In Sahara gaat zon niet meer voor niets op

Opwekking elektriciteit uit zonne- en windenergie in het Midden-Oosten en Noord-Afrika: toekomstplan. Bron: DII ©Trouw, KARIN TIMMERMAN Beeld
Opwekking elektriciteit uit zonne- en windenergie in het Midden-Oosten en Noord-Afrika: toekomstplan. Bron: DII ©Trouw, KARIN TIMMERMAN

Woestijnstroom is gewild. Dat beseffen heel veel partijen. Het industriële project Desertec wil de Sahara volzetten met zonnepanelen. Marokko op zijn beurt heeft zelf zonne-energieplannen. Voor de eigen energiebehoefte én werkgelegenheid.

De muren van de boerderij van M'hand zijn van natuursteen en hebben dezelfde bruinige kleur als de aarde. Des te opvallender is het zonnepaneel dat op het platte dak in de zon staat te schitteren. M'hands boerderij ligt in de buurt van het stadje Aguelmous, in het binnenland van Marokko. De zon schijnt er altijd.

Dankzij het zonnepaneel is het voor M'hand en zijn familie een stuk gemakkelijker geworden om televisie te kijken en de mobiele telefoon op te laden. "Vroeger gebruikte ik daarvoor een accu, maar die moest ik vaak opladen bij de garage, een heel eind verderop. Om het huis te verlichten gebruikten we kaarsen." Het zonnepaneel van M'hand heeft ook een andere functie: "Nu is het 's avonds lang licht, maar 's winters is het vroeg donker. En dan is 't hier pikdonker. Dankzij het zonnepaneel is ons huis dan toch goed verlicht."

M'hand kon het zonnepaneel aanschaffen dankzij een speciaal overheidsprogramma voor uitbreiding van de stroomvoorziening op het platteland. Het Duitse agentschap voor internationale samenwerking GIZ was daarbij betrokken. Energie-expert Dieter Uh: "Wij hebben geholpen met de installatie van solar energy homes, kleine installaties die een huishouden van stroom kunnen voorzien."

Dankzij Duitse en Spaanse ngo's doen kleinschalige zonne-energieprojecten hun intrede in Marokko. Waar buurlanden Tunesië en Spanje subsidies beschikbaar stellen aan bedrijven en particulieren die zonnepanelen willen aanschaffen, leek Marokko lange tijd niet warm te lopen voor zonne-energie.

Dat is echter radicaal aan het veranderen. Marokko realiseert zich dat het met 3000 zonuren per jaar - het dubbele van Nederland - de ideale omstandigheden heeft voor het opwekken van elektriciteit uit zon. En nu zonne-energie in Europa in de belangstelling staat, ziet het zelfs mogelijkheden om de Europese markt te betreden.

Marokko importeert nu nog 95 procent van zijn energiebehoefte, voornamelijk steenkolen uit Zuid-Afrika. In 2020 moet daar ten minste 20 procent duurzame energie voor in de plaats zijn gekomen. Marokko investeert negen miljard dollar in het Plan solaire, het nationale zonne-energieplan.

Amine Chaouki van elektriciteitsbedrijf ONE: "Volgend jaar beginnen we met de installatie van zonnecellen in Ouarzazate. In de jaren daarna worden op vier andere plekken in Zuid-Marokko zonne-energieparken ingericht. Het doel is om 2000 megawatt te generen in 2020."

Op dit moment is de maximale vraag op piekmomenten, als op hete dagen in de steden overal de airco's staan te blazen, 4890 megaWatt voor heel Marokko. Er zijn enorme verschillen in het stroomverbruik van huishoudens: een alleenstaande in de stad verbruikt soms meer dan een gezin met twaalf kinderen op het platteland. Het verbruik per persoon ligt nu nog een stuk onder het gemiddelde verbruik van inwoners van ontwikkelingslanden, maar met het toenemen van de welvaart groeit de vraag naar energie snel.

Marokko is zich er inmiddels van bewust dat zonne-energie, samen met windenergie, van essentieel belang is om te voldoen aan die toenemende vraag. Medewerkers van het ministerie van energie en van het onlangs opgerichte agentschap voor zonne-energie Masen wonen de ene na de andere conferentie over duurzame energie bij.

Een deel van de zonne-energie wil Masen exporteren. Europese bedrijven volgen de ontwikkelingen op de voet, maar zijn enigszins sceptisch over de enorme omvang van de beoogde projecten en over de export-ambitie.

Is het niet erg ambitieus om over export te spreken, nu Marokko nog zoveel fossiele brandstof importeert? Chaouki: "Marokko exporteert nu ook al stroom, tijdens spitsuren wordt energie aan Spanje en aan Algerije geleverd. Bovendien is stroom opgewekt uit zonne-energie nu duurder dan die uit fossiele brandstoffen. Met de verkoop van schone energie verdienen we geld voor de aankoop van fossiele brandstoffen."

Stroom exporteren naar Europa blijft volgens Chaouki een plan voor de lange termijn. "De Europese regelgeving moet nog worden aangepast voor vrij transport van gas en stroom. We zouden bijvoorbeeld graag stroom aan Frankrijk leveren, maar dat is nu nog duur en ingewikkeld." In afwachting daarvan doen Europese landen hun best om een voet tussen de deur te houden: Spanje, Frankrijk en Duitsland hebben al laten weten overeenkomsten met Marokko te hebben gesloten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden