In Paramaribo vegen de nieuwe bezems vuil

PARAMARIBO - Met het dreigende ontslag van Rekenkamervoorzitter Hans Prade heeft de schoonmaakactie van de Surinaamse regering een climax bereikt.

In de negen maanden dat de regering van president Jules Wijdenbosch aan de macht is, heeft deze zijn 'loyalisten' geposteerd op sleutelposities bij de overheid en daaraan verwante bedrijven. Ook de militaire top is gezuiverd: getrouwen van voormalig president Ronald Venetiaan, zoals landmachtcommandant Mercuur, zijn weggepromoveerd en vervangen door protégés van oud-legerleider Desi Bouterse.

De ontslagaanvraag van Prade moet nog beoordeeld worden door het Hof van Justitie. Volgens de wet kan de voorzitter van de Rekenkamer wegens wangedrag worden geschorst of ontslagen.

Een interview met Prade voor het Surinaamse radiostation ABC was voor Wijdenbosch de druppel die de emmer deed overlopen. In zijn betoog argumenteerde Prade dat de huidige bewind geen aanspraak kan maken op democratische legitimiteit, omdat controle gehinderd of onmogelijk gemaakt wordt.

“De president heeft nog nooit de moeite genomen een brief van de Rekenkamer te beantwoorden. Duidelijke zaken worden onduidelijk voorgesteld, de regering doet aan mystificatie”, zei Prade.

De Rekenkamerpresident betichtte president Wijdenbosch ervan “te blunderen” bij het interpreteren van wettelijke regels en procedures, onder meer toen het staatshoofd probeerde uit te leggen dat er niets mis is met zijn privé-rekening van tweehonderd miljoen Surinaamse guldens (één miljoen Nederlands) bij de Centrale Bank.

“Ik ben nog steeds op zoek naar de herkomst van dat geld”, aldus Prade. Hij bekritiseerde ook de reorganisatie van het kabinet van de president. “Je ziet allerlei functionarissen daar rondlopen, maar wat ze doen weet geen mens.”

De Rekenkamer ontvangt op last van de regering al ruim een maand geen besluitenlijsten van de ministerraad meer, net zo min als financiële autorisaties van het ministerie van financiën en controlerapporten van de CLAD, de Centrale 's Lands Accountantsdienst. Een ordeningsmaatregel volgens de regering, die ook, aldus vice-president Pretaab Radhakishun, gezien moet worden in het licht van bezuinigingen.

Prade: “Als de regering de komende jaren de verjaardag van de president niet betaalt, heeft ze genoeg geld om de Rekenkamer tot ver in de volgende eeuw van stukken te voorzien.”

De onthulling dat het feestje van Wijdenbosch 26 miljoen Surinaamse guldens had gekost, gonsde nog dagenlang na in Paramaribo.

De regering-Wijdenbosch is nou eenmaal niet gesteld op pottenkijkers. Voormalig president van de Centrale Bank Andri Telting doet uit de doeken hoe de nieuwe machthebbers al vlak na de inauguratie van Wijdenbosch hun financiële belangen veilig stelden. Vooral de 'clan' rond minister van financiën Moetilal Mungra ging daarbij schaamteloos te werk, aldus de oud-president.

Telting was voor de regeringswisselingen een bodemprocedure begonnen tegen het rijstbedrijf Sunrice, om de koersverschillen op te eisen die het bedrijf had opgestreken bij het opeisen van importdollars bij de Centrale Bank.

“Sunrice was in handen van George Pahlad, een van de toppers van de BVD. Mungra voerde, voordat hij minister werd, in de rechtszaal altijd het hoogste woord namens Sunrice. En de dollarvergunningen van Sunrice stonden op naam van Dilip Sardjoe, bestuurslid van de BVD, de politieke partij van Mungra”, zegt Telting. “Een van de eerste daden van Wijdenbosch als president was het sluiten van een overeenkomst met de vereniging van rijstexporteurs. Daarin werd afgesproken dat alle procedures van de overheid tegen de exporteurs onmiddellijk werden gestopt.”

Telting en zijn Centrale Bank konden dus fluiten naar het geld. Een gefrustreerde advocaat mr. Bemmel, die namens de Centrale Bank optrad en door Wijdenbosch werd bevolen de zaak tegen Sunrice in te trekken, heeft inmiddels laten weten niet meer voor de Centrale Bank te willen werken.

In de tijd van dollarschaarste, toen Teltings voorganger Goedschalk president van de Centrale Bank was, werden medicijnen betrokken van het Canadese Apotex. Importeur was H. Singh Trading. De Centrale Bank stond garant voor de dollars die nodig waren om de medicijnen te bekostigen.

Singh stortte de tegenwaarde, tegen een speciale, zeer lage koers, in Surinaamse guldens bij de Centrale Bank, die vervolgens betalingsplichtig werd aan Apotex. Singh verkocht de medicijnen door voor een goede prijs aan de het Bedrijf Geneesmiddelen Voorziening (BGV).

Jaren verstreken, en de Centrale Bank kon haar betalingsverplichting aan Apotex niet voldoen. Het Canadese bedrijf spande een kort geding aan, en won. Telting, die inmiddels de scepter zwaaide bij de Centrale Bank, zag enkele vormfouten en had bezwaar tegen de hoogte van het bedrag. Hij ging in hoger beroep.

“We hadden zo veel schuldeisers uit de periode-Goedschalk”, zegt Telting, “en ik wilde een algemene terugbetalingsregeling treffen. Maar toen kwam de nieuwe regering. Singh ging lobbyen en Mungra betaalde de 1,7 miljoen dollar zonder blikken of blozen, zonder het hoger beroep af te wachten.”

De machtswisseling na de Surinaamse verkiezingen van 23 mei '96, waarbij Wijdenbosch op 5 september het roer overnam en Telting werd 'geslachtofferd', karakteriseert deze als “een coup van het kapitaal”. “Nederland had dit kunnen voorkomen. De verkiezingsuitslag in mei vorig jaar had er anders uit kunnen zien. Nederland heeft te lang getwijfeld om de regering-Venetiaan te steunen. Toen ze uiteindelijk in de nadagen wel over de brug kwamen, was het te laat.”

Anders dan Telting is Rekenkamervoorzitter Prade nog in functie. Hij wacht op de dingen die komen gaan. Aan vrijwillig opstappen denkt hij niet. “Veel mensen zouden dat wel willen. Maar we hebben ook andere mogelijkheden om de regering te dwingen in openbaarheid te treden. We zullen het publiek erbij betrekken. Misschien moeten we een hot line, een anti-corruptielijn instellen, waarop de burgers ons informatie kunnen verschaffen. Natuurlijk kun je opstappen en beledigd doen, maar dan lacht iedereen je uit. En aangezien we het niet met een sisser willen laten aflopen, zullen we nog wat beleven in dit land.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden