In sprookjesstad Vladimir stemt men op Poetin

De Kathedraal van de Ontslapenis van Moeder Gods. Beeld TRBEELD

In sprookjesstad Vladimir zal de uitkomst van de Russische verkiezingen, volgende week zondag, geen verrassing zijn. Omdat er geen alternatief is voor Vladimir Poetin, of omdat hij gewoon de beste is.

"Wij zijn ouder dan Moskou." Alijona Fedjakova en Marina Balasjova refereren aan de tijd dat hun stad, Vladimir, nog de hoofdstad was van Rusland. Het is een opvallende uitspraak uit de mond van twee studenten. Maar Fedjakova en Balasjova zijn er trots op: de Russische geschiedenis is hen met de paplepel ingegoten en die van Vladimir in het bijzonder.

De uitspraak sluit ook naadloos aan bij datgene waar de Russische president Poetin zo graag de nadruk oplegt. Regelmatig spreekt hij over de rijke Russische geschiedenis en de orthodoxe kerk. Het is dus niet alleen de naam die Vladimir - 180 kilometer ten noordoosten van Moskou - verbindt met de Russische president.

De stad is onderdeel van de zogenoemde Gouden Ring rond Moskou - dat zijn twintig historische steden met stuk voor stuk een eigen Kremlin, talloze kerken en ander werelderfgoed. Het stadje met zo'n 350.000 inwoners is populair bij toeristen, voornamelijk afkomstig uit Azië en Rusland. De afgelopen jaren hebben de lokale autoriteiten flink geïnvesteerd om van Vladimir de sprookjesstad te maken die het tussen de elfde en dertiende eeuw moet zijn geweest (zie kader).

Lage opkomst

De gouden koepels van de Kathedraal van de Ontslapenis van Moeder Gods glimmen in het zonlicht als nooit tevoren. De pastelkleurige gebouwen staan keurig in de verf en worden 's avonds verlicht. Zelfs de houten huizen, nog een overblijfsel uit de periode dat Vladimir slechts een nederzetting was, zijn goed onderhouden. 's Avonds verlichten paarse en rode neonlampen de cafés.

Langs de doorgaande wegen staan billboards met president Poetin, recht in de camera kijkend. Het is een teken van de aanstaande verkiezingen op 18 maart, een niet toevallig gekozen datum. Het is die dag vier jaar geleden dat Rusland de Krim annexeerde. 

Tekst loopt door onder afbeelding

De Kathedraal van de Ontslapenis van Moeder Gods. Beeld TRBEELD

Oppositiekandidaten, bijvoorbeeld Ksenia Sobtsjak, zijn onzichtbaar. In dat opzicht verschilt Vladimir niet van andere Russische steden. Maar een pikant detail is dat Vladimir en omgeving tijdens de presidentsverkiezingen van 2012 de laagste opkomst had van het hele land. Hoewel Poetin dit jaar vrijwel zeker met hoge percentages zal winnen en oppositiekandidaten als Sobtsjak slechts een paar procent van de stemmen zullen halen, is een hoge opkomst wel belangrijk voor Poetins machtsbasis.

Je merkt dat de autoriteiten van Vladimir zich daarvan bewust zijn. Want onder de sprookjesachtige uitstraling gaat een andere wereld schuil. In de stad heerst, zeker bij de lokale autoriteiten, veel ontzag voor het centrale gezag in Moskou, en op een bepaalde manier ook angst.

Tsjechov

Dat wordt duidelijk tijdens een bezoek aan een kunstacademie. Daar studeert een 20-jarige studente (echte naam bekend bij de redactie). De vrouw wil producent worden van toneelstukken. Ze vertelt over het Moskouse Gogol-centrum - een liberale broedplaats voor modern theater in Rusland. Als ze het voor het zeggen heeft, is de studente daar over een aantal jaren werkzaam en produceert ze onder meer toneelstukken van Tsjechov. "In het Gogol-centrum heerst vrijheid, daar kan alles."

De studente is geboren in de regio en verhuisde naar Vladimir voor haar opleiding. Tegen wil en dank, want Moskou trekt meer. Daar gebeurt het op artistiek gebied. "In deze stad is slechts één theater."

Met de overheid heeft de vrouw niet veel op. De autoriteiten hebben volgens de studente veel te veel in de melk te brokkelen, en dat beperkt kunstenaars in hun vrijheid. Het Russische ministerie van cultuur stelt geregeld voorwaarden aan theatervoorstellingen in ruil voor subsidies. Zonde, meent de kunstenares. Of ze gaat stemmen? Ze lacht en schudt dan haar hoofd. "We maken er grappen over in de klas en denken erover om heel groot de naam van een klasgenootje op het stemformulier te schrijven."

Melden bij de directie

Het zijn dit soort geluiden waar de autoriteiten niet op zitten te wachten. Want op universiteiten en hogescholen is oppositiepoliticus Aleksej Navalny, die overigens niet mee mag doen aan de verkiezingen, erg populair. Na het gesprek met Trouw moet de studente zich melden bij de directie van de kunstacademie. De reden blijft onduidelijk, de naam van Navalny heeft ze niet in de mond genomen. Er wordt haar gevraagd waar ze over sprak met die onbekende persoon, vervolgens worden camerabeelden bekeken en moet de verslaggever zich melden bij de immigratiedienst.

Het toont de angst voor het centrale leiderschap, zeker als er verkiezingen in aantocht zijn. De autoriteiten in de regio lopen niet graag uit de pas en willen duidelijk maken dat ze wel degelijk kunnen optreden als de regels worden geschonden.

Tatjana Sjisjova (60), ook een inwoner van Vladimir, is inmiddels wel gewend aan die sturende overheid. Ze weet niet beter. Ze heeft de Sovjet-Unie nog meegemaakt. Toch heeft ze altijd haar eigen plan getrokken. Ze verbouwt al jaren haar eigen groente op het stukje grond dat grenst aan de spoorbaan.

Tekst loopt door onder afbeelding

Sjisjova (tweede van rechts) met haar vriendinnen. Beeld TRBEELD

Wodka

Het huis van Sjisjova (ze woont er al sinds haar tweede) staat vol met iconen, aan de muren hangen foto's van de kleinkinderen. Trots laat ze een boek zien dat ze zelf heeft samengesteld met meisjes poserend in witte jurken. Het zonlicht schijnt op hun nog onbevangen gezichten. 

Het huis telt twee slaapkamers, een woonkamer en een keuken waar ze haar groente en zelfgestookte wodka uitstalt. Sjisjova woont hier met haar man, haar dochter, haar schoonzoon en haar drie maanden oude kleinkind.

Deze middag zijn ook vriendinnen van haar op bezoek. Ze hebben wat te vieren en drinken de wodka en cognac. "Laten we proosten", zegt Sjisjova keer op keer terwijl ze iedereen nog een klein glaasje met drank overhandigt. De vrouw heeft rode blosjes op haar wangen, het haar is rood geverfd en haar pretogen kijken tevreden de kring rond. Ze praat onophoudelijk en probeert haar gasten ingemaakte kersen te laten proeven.

Bijverdienen na het pensioen

Sjisjova heeft dit huis te danken aan haar vader die ten tijde van de Sovjet-Unie werkte voor de spoorwegen. Ze is er gelukkig. "In de zomer is het hier prachtig. Ja, er is veel veranderd. Vijftien jaar geleden was hier nog geen stromend water." Sjisjova is met pensioen, maar werkt desondanks nog in een ziekenhuis op de kinderafdeling. De meeste gepensioneerden in Rusland zien zich gedwongen bij te verdienen omdat het pensioen simpelweg niet volstaat.

Sjisjova klaagt niet, daarvoor is het leven te mooi. De dames beginnen een discussie over de Sovjet-Unie. Twee van de vier vrouwen verlangen terug naar die tijd toen de banen nog voor het oprapen lagen. Sjisjova haalt haar schouders op. "Ik stem gewoon op Poetin, zoals altijd. Ik weet niet of hij de beste politicus is die we hebben gehad, maar er is geen alternatief." Wat Poetin goed doet, zegt Sjisjova, is Rusland promoten in het buitenland.

Dat vindt ook bar-eigenaar Michail Pankratov (29). "Dat vind ik echt." Pankratov bezit een piepklein koffietentje in het hart van Vladimir. Het is in trek bij jonge mensen en toeristen vanwege de goede cappuccino's. De bar-eigenaar baseert zijn mening voornamelijk op het nieuws dat hij ziet op tv. 

De Russische staats-televisie is voor veel Russen nog altijd de belangrijkste nieuwsvoorziening en deze zendt voornamelijk de successen uit die Poetin behaalt in het buitenland. Denk aan de annexatie van de Krim. Oekraïne is momenteel naar de achtergrond verdreven. De oorlog in Syrië, waar Rusland sinds 2015 vecht aan de zijde van president Assad, krijgt meer aandacht.

Tekst loopt door onder afbeelding

Rechts: bar-eigenaar Michail Pankratov. Beeld TRBEELD

Pankratov is zich ervan bewust dat het Westen veel kritiek heeft op het autoritaire systeem in Rusland. "Maar weet je wat het is? Rusland heeft tijd nodig om zich om te vormen tot democratie. In de VS is dat proces toch ook geleidelijk gegaan. Wij zijn een groot land, en mensen zijn hier nu eenmaal niet erg politiek actief." Pankratov zelf overigens ook niet. "Ik weet nog niet wat ik ga stemmen. De verkiezingen hebben sowieso weinig invloed. Poetin wordt hoe dan ook weer president."

Sneeuw

De meeste inwoners van Vladimir zijn gelaten, leven hun eigen leven en proberen niet te veel bezig te zijn met de politiek. In dat opzicht verschilt Rusland weinig van andere Europese landen. De inwoners werken, hakken het ijs weg voor hun huizen, trekken op zondag eropuit met de kinderen. Die sjezen, gekleed in skipakken, op grote rubberen banden de heuvels af die bezaaid liggen met sneeuw. Of ze schaatsen op de schaatsbaan die nog niet zo lang geleden is aangelegd in de stad.

Het verschil met andere Europese landen is dat oppositiekandidaten geen schijn van kans maken in Rusland. Is zo'n verkiezing dan geen farce? "Ik weet niet of dat zo is", zeggen de studenten Alijona Fedjakova en Marina Balasjova. "Navalny is zelf corrupt. En Ksenia Sobtsjak heb ik nooit gemogen. Heb je haar wel eens op tv gezien?", zegt Fedjakova. "Niet serieus te nemen. Poetin is gewoon de beste politicus."

De gepensioneerde Sjisjova haalt haar schouders erover op. Ze heeft haar stad compleet zien transformeren. Maar ze gelooft niet zozeer dat dit toe te schrijven is aan bepaalde politici. Het gaat vooral om de kracht van de mensen zelf. "Het belangrijkste is dat ik nu gelukkig ben. Uiteindelijk moet je toch zorg dragen voor je eigen voorspoed. Tenminste dat heb ik altijd gedaan. Daar komt geen politicus aan te pas."

Vladimir als hoofdstad

Tussen de elfde en dertiende eeuw was Vladimir de belangrijkste stad van wat toen nog het land van de Roes heette. Dat is de voorloper van het huidige Rusland en omvatte een deel van Oekraïne, Rusland, Wit-Rusland en Polen. Vladimir werd een essentiële stop op de handelsroute tussen Azië en Europa.

Het was prins Andrej Bogolijoebski die de stad in de twaalfde eeuw allure gaf. Hij liet kerken bouwen, met als pronkstuk de Kathedraal van de Ontslapenis van Moeder Gods. Een witte kerk met talloze iconen en gouden koepels. Later werden prinsen en zelfs tsaren in deze kathedraal gekroond. Bogolijoebski maakte van Vladimir een spiritueel middelpunt waarin het orthodoxe geloof een hoofdrol opeiste.

De stad kreeg veel te verduren tijdens de inval van de Mongolen in 1238 en verloor in de zestiende eeuw zijn koppositie aan Moskou. De grandeur van voorheen verdween tijdens het communisme.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden