Column

In spandoeken op kansels geloof ik niet meer, maar gerechtigheid lijkt me nog steeds een goed idee

Beeld Trouw

Het was midden in de Koude Oorlog, de Russen waren Afghanistan binnengevallen, in Midden-Amerika werd gevochten tussen rechtse regimes en linkse guerrilla’s, in Nederland moesten kruisraketten worden geplaatst of juist niet, en in Zwolle schreef een 18-jarige jongen revolutionaire poëzie op zijn zolderkamer. 

'Er moet een spandoek op de kansel', dichtte hij – let op het binnenrijm. 1982 was het, ik zat in het laatste jaar van de middelbare school en stond al ingeschreven bij de Evangelische School voor Journalistiek. Daar deden ze weliswaar niet aan revoluties en baden ze voor de Navo, maar dat maakte mij niet uit: ik zou mijn eigen gang gaan en het spoor volgen van Koos Koster, Jan Kuiper, Joop Willemsen en Hans ter Laag, de Ikon-journalisten die in El Salvador waren vermoord.

De Zembla-reportage ‘In koelen bloede’ bracht het allemaal weer terug. Het engagement van de Ikon-ploeg, onweerstaanbaar voor een opstandige adolescent met journalistieke ambities. Maar ook de atmosfeer van die jaren, toen alles in het teken stond van de Oost-West-tweekamp, of je er aan mee wilde doen of niet. 

In de Zembla-uitzending zat een fragment van Ronald Reagan, waarin hij de Amerikaanse steun aan de regimes in Midden-Amerika rechtvaardigde door op de kaart te wijzen. Voor je het wist stonden de communisten in de straten van Houston. “Midden-Amerika is Amerika”, verklaarde hij, en dan keek je niet op een doodseskader meer of minder.

Tegenwoordig wordt Reagan vooral gezien als de man die de Sovjet-Unie op de knieën kreeg, gesymboliseerd door die ene uitspraak: ‘Mister Gorbatsjov, tear down this wall’. Het is veel te veel eer, maar zelfs al zou hij eigenmachtig de Muur omver hebben gekegeld, dan nog valt Reagan te verwijten dat hij een scherp oog voor het kwaad hier paarde aan blindheid voor het kwaad daar. Dat was een kwaal waar in die jaren hele samenlevingen aan leden: rechts wees naar de misdaden van links, links naar die van rechts, en de polarisatie was totaal. 

Wat dat betreft is de verdeeldheid van nu niets nieuws. En nog steeds blijkt het moeilijk mensenrechten inderdaad als universeel te zien, en schendingen ervan als altijd even ernstig, waar die ook plaatsvinden.

Medeplichtig

Toen in El Salvador in 1993 uiteindelijk de balans werd opgemaakt, telde men 75.000 burgerslachtoffers. De VS waren daaraan medeplichtig. Alleen al daarom is het goed dat Zembla op zoek is gegaan naar de verantwoordelijken voor de moord op de Ikon-journalisten. Het toont aan dat er nog een rekening openstaat, en dat is er één uit vele. 

Zembla vond de opdrachtgever van de moord, de Salvadoraanse kolonel Reyes Mena, in Virginia, waar hij vloekend op de communisten een ongestoord Amerikaans leven leidt. Ook spoorde Zembla de Amerikaanse militair op die indertijd functioneerde als adviseur van Reyes Mena. Twee potentiële verdachten van oorlogsmisdaden – ik hoop dat Nederland er alles aan doet om hen te laten vervolgen. 

In spandoeken op kansels geloof ik niet meer, maar gerechtigheid lijkt me nog steeds een goed idee.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de 'keiharde nuance' en het 'onverbiddelijke enerzijds-anderzijds' preekt. Zijn andere columns leest u hier.

Lees ook:

Roep om vervolging van het brein achter de Ikon-moorden: 'Gun hem geen rust'

Nu duidelijk is wie er verantwoordelijk is voor de moord op de Ikon-journalisten in 1982, klinkt alsnog de roep om vervolging van de verantwoordelijke kolonel Reyes Mena.

Berechting Ikon-moorden is een zware klus

Waarom duurt het strafonderzoek naar het 'brein van de Ikon-moorden' al vijf jaar? "Iemand vinden is niet hetzelfde als het zorgen voor bewijs", zegt het Landelijk Parket. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden