In Sparta, bij de allervroegste Europeaan

Wie Athene zegt, moet ook Sparta zeggen. Formidabele rivalen in de oudheid, de een bezongen om zijn kunst en filosofie, de ander om zijn militaire kracht. Maar dat was voor onze jaartelling.

Sparta is nu, ten opzichte van Athene, een onbetekenend provinciaal stadje van 35.000 inwoners, midden op de Peloponnesus, bereikbaar alleen via een provinciale weg. Het ligt op een vlakte in het heuvelland van Lakonië en aan de voet van het machtige Taygetos gebergte, dat er oprijst als een Himalaya, met toppen die eeuwige sneeuw suggereren, maar die suggestie danken aan witte verkleuringen van het gesteente.

Toen ik er aankwam, na een tocht die eerst door de heuvels van Arcadië voerde, zonder erg arcadisch aan te doen, lag het lage zonlicht nog over de witte stad, die verrassend modern en fris aandeed. Het stedelijk patroon, in de vorm van een streng grid van brede lanen omzoomd met sinaasappelbomen en neoklassieke gebouwen, is nog te danken aan een Beierse architect, Friedrich Stauffert, die in opdracht van Otto I, de eerste monarch opgedrongen aan het vrije Griekenland, rond 1834 de planologie van het moderne Sparta ter hand genomen had - helaas boven op de resten van de antieke stad, waarvan alleen de verkruimelde Akropolis overbleef.

Dat alles werd me uitgelegd door Stavros, die in Sparta in de Stauffert-straat woont en in de omgeving van de stad een biologisch pluimveebedrijf heeft opgezet. We hadden in de avond afgesproken in een klein restaurant aan het centrale plein, in een gezelschap van vrienden, hetgeen betekende dat de tafel werd overladen met gerechten en de wijn en de tsipouro rijkelijk vloeiden.

Stavros sprak Nederlands, hij had in Wageningen gestudeerd. Op zijn kaartje stond animal scientist. Hij had, zei hij, in Griekenland altijd zijn belasting betaald, 'tot op de laatste cent'. Een bijzonderheid, want zo had hij - zoals hij dat uitdrukte - 'een recht van spreken' gekocht. Hij bedoelde dat men in Sparta naar hem - de man met schone handen - luisterde, toen hij de gemeente onlangs een nieuw systeem voor het recyclen van afval had voorgesteld, waarvoor hij met anderen een naamloze vennootschap oprichtte, met het idee om alle burgers erin te laten participeren. Het scheiden van afval leverde zo geld op voor de hele gemeenschap. Men kon er, zei Stavros, een nieuw archeologisch museum van bouwen.

Niet eens een museum had de stad dus op dit ogenblik, de stad die model stond voor de verdediging van de Griekse waarden, onder aanvoering van de heldhaftige Leonidas, die zich, volgens de mythe, in 480 voor Christus bij Thermopylae met driehonderd Spartanen doodvocht tegen een overmacht van de Perzen.

Zijn standbeeld kroonde de stad, bovenaan de boulevard. Achter hem wapperden drie vlaggen, die van Sparta, die van Griekenland en die van de Europese Unie.

Zonder Leonidas hadden jullie nu Perzisch gesproken, kreeg ik aan tafel te verstaan. Nooit aan gedacht: een Spartaan als wegbereider van het vrije Europa.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden