In Seattle kun je voor de file kiezen (of niet). Is dat iets voor Nederland?

Beeld ANP

Wie deze ochtend opnieuw vaststaat in een regenachtige ochtendspits, moet even de ogen sluiten en fantaseren over het Amerikaanse Seattle. Op de State Route 405 van Bellevue naar Lynnwood staan automobilisten net zo stil als bij Diemen, maar ze kunnen de file ook vermijden door de HOT-lane te nemen.

Deze vrijliggende rijbaan is alleen voor auto’s en busjes die meerdere personen aan boord hebben en daarmee vergelijkbaar met de carpoolstrook die ooit op de Nederlandse A1 aantakte. Maar de afkorting HOT staat ook voor High Occupancy Toll, want de Amerikaanse extra strook is tevens voor forensen die in hun eentje willen reizen maar bereid zijn tol te betalen voor de leegte op de extra baan. Zodra zij zich voor 15 dollar hebben geregistreerd en een ‘Good to go!’-sticker met streepjescode linksonder achter hun voorruit hebben geplakt, kunnen ze bij filevorming snel de extra baan op.

De apparatuur boven de weg signaleert het voertuig en schrijft automatisch de tol van de rekening af. De hoogte van dat bedrag is variabel. Als het erg druk is op de Valley Freeway, zoals de SR 405 in de volksmond heet, betalen gebruikers het volle pond: 9 dollar. Als het rustig is, kost de extra baan nog geen 50 dollar cent.

Keuzevrijheid

“Automobilisten hebben zo een enorme keuzevrijheid”, zegt Ben Immers, de oud-hoogleraar verkeer en infrastructuur van de TU Delft die sinds kort een eigen adviesbureau heeft. “Ze kunnen in de file staan, ze kunnen ook carpoolen om zo gebruik te maken van de vrije baan. En ze kunnen alleen reizen en tol betalen. Ze kunnen zelfs kiezen iets vroeger van huis te gaan zodat ze in aanmerking komen voor het lage tolbedrag.”

Beeld Brechtje Rood

Hoewel de HOT-lane zich in de staat Washington al tien jaar heeft bewezen (er zijn geen technische problemen en de herverdeling van verkeer leidt tot een teruggang van de file) zal die er in Nederland niet komen. Daar is slechts een reden voor: het ontbreken van politiek draagvlak. 

Minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur) liet gisteren bij BNR Nieuwsradio nog weten dat rekeningrijden er deze kabinetsperiode niet inzit. Ze denkt aan de aanleg van de A24 via de Maasdeltatunnel, de aanpak van knooppunt Hoevelaken, de A15, het Rottepolderplein en de Zuidas. “Allemaal grote infraprojecten die niet op korte termijn klaar zijn. In die zin komt de verlichting pas na 2023”, aldus de minister.

Gemiste kans

Dat is een gemiste kans, vindt verkeersdeskundige Ben Immers. Nederland kan niet experimenteren met vormen van beprijzing, omdat er op nationaal niveau geen politiek draagvlak is. Hij zou graag zien dat steden of regio’s de vrijheid krijgen om op lokaal niveau alternatieven als de HOT-lane uit te proberen, om de beste resultaten landelijk in te voeren. “Zo is de A4 tussen Leiden en Amsterdam uitermate geschikt voor zo’n strook, maar de moeilijkheid is dat gemeenten geen enkele bevoegdheid hebben om met tol te experimenteren. De rijkswegen zijn van het rijk en daarover gaat de gemeente niet. Dat is wonderlijk, omdat gemeenten wel de parkeertarieven zelf mogen bepalen. Alsof dat geen mobiliteitsbeprijzing is.” 

Beeld Brechtje Rood

De gemeente Amsterdam heeft laten weten graag een lokale pilot met beprijzing te willen, maar dat het kabinet dwarsligt.

Hoewel ook het oppervlakte aan asfalt toeneemt, blijft de drukte op de weg de komende vijf jaar aanzwellen door een verwachte aanhoudende economische groei, zo blijkt uit een rapport van het Kennisinstituut Mobiliteit (KiM). De capaciteit van het wegennet neemt wel toe, maar lang niet genoeg om die groei op te vangen. De reistijd voor automobilisten kan tussen nu en 2023 met meer dan een derde toenemen, zo luidt de prognose.

Het aantal personenauto’s nam sinds 2005 toe van 7 miljoen tot 8,2 miljoen in 2017. Het aantal reizigerskilometers (dus ook per openbaar vervoer) ging in die periode van 182 miljard naar 188 miljard. 

Beeld Brechtje Rood

Tips in de file

•Om onnodige files te voorkomen, is het zaak op snelheid in te voegen en niet onnodig de remlichten te laten zien. Door simpel het gas los te laten, mindert de auto ook snelheid.
•Maak bij file optimaal gebruik van de banen. Voeg als het aantal rijbanen van 3 naar 2 gaat pas in bij de pijlen. Zo maakt u optimaal gebruik van de ruimte. Gebruik ook de spitsstrook zodra deze is opengesteld.
•Laat de auto in de file zo veel mogelijk rollen. Rem zo min mogelijk, maar blijf met een beetje gas zo stabiel mogelijk rijden. Dit is ook zuiniger en milieuvriendelijker dan optrekken/remmen.
Wissel niet onnodig van rijbaan. Het effect is vaak dat andere automobilisten moeten remmen.
Hou voldoende afstand, maar overdrijf niet. Een overschot aan ruimte nodigt andere automobilisten uit in te voegen.
Blijf in het midden van de baan rijden om motorrijders ruimte te geven.
Blijf geconcentreerd.

Lees ook:

Hoe overleef je een week zonder auto?

Twintig Amsterdammers leverden in de Europese mobiliteitsweek hun autosleutels in. Ze reisden alleen met openbaar vervoer, Uber en Snappcar. ‘Het zou heel goed voor de stad zijn als meer mensen dit doen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden