In Soedan heeft de oppositie het vertrouwen in de militairen verloren

De RSF werd door de jaren heen steeds oncontroleer­baarder. Maandag sloeg de militie een protest neer, er vielen tientallen doden. De oppositie heeft het vertrouwen in de militairen nu verloren. 

In plaats van feest op Eid al-Fitr, het einde van de ramadan, heerst rouw, angst en woede in Soedan na het bloedbad maandag in de hoofdstad Khartoem. Zeker 35 demonstranten werden gedood door veiligheidstroepen. Artsen zeggen dat er honderden gewonden zijn.

Artsen klagen dat ziekenhuizen zijn omsingeld door de Rapid Support Forces (RSF), de militie die zich vooral schuldig maakte aan de moordpartij. “Een groot aantal van de martelaren werd door de RSF meegenomen en in de Nijl gegooid, melden zowel artsen als gewonden”, schrijft de vakvereniging van artsen in een verklaring.

Wegen in Khartoem zijn grotendeels verlaten nadat demonstranten met dodelijk geweld werden verjaagd van een plein voor het militaire hoofdkwartier in Khartoem. Daar hielden ze sinds twee maanden een vreedzame sit-in en eisten ze een burgerregering na de afzetting van de militaire dictator Omar al-Bashir. Maar de heersende militaire raad is niet van zins alle macht af te staan. 

Verkrachtingen

“Ik zit met mijn kinderen thuis en ga de deur niet uit”, vertelt journaliste El Zahraa Ibrahim telefonisch uit Khartoem. “Er zijn nog steeds schoten te horen. Bovendien doen ook verhalen de ronde dat vrouwen tijdens de chaos van maandag zijn verkracht door de RSF.”

Ook op sociale media duiken die aantijgingen op. “Er zijn hardnekkige geruchten dat vrouwen zijn verkracht”, twittert ‘angry doctor’, waarachter een Soedanese medisch student schuilgaat. Journaliste Ibrahim twijfelt er niet aan. “Ik weet hoe de RSF heeft huisgehouden in Darfur. Ik kom oorspronkelijk uit die regio en ken de waarheid. Ik blijf uit hun buurt.” 

Darfur is een regio in het westen van Soedan waar in 2003 een opstand tegen de regering in Khartoem begon omdat niet-Arabische bevolkingsgroepen in de regio zich gemarginaliseerd voelden. President Bashir vormde een militie van Arabische bevolkingsgroepen in Darfur om de rebellie neer te slaan en het vuile werk van het leger op te knappen. 

Deze Janjaweed-militie, later omgedoopt tot RSF, maakte zich volgens mensenrechtenorganisaties schuldig aan moordpartijen, massale verkrachtingen en verwoestingen. 

Trouw sprak tijdens een reis in 2004 door de regio met tientallen meisjes en vrouwen over de groepsverkrachtingen door militieleden. Ze werden soms weken achtereen verkracht en waren na vrijlating niet meer in staat te lopen. De toen 15-jarige Khadija in het dorp Kaileck zei: “Ze hielden me tien dagen vastgebonden aan een boom en maakte me alleen los om me te verkrachten.”

Hemedti

Het Internationaal Strafhof (ICC) beschuldigt Bashir van schendingen van mensenrechten, oorlogsmisdaden en volkenmoord in Darfur maar hij heeft arrestatie altijd kunnen ontlopen. De RSF werd door de jaren heen steeds oncontroleerbaarder voor het regime in Khartoem. Toen Mohamed Hamdan Dagalo, beter bekend als Hemedti, zes jaar geleden de leiding kreeg over de militie, groeide die uit tot een van de drie belangrijkste en machtigste pilaren van de strijdkrachten, naast het traditionele leger en de geheime dienst. 

Door die positie schopte de nauwelijks geschoolde Hemedti het tot vicevoorzitter van de heersende militaire raad die de macht overnam van Bashir. Hij wierp zich eerst op als beschermer van de demonstranten, maar heeft nu genoeg van ze en liet zijn RSF opnieuw het vuile werk opknappen door de demonstranten met geweld te verjagen. 

De militaire raad heeft de besprekingen met de oppositie over een overgangsregering afgebroken en belooft binnen negen maanden verkiezingen te houden. “Besprekingen hebben geen zin meer want de oppositie wil niets anders dan andere politieke partijen en veiligheidstroepen uitsluiten van zo’n regering”, verklaarde voorzitter Abdel Fattah al-Burhan van de militaire raad. 

De oppositie heeft nu elk vertrouwen in de militairen verloren en bezint zich over nieuwe acties. Mohamed Yousef al-Mustafa, een woordvoerder van de oppositie meent: “De situatie is nu: zij of wij. Er is geen alternatief.” Soedanezen vrezen echter voornamelijk Hemedti die, zoals te horen is in Khartoem, zijn ware gezicht heeft getoond. Zal hij straks ook de militaire raad zat worden en zelf de macht grijpen met zijn goed uitgeruste en numerieke RSF? En breken er dan voor heel Soedan Darfurtoestanden aan?

Lees ook:
Leger schiet met scherp in Soedan en slaat protesten neer

De militaire leiding treedt met grof geweld op tegen betogers in Khartoem. Het heeft een averechts effect: Soedanezen gaan massaal de straat op en barricaderen de straten.

Soedan wil militairen én burgers de macht geven, maar niet iedereen heeft vertrouwen

Een deling van macht tussen burgers en militairen moet de rust terugbrengen in Soedan, maar niet iedereen heeft vertrouwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden