In Roombeek heeft elk huis een verhaal

Vijf jaar na de vuurwerkramp krijgt de wijk Roombeek in Enschede haar nieuwe gezicht. Er zijn al net zoveel woningen gebouwd als er werden verwoest. Nu volgt 'de kwaliteitsimpuls'.

door Onno Havermans

De Roombeek stroomt weer bovengronds. Het is nog maar een stukje en voorlopig krijgt de stroming hulp van een pomp, maar als over drie jaar een lengte van ruim negen kilometer is bereikt, moet het regenwater op eigen kracht zijn weg vinden door Enschede-Noord.

Terugkeer van de afwatering hoort bij 'de kwaliteitsimpuls' die Enschede na de vuurwerkramp aan de wederopbouw heeft toegevoegd. Alleen maar terugbouwen wat bij de klap verloren ging, vandaag precies vijf jaar geleden, was geen optie. Al voor de ontploffing was het gebied aangewezen voor stadsvernieuwing. Het vertrek van de meeste industrie bood ruimte om de oude arbeiderswijk op te peppen met voorzieningen en cultuur.

Dat gebeurt nu, met de terugkeer van het water als eerste tastbaar bewijs. Juist de bedrijvigheid had in de vorige eeuw de beek verdrongen.

In veel opzichten is Roombeek nog steeds een grote bouwput. Op een modderpaadje aan de achterkant van het voormalige textielcomplex J.J. Rozendaal wijst wethouder Roelof Bleker (PvdA) naar een paar zandhopen.

Daar komt een vijver, als deel van een park. De fabriek erachter, waar nu jonge berkenboompjes door de muren groeien, zal worden verbouwd tot 'cultuurcluster' waarin drie Twentse musea, het centrum voor beeldende kunst, ateliers, woningen en de sterrenwacht een plek zullen krijgen.

Aan de andere kant van het nog denkbeeldige park zullen lofts -ruime appartementen in industriele sfeer- worden gebouwd in een oud pakhuis, waar ook ruimte is voor het Media Art Center, waar op het snijvlak van ict, kunst en media gewerkt zal worden.

En in het Balengebouw, de vroegere katoenopslag pal tegenover de ingang van het Rozendaalcomplex, krijgt de geboren Enschedese schrijver/kunstenaar Jan Cremer straks zijn eigen museum.

Ook het 'voorzieningencluster' moet bijdragen aan de kwaliteitsimpuls. Vanaf schooljaar 2006-2007 moeten hier een brede school, kinderopvang, buitenschoolse opvang, welzijnswerk, verenigingsleven, en (kerkelijke) ontmoetingsruimten volop draaien. Net als het zorgcomplex, waarin eerstelijnszorg en woningen komen.

Met de fiets aan de hand, kinderzitje achterop, wandelt Bleker door de wijk. Wijzend, verhalend. Hier, bij de winkelgalerij aan de nieuwe beek, staan de appartementen nog leeg omdat eerst de ammoniaktanks van de vertrekkende Grolschfabriek nog moeten worden ontmanteld. Maar iets verderop is de helft van de oorspronkelijke huurders intussen teruggekeerd in een buurtje dat qua bouw en sfeer doet denken aan twintig jaar geleden.

En ginds ligt het restaurant van de eerste teruggekeerde ondernemer, een Chinees, die aanvankelijk dacht zijn pand te kunnen sparen, uiteindelijk toch voor herbouw koos en vorig jaar zijn deuren weer opende.

Elk huis heeft een verhaal, zegt Bleker. Veel mensen maken gebruik van de grote vrijheid die Enschede hun biedt bij het bouwen van hun eigen huis.

Het particulier opdrachtgeverschap is in geen enkel binnensteeds project in Nederland zo groot. Dat is te zien in de straten, waar rooilijnen, steensoorten en daken kriskras door elkaar lopen. Belgische toestanden? Dat valt mee. Bleker omschrijft de variatie liever als urban jazz.

Eisen zijn er natuurlijk wel. Zo vraagt de stad om top-architectuur bij de nog te bouwen herenhuizen aan de Museumlaan. Maar waar in Nederland worden anno 2005 nog rijtjes herenhuizen gebouwd? Dat gebeurde 400 jaar geleden voor het laatst, zegt de wethouder.

En alle plannen passeren de kritische blik van stedenbouwkundig supervisor Pi de Bruijn, wiens rol ook als heelmeester groot is, looft Bleker. Want alles heeft een extra, emotionele, dimensie in Roombeek.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden