In Soedan woedt een broodoorlog

Een man verlaat een bakkerij in de Soedanese hoofdstad Khartoem (rechtsonder) terwijl buiten een woedende menigte protesteert tegen de stijgende broodprijzen. Beeld AFP

Soedanezen gaan massaal de straat op om te protesteren tegen de stijgende broodprijzen. Economisch gezien ligt het land er slecht bij.

Tot voor kort betaalden Soedanezen 0,5 pond (6 cent) voor een brood van de bakker, maar in het nieuwe jaar moeten zij minstens het dubbele neerleggen. Veel inwoners van het noordoostelijk gelegen Afrikaanse land kunnen dat echter niet opbrengen. Zij zijn de afgelopen dagen de straat op gegaan om te protesteren tegen de prijsstijging. Bij een van de demonstraties is een student omgekomen.

'Nee, nee tegen de prijsstijging', scandeerden honderden studenten maandag op de campus van de universiteit in hoofdstad Khartoum. Ook in verschillende andere steden uitten demonstranten hun onvrede. In de hoofdstad van de staat West-Darfur openden veiligheidstroepen het vuur op mensen, toen zij een overheidsgebouw in brand staken. Op andere plekken gebruikte de politie traangas om de menigten uiteen te drijven.

De staatssecretaris van binnenlandse zaken, Babikir Digna, zei dat hij niet zal aarzelen om de demonstraties hardhandig neer te slaan. Drie oppositieleiders zijn opgepakt en de autoriteiten hebben de verkoop van zes kritische kranten stopgezet.

Oorzaak van de stijgende prijzen is het besluit van de overheid om subsidies af te schaffen - op advies van het IMF - en de import van graan stop te zetten. Ook de stijgende inflatie, rond de 30 procent in 2017, zorgt ervoor dat Soedanezen steeds meer geld moeten betalen voor hetzelfde product.

Begin deze maand devalueerde de overheid de koers van de nationale munt van 6,7 Soedanese pond naar 18 pond per dollar. Het IMF adviseerde Soedan oktober vorig jaar om hun wisselkoers door de markt te laten bepalen, maar dat advies heeft het land dus niet overgenomen.

Economische sancties

De regering neemt deze maatregelen in een poging de economie een boost te geven. Soedan heeft de afgelopen jaren sterk geleden onder Amerikaanse sancties en de afscheiding van Zuid-Soedan in 2011, waardoor het driekwart van de olie-inkomsten verloor. Afgelopen oktober zijn de economische sancties na twintig jaar vervallen, wat betekent dat buitenlandse bedrijven weer in het land mogen investeren en andere financiële restricties worden opgeheven.

"De afschaffing van de sancties biedt nieuwe mogelijkheden, maar die moeten wel worden benut door de Soedanese regering", zegt Jan Abbink, antropoloog-historicus gespecialiseerd in Noordoost-Afrika. "Tot nu toe heeft president Omar al-Bashir nog weinig gedaan om de nationale economie aan te passen, te stabiliseren en beter open te stellen voor investeringen uit het buitenland. Het gaat hem in eerste instantie niet om economische ontwikkeling. Hij wil vooral zijn eigen positie en die van de elite rondom zijn partij in stand houden. Het welzijn van zijn bevolking is daaraan secundair", aldus Abbink.

Maar het is nog te vroeg om te stellen dat de Soedanese overheid heeft gefaald. "Het vereist zo'n twee à drie jaar voordat we de effecten van de opgeheven sancties merken."

Het is niet de eerste keer dat Soedanezen protesteren. In 2013 gingen vooral de lagere groepen en middenklasse de straat op vanwege de stijgende olieprijzen.

"Alleen economische problemen brengen de mensen nog op de been. Politieke protesten in Soedan, - de facto een dictatuur - worden nog hardhandiger de kop in gedrukt", zegt Abbink. Volgens hem zullen de opstanden weinig uithalen. "Dit is niet systeembedreigend."

Soedan internationaal weer in trek?

De opheffing van de economische sancties heeft te maken met de veranderende rol van Soedan in de wijdere regio. Verschillende ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat landen Soedan weer als vriend willen.

- Soedan is een doorvoerland in de migratiestroom van Afrika naar Europa. Het land was dan ook legitiem gesprekspartner bij besprekingen hoe deze vluchtelingencrisis aan te pakken.

- De laatste jaren speelt Soedan zichzelf in de kijker als potentieel partner tegen islamitisch extremisme. Bijvoorbeeld in de strijd tegen terreurorganisaties als IS en Al-Qaida.

- Soedan werkt als een soort buffer tussen Egypte en Ethiopië in het conflict rondom de Nijlkwestie. Het tussenliggende land heeft met beide contacten en probeert te bemiddelen.

- Recentelijk heeft Soedan besloten haar alliantie met Iran in te ruilen voor een bondje met Saudi-Arabië. Dat viel in goede aarde bij westerse landen als de VS.

Lees ook: De hongersnood in Zuid-Soedan is door mensen veroorzaakt (februari 2017)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden