaa-Eddine bij de rechters gehoor vindt.

Het is overigens niet het enige voorbeeld van een milde opstelling bij rechters. Terwijl in politiek Den Haag vooral harde taal klinkt over het aanpakken van Syrië-gangers, worden in de Nederlandse rechtszalen nuances aangebracht. Zo heeft het hof Den Haag deze week terreurverdachte Mohamed A. veroordeeld voor een roofoverval in plaats van voor een terroristische daad. Dat hij op de terroristenafdeling heeft gezeten, leverde hem een strafvermindering op.

Een milde benadering is er ook voor Maher H. Hij mag vanaf 22 april de uitspraak in zijn hoger beroep buiten de cel afwachten. H. kreeg bij de rechter drie jaar cel opgelegd. Dat hij eind deze maand de cel verlaat, duidt erop dat het hof hem geen groot gevaar meer acht voor de samenleving en geen hogere straf zal opleggen dan bij de rechter in eerste aanleg.

Zeker niet alle verdachten van een Syrië-gang gaan de bak in. Het uitspraken-register telt inmiddels een handjevol recente vrijspraken. Belangrijkste uitspraak is momenteel echter een veroordeling van het hof Arnhem-Leeuwarden. Een Arnhemse jongen die op weg naar Syrië was, is veroordeeld tot een straf van achttien maanden, waarvan twaalf voorwaardelijk, voor voorbereiding van het deelnemen aan een organisatie (zoals IS) die tot oogmerk heeft het plegen van terroristische misdrijven. Dat de veroordeelde maar zes van de achttien maanden in de cel zit, duidt erop dat het hof grote waarde hecht aan een snelle terugkeer in de maatschappij onder voorwaarden. Vergelding ja, maar resocialisatie is ook heel belangrijk, is de les uit dit vonnis. Verwacht wordt dat de uitspraak van het hof Arnhem-Leeuwarden de toon gaat zetten in terreurzaken.

In het algemeen zijn de rechters bij hoven en rechtbanken zich in de zaken tegen terreurverdachten zeer nadrukkelijk ervan bewust, dat hun uitspraken het effectiefst zijn als verdachten het gevoel houden dat zij ondanks de vervolging voor hun daden, deel uitmaken van de Nederlandse samenleving.

Onlangs benadrukte ook Dick Schoof, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, dat "goed gedragen vonnissen ongelooflijk belangrijk zijn. Het strafrecht helpt niet alleen mensen van de straat te halen, maar het helpt ook het debat in de Nederlandse samenleving te voeren. Er moet heel zorgvuldig worden geopereerd. Er mag niet met twee maten worden gemeten. In de strijd tegen het terrorisme onderschrijf je op die manier ook de democratische rechtsstaat."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden