In Sri Lanka wil IS laten zien dat het nog leeft

De acht mannen die verantwoordelijk zouden zijn voor de aanslagen met Pasen, volgens Amaaq, het propagandakanaal van IS. Beeld AFP

De terreurgolf in Sri Lanka lijkt nog niet in zicht. Maar de nederlagen in Syrië en Irak spoelt IS hier niet mee weg.  

De terreurdreiging in Sri Lanka is met de dood van de negen zelfmoordterroristen die zich tijdens Pasen opbliezen nog niet voorbij. De Sri Lankaanse politie raakte vrijdag verwikkeld in een bloedig gevecht met familieleden van de omgekomen terroristenleider Zahran Hashim. Zijn vader (Mohamed Hashim) en zijn twee broers (Zainee en Rilwan Hashim) werden bij de gevechten gedood, naast twaalf anderen. 

Eerder had het trio een ‘martelaars’-video online geplaatst, waarin zij naast elkaar zitten en ook kinderen te zien zijn. Rilwan roept op tot de ‘vernietiging van de ongelovigen’ en stelt dat Sri Lanka wil ‘beschermen’ door het voeren van ‘jihad’. Rilwan, die zichtbaar beschadigingen heeft opgelopen aan zijn oog en hand - volgens de Sri Lankaanse autoriteiten is dat gebeurd toen hij een bom in elkaar aan het knutselen was - bedient zich daarbij van typische IS-retoriek: “We moeten deze ongelovigen, die moslims uitroeien, een stevig lesje leren.”

Twee zwaarden

De drie mannen kwamen in dezelfde ruimte om het leven waar zij hun video hadden opgenomen, nadat zij zichzelf opbliezen. Behalve zijzelf, werden nog twaalf anderen gedood, onder wie zes kinderen. Een aantal kwam om het leven door kogels.

Opmerkelijk is dat IS na de gevechten via zijn mediakanaal Amaaq claimde dat bij de gevechten van vrijdag de terroristen zeventien politieagenten hadden gedood, nadat zij hun magazijnen hadden leeggeschoten. De Sri Lankaanse autoriteiten ontkennen deze berichten. Volgens de regering raakten slechts twee agenten lichtgewond.

De Sri Lankaanse politie heeft zondag nog eens 48 mensen gearresteerd op verdenking van betrokkenheid bij de aanslagen. Onder de arrestanten bevindt zich de broer van twee zelfmoordterroristen die zichzelf opbliezen tijdens Pasen. Bij hem thuis werden twee zwaarden aangetroffen. Hun vader, een rijke specerijenhandelaar, zit ook vast. Daarnaast is ook een aantal Syriërs en Egyptenaren opgepakt. De Sri Lankaanse autoriteiten gaan nog altijd uit van een internationale link.

Wanhopige jihadisten

De autoriteiten deden dit weekend invallen in het hoofdkwartier van de inmiddels verboden verklaarde organisatie National Tawhid Jamaat (NTJ), de groepering die samen met Jammiyathul Millathu Ibrahim (JMI) verantwoordelijk gehouden wordt voor de aanslagen. Beide groepen zouden banden hebben met IS. De laatste groep heeft de verantwoordelijkheid opgeëist voor de aanslagen. 

Islamitische Staat verkeert sinds haar nederlaag in Irak en Syrië in zwaar weer. Het ‘kalifaat’ aldaar is ingestort en de laatste ‘iconische beelden’ van IS zijn afkomstig van zijn vijanden: honderden IS-strijders die zichzelf overgeven aan de Koerdisch-Arabische militie SDF in Noord-Syrië of interviews van wanhopige jihadisten die terug naar huis willen.

Met de aanslagen in Sri Lanka wil IS laten zien dat het nog altijd bestaat. IS bezit misschien geen territorium meer, maar is nog altijd even dodelijk als vroeger en zelfs op meer plaatsen aanwezig, zo luidt de impliciete boodschap. Onlangs doken zelfs beelden van IS op in Congo.

Belediging voor de mensheid

De nieuwe terreurgolf duidt niet vanzelfsprekend op een terugkeer of herstel van IS. Aanslagen plegen op onschuldige burgers in een ver oord is logistiek gezien een koud kunstje vergeleken met oorlogvoeren tegen legers uit het Midden-Oosten of met het besturen van grondgebied, zoals IS tot voor kort deed. Bovendien hoeven terroristen in de rest van de wereld niet door IS zelf aangestuurd te worden: jihadisten doen dat vaak uit zichzelf.

Toch hebben de aanslagen veel effect, zowel op de relaties tussen bevolkingsgroepen in Sri Lanka als op de wetgeving. De Sri Lankaanse autoriteiten maakten zondagavond bekend dat vanaf vandaag alle vormen van gezichtsbedekking verboden zijn. Eerder wilde de regering gesprekken met islamitische leiders afwachten.

De katholieke kerken op het eiland hebben zondag geen openbare diensten gehouden vanwege de onveiligheid. De aartsbisschop van Colombo sprak voor een select gezelschap, onder wie de president en de premier, en tot de gelovigen via televisie. Hij noemde de aanslagen ‘een belediging voor de mensheid’, maar droeg vooral een verzoenende boodschap uit: “We mogen niet doden in de naam van God”.

Terugkeer Nederlanders

Vierhonderd Nederlandse vakantiegangers die op eigen houtje naar Sri Lanka zijn gegaan en terug willen, hebben nu een ticket. SOS International, dat de terugkeer van individuele reizigers coördineert, verwacht dat de laatsten uiterlijk donderdag thuis zullen zijn, aldus een woordvoerder. Het gaat om Nederlandse toeristen die zelf contact hebben gezocht met SOS International. Ze krijgen het geld van het ticket terug van hun reisverzekering.

Vanwege de aanslagen in Sri Lanka heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken donderdag het reisadvies aangepast naar oranje en wordt mensen aangeraden alleen naar het land te gaan als het noodzakelijk is. Sindsdien halen reisorganisaties Nederlandse toeristen terug uit Sri Lanka. Zaterdag arriveerden de eerste 77 toeristen in Amsterdam, maandagavond laat wordt een tweede vlucht met ruim 290 Nederlanders aan boord terug verwacht op Schiphol. En ook de vierhonderd individuele reizigers weten nu wanneer zij terugvliegen.

Politie vreest nieuwe aanslagen

De autoriteiten in Sri Lanka waarschuwen vandaag voor nieuwe aanslagen. Daarbij worden mogelijk een busje en extremisten vermomd als militairen ingezet, schrijft een hoge politiemedewerker in een memo. “Er kan een nieuwe golf aanslagen plaatsvinden’', citeert Reuters maandag uit de brief. Extremisten zouden vijf doelwitten in het vizier hebben voor aanslagen, onder meer in de stad Batticaloa. Het is onduidelijk wanneer de memo is geschreven. 

Lees ook:

Sinds de aanslagen is Sri Laka verlamd door spanning: ‘Alle trauma’s van de oorlog komen terug’

Op Sri Lanka komt het leven weer een beetje op gang. Maar het eiland heeft grote en diepgewortelde problemen. ‘We komen nergens toe, we zijn verlamd door angst.’ 

Moslims op Sri Lanka vrezen voor vergelding: ‘We hebben goede redenen om bang te zijn’

De angst zit er goed in bij Mohammed Farhan. ‘Natuurlijk zijn we bang’, zegt de tengere 24-jarige Sri Lankaan. ‘Er zijn hier om de hoek ook een paar bommen ontploft. En de politie zoekt nog steeds naar een busje en een vrachtwagen met explosieven. Iedereen hier is heel erg gespannen.‘

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden