In Suriname is ruimte voor 60 miljoen mensen

Heimwee, gezinshereniging, meer kansen daar dan hier en het herstel van de democratie. De redenen van Surinamers die Nederland verruilen voor een bestaan in de voormalige kolonie, hun geboortegrond, lopen uiteen. Het laatste in een serie interviews over de terugkeer naar Sranang.

De deur van de slaapkamer staat open. Cyriel Karg (67) zit achter een bureautje brieven te schrijven. Nieuwsgierig kijk ik over zijn schouder naar een kopie van een verhaal over Suriname in een Nederlands dagblad. "Dat" , zegt Karg, me het verhaal tussen duim en wijsvinger aanreikend als ware het een eng insekt, "werd me opgestuurd door mensen van het ministerie van handel en industrie. Ze vroegen of ik er niets aan kon doen om die laster uit de wereld te helpen."

Volgt een tirade over de Nederlandse pers, die Suriname al schrijvend naar de afgrond heeft geholpen. "Het lijkt wel of er alleen maar ellende en troep verteld kan worden over dit land" , vindt Karg. "En het ergste is dat ik al die verhalen geloofde, terwijl 90 procent verzonnen en verdraaid is. Maar dat wist ik niet toen ik in Nederland woonde. Negen jaar lang heb ik die nonsens gehoord. De halve overheid zou hier betrokken zijn bij de drugshandel, iedereen zou corrupt en doortrapt zijn. Maar corruptie bestaat toch ook in Nederland?

En dat gezeur over sociale onrust en armoede. In Suriname wordt niet uit vuilnisbakken gegeten, de mensen hebben het nu vaak beter dan voorheen." Hij kijkt verstoord als ik vraag of hij dan geen contact met familie of vrienden had die positiever nieuws konden brengen. "Ja, natuurlijk had ik dat wel, maar die vertelden hetzelfde als de pers." En nu niet meer? "Nee, nu niet meer."

Eigen krant

We verschuiven het gesprek, omdat Karg een afspraak heeft. Bovendien moet zijn krant, de 'Sonde Spikri' (de Zondagspiegel) waar de hele familie Karg aan meewerkt, 's middags gedistribueerd worden. Karg bestelt een taxi en we tuffen naar het centrum, terwijl hij me uitlegt waar het Park is, de societeit waar hij doorgaans is te vinden.

Veel Surinamers verbazen zich over de terugkeer van Cyriel Karg. "Die heeft lef hoor" , zeggen ze. "Karg staat toch op de dodenlijst van Bouterse?" Karg is een bekende Surinamer. Hij werkte als journalist voor de radio en het Surinaamse dagblad 'De Vrije Stem' en werd later uitgever en redacteur van 'De Sonde Spikri'. Hierin ageerde hij, als bijna alle media toen, tegen de regering en waarschuwde voor militair machtsmisbruik.

Tijdens de decembermoorden in 1982, toen 15 vooraanstaande Surinamers, onder wie vijf journalisten, door het leger werden vermoord, zat Karg op een conferentie in Miami en ontsprong zo de dans. Toen hij hoorde dat ook hij op de lijst stond, leek het hem beter niet naar Suriname terug te gaan en meldde zich als politiek vluchteling in Nederland. Drie maanden geleden keerde hij met zijn vrouw terug.

Societeit

In het Park, een donkerbruin geschilderde club met een decor van oudere heren en de zachte melodie van 'Strangers in the night' zit Karg te genieten achter zijn jenevertje. "Kijk dat is nou een van die dingen die ik zo miste in Nederland: zo'n societeit als dit, waar je gezellig met je vrienden kan borrelen. In Amstelveen zijn natuurlijk wel kroegen maar er is toch maar een Park."

Natuurlijk miste hij meer. Karg voelde zich opgesloten in Nederland, in zo'n flat waar hij altijd met een trui moest rondlopen en verlangend droomde over de vochtige tropenlucht van Sranan. Hij benadrukt dat hij geen remigrant is, niet in de normale betekenis van het woord. "Ik ben nooit vrijwillig naar Nederland gegaan en was liever in Suriname gebleven, maar de omstandigheden dwongen me om te vertrekken."

Karg moest in Amstelveen opnieuw beginnen. Hij werkte een paar maanden als schoonmaker en publiceerde in de Telegraaf en de Surinaamse Weekkrant. Zijn vrouw begon een visbedrijfje. Karg gaf ook adviezen aan Surinamers met sociale problemen en was een tijdje actief in het Surinaamse verzet, waar hij al snel bonje kreeg met andersdenkenden. Toen besloot hij zich er niet meer mee te bemoeien. Na de uitspraken van Lubbers in 1990 over een gemenebest met Suriname, werd Karg enthousiast, richtte de Gemenebestkrant op en werd voorzitter van het 'bureau van het Gemenebest'. Ook nu gelooft hij dat nauwere samenwerking met Nederland onontbeerlijk is voor Suriname. Dat de meeste Surinamers zijn mening niet delen, wijt hij aan 'onwetendheid'. "Ze zijn bang dat ze hierdoor hun zelfstandigheid verliezen en een stap terug moeten doen. Maar als er geen goede samenwerking met Nederland komt, ligt Suriname over tien jaar op zijn gat."

Nog kan hij zich druk maken om 'bekende' Surinamers in Nederland die zich met de politiek bemoeien. Advocaat Andre Haakmat bijvoorbeeld, die onder president Chin A Sen verschillende ministersposten bekleedde, als buitenlandse zaken en leger en politie, is volgens Karg alleen belust op macht. "Hij heeft ook decreet A7 bedacht" , zegt Karg, "waarin staat dat standrechtelijk mocht worden opgetreden tegen alle personen die subversief bezig waren. Als dat decreet niet had bestaan, dan waren de militairen gewone moordenaars geweest en hadden ze niet hun optreden een legaal tintje kunnen geven."

Zo komen we erop of de regering de militairen voor de rechter zou moeten dagen. Karg vindt dat er in elk geval een proces moet komen en dat een democratisch gekozen regering daar de moed voor moet kunnen opbrengen. "Er zou ook een financiele schadeloosstelling moeten komen voor nabestaanden van de slachtoffers of aan mensen zoals ik, die veel verloren hebben door het militaire geweld."

Volgens Karg heeft niet iedere Surinamer die zich heeft gemeld als politiek vluchteling, recht op deze status. "Er lopen daar zoveel mensen rond die zich als zodanig lieten registreren, in de hoop sneller een verblijfsvergunning te krijgen. Dat zijn toch gewone economische vluchtelingen."

Karg heeft weinig op met Nederland, de Nederlandse politici en zeer weinig met de Nederlandse pers. Hij weet ook niet zoveel positiefs te melden over Patatakondre (aardappelland). Het is er te koud, te vol en te 'anders'. De economische neergang van Suriname is vooral te wijten aan de beslissingen van Nederlandse politici, die Suriname veel te snel de onafhankelijkheid gaven toen ze erom vroegen. (Karg is zelf lid geweest van de PNR, de nationalistische partij van Bruma, die felle voorstander was van de onafhankelijkheid.) Nederland heeft er in 1980, met bemoeienis van kolonel Valk die adviezen gaf aan de coupplegers, voor gezorgd dat Bouterse de macht kon grijpen en het guerrillagroepje van Brunswijk zo gesteund met geld en wapens dat deze het hele binnenland in de ellende kon helpen. En de Nederlandse pers heeft alles gedaan om de boel verder te verzieken.

Karg is niet de enige Surinamer die alle problemen in zijn land wijt aan de bakra's (blanke buitenlanders) en dat ook uitbundig meedeelt aan die bakra's. Nederlands politieke rol is zeker niet uit te sluiten maar bestaat er niet ook een eigen verantwoordelijkheid voor Suriname van de Surinamers?

Karg wuift mijn vraag weg. "Surinamers hadden nooit geleerd hoe je een land moest besturen, dus hoe kon je ze dat dan van de ene op de andere dag toevertrouwen?"

Hij drinkt zijn glas uit en bestelt er nog een. Een bevriende advocaat neemt afscheid van Karg. "Deze jongen is als een broer voor me" , zegt hij, op Karg wijzend, "een heel speciaal mens, die over alle zaken zo zijn eigen zienswijze heeft."

Karg kijkt hem tevreden na. "Ja het is goed weer hier terug te zijn. Het enige waar ik spijt van heb, is dat ik het besluit niet veel eerder genomen heb. Door al dat geschrijf van de Nederlandse pers dat het hier nog steeds gevaarlijk zou zijn, durfde ik het niet aan. Misschien wilde ik me ook een beetje vasthouden aan mijn positie en nam die leugens voor waar aan, omdat ik dan mijn zelfbeeld van politiek vluchteling niet hoefde op te geven. Ik heb me verscholen in mijn opstelling als politiek vluchteling. Vorig jaar durfde ik die status pas op te geven.

Ik ben niet verbitterd geraakt in Nederland, maar het heeft wel pijn gedaan om te worden verbannen uit Suriname. Ik heb nu het gevoel dat ik negen jaar achterloop, zoveel dingen heb ik gemist."

Prettige ontvangst

De ontvangst in Suriname was goed, volgens Karg. "Ik was natuurlijk gespannen, omdat ik niet wist hoe de militairen zouden reageren. Maar ik kon zonder probleem de douane passeren. Opzettelijk vertoonde ik me ook overal waar ik dacht politieke vijanden tegen te komen. Maar ik werd overal even prettig ontvangen. Er wordt ook wel als een arme donder tegen me aangekeken omdat ik zo lang verbannen ben geweest."

Karg verwacht dat zijn vrienden uit Amsterdam, die hem voor gek verklaarden dat hij naar Suriname vertrok, zijn voorbeeld volgen. "Als een schaap over de dam is, volgen er meer. Nu twijfelen ze misschien nog, maar als ze eenmaal terug zijn willen ze nooit meer weg. Ze zijn hier nodig. We moeten een nieuwe natie opbouwen, bewijzen dat er een toekomst is voor ons allemaal."

En dan komen we op zijn oude droom terug, die terugvoert naar de jaren zestig. Voor de radio maakte hij toen een hoorspel over de toekomst van Suriname in 1985. "Ik had voorspeld dat Suriname volop in produktie zou zijn. Weelderige boerderijen om het stuwmeer, een diepzeehaven vanwaar de olie en bauxiet in grote tanks weggebracht konden worden. Ook voorzag ik een massale immigratie van Hollanders en Indonesiers naar Suriname. Suriname als een grote, moderne multiculturele samenleving, zo'n beetje naar Amerikaans model."

Ruimte zat

Zijn voorspelling is even anders gelopen, hoewel Karg nog gelooft dat zijn droom in vervulling kan gaan. "Als alle Surinamers terugkomen en ook andere buitenlanders hier naar toe komen, zijn we in staat hier de economie stabiel te maken. Het enige wat Suriname mist, is mankracht. We hebben hier plaats voor 60 miljoen mensen. Er is ruimte zat."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden